IV KO 27/55

PostanowienieIzba Karna1955-10-13

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy do przypisania przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) konieczne jest ustalenie u sprawcy zamiaru bezpośredniego, czy też wystarcza ustalenie zamiaru ewentualnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że do przypisania przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. wystarczające jest ustalenie zamiaru ewentualnego sprawcy. Przestępstwo umyślne zachodzi, gdy sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu, nie pragnie go, ale godzi się na jego nastąpienie. Sprawca odpowiada z tych przepisów, jeśli przewiduje, że mienie może stanowić własność społeczną i z tą świadomością decyduje się na jego zagarnięcie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła oskarżonych o popełnienie przestępstw z art. 286 § 2 k.k. i art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy dotyczącą zamiaru sprawcy w kontekście tych przepisów. Analiza dotyczyła przestępstw związanych z ochroną własności społecznej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że do przypisania przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. wystarcza ustalenie zamiaru ewentualnego sprawcy.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Wiktora P. i innych oskarżonych z art. 286 § 2 k.k. i art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:Czy do przypisania przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68 i 69) koniecznym jest ustalenie u sprawcy zamiaru bezpośredniego, czy też wystarcza ustalenie w działaniu tego sprawcy zamiaru ewentualnego?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzestępstwa przewidziane w art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i w art. 1 dekretu o ochronie własności społecznej przed drobnymi kradzieżami (Dz. U. Nr 17, poz. 69) mogą być dokonane jedynie z winy umyślnej, a zatem sprawca musi swoją świadomością obejmować wszystkie znamiona, należące do istoty danego przestępstwa, a więc również i okoliczność, że kradzione, przywłaszczone, wyłudzone lub zagarniane przezeń w inny sposób mienie stanowi własność społeczną.Z istoty tych przestępstw wynika, że sprawca musi działać w zamiarze bezpośrednim zaboru, chcąc z takiego mienia uczynić swoją własność.Przestępstwo umyślne zgodnie z art. 14 § 1 k.k. zachodzi nie tylko wtedy, gdy sprawca chce je popełnić (zamiar bezpośredni), ale również i wtedy, gdy sprawca przewiduje przestępność działania, jako możliwą, choć niekonieczną, nie pragnie jej, ale na jej nastąpienie na wypadek gdyby zaszła, z całą świadomością się godzi (zamiar ewentualny). Dlatego też sprawca, działając w zamiarze bezpośrednim zaboru, by cudze mienie uczynić swoją własnością, w sposób bezprawny, wskazany w art. 1 cytowanych wyżej dekretów o wzmożeniu ochrony własności społecznej i o ochronie mienia społecznego przed drobnymi kradzieżami, odpowiada z tych przepisów, o ile przewiduje, że mienie, będące przedmiotem jego działania, może stanowić własność społeczną i z tą świadomością decyduje się na jego zagarnięcie.Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 286 § 2 KKart. 1 § 1art. 390 § 1 KPKart. 1art. 14 § 1 KK§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.