II K 955/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Teodory N. oskarżonej z art. 215 § 1 k.k. i art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżaną rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 1958 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary za przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i w części dotyczącej kary łącznej i skazał oskarżoną Teodorę N. za przypisane jej przestępstwo z wyżej wymienionego artykułu na karę 2 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2 i wymierzył oskarżonej nową karę łączną 3 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2 (...) w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 1958 r. uznano Teodorę N. winną tego, że:I.w zamiarze sprowadzenia powszechnego niebezpieczeństwa pożaru wrzuciła w nasycony naftą papier i szmaty leżące przy naczyniu z naftą zapalony papieros, w wyniku czego nastąpił pożar budynku miejscowego sklepu Punktu Sprzedaży Pomocniczej G.S. "Samopomoc Chłopska" w G., to jest czynu przewidzianego w art. 215 § 1 k.k.,II.jako odpowiedzialna sklepowa miejscowego sklepu Punktu Sprzedaży Pomocniczej G.S. "Samopomoc Chłopska" w G. przywłaszczyła sobie zł 8.483,64 uzyskane ze sprzedaży powierzonych jej towarów, to jest czynu z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i za to skazano ją za każdy z tych czynów na 2 lata więzienia, łącznie na 3 lata więzienia z zaliczeniem na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania od dnia 8 lutego 1958 r., z pobraniem kwoty 600 zł tytułem opłaty sądowej oraz z obciążeniem kosztami.Od powyższego wyroku wniósł rewizję prokurator, zarzucając:a)rażącą niewspółmdenność kary do przypisanych oskarżonej czynów, wynikającą w szczególności z niedostatecznego uwzględnienia wysokiego stopnia społecznej szkodliwości tych czynów oraz dużego napięcia złej woli oskarżonej.b)obrazę art. 47 § 1 lit. c k.k. przez nieorzeczenie utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych za przypisanie oskarżonej przestępstwa z chęci zysku,c)obrazę art. 42 § 2 k.k., gdyż Sąd Wojewódzki za czyn przypisany z chęci zysku Teodorze N. nie wymierzył kary grzywny, i wnosząc o:a)zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze przez wymierzenie oskarżonej Teodorze N. kary znacznie surowszej,b)orzeczenie o utracie praw publicznych i obywatelskich praw honorowych i kary grzywny.Ponadto od wyroku założyła rewizję oskarżona, zarzucając:1)obrazę art. 320 i 339 k.p.k. przez pominięcie przy orzekaniu szeregu istotnych okoliczności (stan zaburzenia psychicznego, charakter ajentki, a nie pracownika G.S.),2)błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, co w konsekwencji doprowadziło do obrazy art. 215 § 1 k.k. i art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) przez przyjęcie umyślności działania przy wznieceniu pożaru, gdy tymczasem zachodzi wypadek niezachowania należytej ostrożności (z art. 14 § 2 k.k.) oraz przyjęcie przywłaszczenia przez oskarżoną towarów, gdy tymczasem w sprawie brak na to dowodów,3)rażącą niewspółmierność który do stopnia zawinienia oskarżonej i stopnia szkodliwości społecznej jej czynu.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja prokuratora jest częściowo zasadna (obraza art. 47 § 1 lit. c k.k.), zaś rewizja oskarżonej nie jest zasadna.Niesłuszny jest zarzut oskarżonej, że jako ajentka G.S. nie odpowiada z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) z tytułu przywłaszczenia sobie towarów stanowiących własność mocodawcy. Wprawdzie między ajentem a instytucją zachodzi wyłącznie stosunek cywilnoprawny i zgodnie z umową ajencyjną, ajent odpowiada za wszelkie straty na towarze i zabezpiecza tę odpowiedzialność gotówką albo wekslem gwarancyjnym, to jednak ponosi odpowiedzialność za zagarnięcie mienia społecznego na podstawie jednego z dekretów z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68 lub Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 69), gdy towar nie stanowi jego własności. Skoro Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że oskarżona część towaru zabierała ze sklepu na własny użytek, a nadto z kasy sklepu zabrała pieniądze podczas remanentu i to po zaplombowaniu sklepu przez komisję remanentową (przy czym dostała się do sklepu po usunięciu plomby), a po dokonaniu kradzieży - bo pieniądze (około 3.000 zł) były już w dyspozycji komisji jako podany przez oskarżoną utarg - dla zatarcia śladów sklep podpaliła, winę jej popełnienia przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i 215 § 1 k.k. uznać należy za wykazaną a czyny za prawidłowo skwalifikowane.Wywody rewizji oskarżonej usiłujące sugerować działanie w stanie silnego wzburzenia i przy niezachowaniu należytej ostrożności przy paleniu papierosa (oskarżona nigdy przedtem papierosów nie paliła) odnośnie przestępstwa z art. 215 § k.k. w świetle wyjaśnień samej oskarżonej są nieprzekonywające.Zasadna jest rewizja prokuratora odnośnie obrazy art. 47 § 1 lit. c k.k. Oskarżona zagarniając mienie społeczne, które jej w drodze umowy ajencyjnej powierzono, działała z chęci zysku, wobec czego zgodnie z art. 47 § 1 lit. c k.k., gdy przestępstwo to (art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) jest zbrodnią, powinien był Sąd I instancji orzec obligatoryjną w tym wypadku karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych. Zgodnie z treścią art. 388 § 4 k.p.k. Sąd Najwyższy orzekł taką karę.Natomiast uznał Sąd Najwyższy za niecelowe orzeczenie grzywny, mimo, iż przestępstwo z art. 1 § 3 lit. c cytowanego dekretu popełnione zostało z chęci zysku, gdyż jak wynika z opinii oskarżona jest na utrzymaniu męża.Natomiast tak rewizja prokuratora, jak i rewizja oskarżonej co do rażącej niewspółmierności kar poszczególnych i kary łącznej nie są zasadne. Sąd I instancji w sposób właściwy uwzględnił okoliczności obciążające, zaś co do okoliczności łagodzących pominął dotychczasową niekaralność oskarżonej, okoliczność że zagarnięte mienie społeczne nie przekracza wekslowej gwarancji (15.000 zł a szkoda 8.463,64 zł) i że praca ajentki G.S. była jej pierwszą zawodową pracą w życiu. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd Najwyższy uznał wymierzone oskarżonej kary za poszczególne przestępstwa i karę łączną za współmierne do nasilenia przestępczej woli sprawcy i szkodliwości społecznej jej czynów.W tym stanie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.