Rw 750/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Lipski. Sędziowie: ppłk J. Gawrysiak (sprawozdawca), płk Z. Furtak.Prokurator: ppłk S. Zalewski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej prokuratora, sprawę Edwarda L. i Zbigniewa M., skazanych wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 30 maja 1968 r. za przestępstwo z art. 120 § 1 w związku z art. 129 k.k.W.P. i art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152): 1) Edward L. - na karę 8 miesięcy więzienia za to, że w dniu 9 kwietnia 1968 r. w N.1 użył przemocy w stosunku do patrolu WSW w ten sposób, iż będąc w stanie nietrzeźwości, w czasie zatrzymania go szarpał się i wyrywał, w trakcie czego kopnął w nogę patrolowego Włodzimierza G., uderzył go trzykrotnie ręką w twarz oraz kopnął w brzuch w czasie usiłowania ucieczki z samochodu, chcąc w ten sposób zmusić patrol do zaniechania czynności służbowej, przy czym czyn jego miał charakter chuligański; 2) Zbigniew M. - na karę 8 miesięcy więzienia za to, że w dniu 9 kwietnia 1968 r. w N.1 użył przemocy w stosunku do dowódcy patrolu WSW K. i patrolowego Zbigniewa K. w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości szarpał się i wyrywał, odepchnął Zbigniewa K., dwukrotnie uderzył go ręką w twarz oraz usiłował uderzyć go krzesłem, chcąc w ten sposób zmusić ich do zaniechania czynności służbowej, przy czym czyn jego miał charakter chuligański.Prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej skarży wyrok z powodu wymierzenia oskarżonym niewspółmiernie łagodnej kary i wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji prokurator wywodzi, że zastosowany względem obu oskarżonych wymiar kary wyraźnie pozostaje w dysproporcji do społecznego niebezpieczeństwa ich czynów oraz faktu, iż działanie ich miało oczywiście chuligański charakter, a oskarżeni przejawili w tym działaniu szczególnie duże nasilenie złej woli, na co wskazuje choćby fakt, że trzyosobowy patrol WSW, mimo zdecydowanej postawy w toku interwencji, nie zdołał ich obezwładnić i wyprowadzić z lokalu. Wymierzona oskarżonym kara nie odzwierciedla nadto okoliczności, że przypisanych im czynów dopuścili się w miejscu publicznym, wobec licznie zebranych osób cywilnych, co w konsekwencji wywołało niezdrowe poruszenie wśród tych osób. To zaś, że oskarżony Edward L. zyskał bardzo dobrą opinię służbową, nie powinno - zdaniem prokuratora - decydować o tak znacznym obniżeniu wymiaru kary wobec faktu, że on to właśnie, mimo że był starszy stopniem, zainicjował zajście i przejawił w nim szczególnie dużo agresywności.Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu skargi rewizyjnej prokuratora, postanowił uchylić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie Edwarda L. i Zbigniewa M. i sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Wywody prokuratora odnoszące się do wymierzenia oskarżonym niewspółmiernej kary nie są pozbawione słuszności, jednakże stwierdzić trzeba przede wszystkim, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez jego nieprawidłowe zastosowanie.Z nie kwestionowanych przez rewizją prokuratora ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku wynika, że oskarżeni w dniu 9 kwietnia 1968 r. samowolnie oddalili się z jednostki wojskowej, po czym w N.1, w miejscowym barze, pili napoje alkoholowe, na skutek czego wprawili się w stan nietrzeźwości. Po zatrzymaniu ich przez patrol WSW, oskarżeni nie chcieli okazać dokumentów wojskowych i stawiali czynny opór członkom patrolu, a następnie dokonali czynnej napaści na patrolowych Włodzimierza G. i Zbigniewa K., bijąc ich rękami i kopiąc nogami. Okoliczności te wskazują zatem na to, że oskarżeni działaniem swym wyczerpali znamiona przestępstw z art. 120 § 1 k.k.W.P. i art. 133 § 1 k.k. i że przestępstwa te mają charakter chuligański. Należy przy tym nadmienić, że kwalifikacja prawna z art. 117 k.k.W.P. nie wchodzi w grę, ponieważ oskarżeni byli starsi w stopniu wojskowym od patrolowych, ci zaś nie byli ich przełożonymi. Przy zbiegu przepisów art. 120 § 1 k.k.W.P. i art. 133 § 1 k.k., przewidujących jednakowe sankcje karne, obie kwalifikacje są prawidłowe, choć żadna z nich nie charakteryzuje w sposób pełny konkretnego działania oskarżonych. Stąd też brak jest podstaw do uznania zdecydowanej przewagi którejkolwiek z dwóch konkurencyjnych kwalifikacji. W takich lub podobnych przypadkach sąd wojskowy powinien dać raczej pierwszeństwo kwalifikacji z k.k.W.P., sięgając do kwalifikacji z k.k. tylko w razie wyraźnie rysującej się potrzeby, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 lutego 1966 r. R Nw 3/66 (OSNKW zesz. 7 z 1966 r., poz. 71).W sprawie niniejszej zachodzi właśnie potrzeba sięgnięcia do kwalifikacji z kodeksu karnego i ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152). Przepis art. 4 cytowanej ustawy zaostrza bowiem sankcję karną art. 133 § 1 k.k. w tych wypadkach, w których działanie sprawcy lub sprawców, stanowiące czynną napaść na funkcjonariusza MO lub innych organów powołanych do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, ma charakter czynu chuligańskiego.W związku z przytoczonymi wywodami należy odpowiedzieć na pytanie, czy organy Wojskowej Służby Wewnętrznej są organami powołanymi do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego i czy korzystają one ze wzmożonej ochrony prawnej przewidzianej w art. 4 cytowanej ustawy, podobnie jak organy milicja obywatelskiej i organy ochrony kolei (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 13 lutego 1968 r. VI KZP 60/67, OSNKW zesz. 5 z 1968 r., poz. 50). Na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco, gdyż z treści rozkazu Ministra Obrony Narodowej w sprawie utworzenia Wojskowej Służby Wewnętrznej (Nr 01/MON z dnia 10 stycznia 1957 r.) wynika, że do zakresu działania i uprawnień WSW należy między innymi ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego. Co się zaś tyczy patroli WSW jako wojskowych organów porządkowych, to stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenie honoru i godności żołnierskiej (Dz. U. Nr 22, poz. 114) organami upoważnionymi do interweniowania wobec żołnierzy naruszających dyscyplinę albo porządek wojskowy lub publiczny poza rejonem zakwaterowania są organy porządkowe Wojskowej Służby Wewnętrznej i komend garnizonów.Wobec powyższego należy przyjąć, że wojskowe organy porządkowe patrole WSW i komend garnizonów stanowią organy powołane do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, wobec czego ich członkowie, podczas lub z powodu pełnienia obowiązków służbowych, korzystają ze wzmożonej ochrony prawnej przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) w razie dokonania na nich czynnej napaści o charakterze chuligańskim przez sprawcę w równym lub starszym stopniu wojskowym.Przyjęcie tej tezy prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji naruszył prawo materialne przez to, że zakwalifikował przypisane oskarżonemu przestępstwa z art. 120 § 1 k.k.W.P. w związku z art. 129 k.k.W.P. i art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) zamiast zakwalifikować je z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 cytowanej ustawy, co powinien uczynić w myśl art. 32 § 1 k.k.W.P. i wymierzyć oskarżonym kary nie niższe aniżeli 1 roku więzienia każdemu z nich. Zachodzi więc konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.