VI KZP 33/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca).Sędziowie: R. Staszkiewicz, K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Rajmunda J. i innych, oskarżonych z art. 290 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 3 czerwca 1967 r. przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy sąd wojewódzki jako I instancja, rozpoznający sprawę o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k. na podstawie przepisu art. 17 § 3 k.p.k., może następnie po częściowym uchyleniu i przekazaniu sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania wydać ważne, choć nie zaskarżone przez żadną ze stron postanowienie o odstąpieniu sprawy w omawianym zakresie sądowi powiatowemu celem jej rozpoznania?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKodeks postępowania karnego, określając ogólną właściwość sądów powiatowych i wojewódzkich (art. 15 i art. 17 § 1), dopuszcza odstępstwa od tych zasad. Przykładem tego jest możliwość ustalenia na wniosek prokuratora i na podstawie art. 17 § 3 k.p.k. - ze względu na okoliczności sprawy - właściwości szczególnej sądu wojewódzkiego.Postanowienie sądu wojewódzkiego uwzględniające wniosek prokuratora i przejmujące sprawę do rozpoznania powoduje, że w sprawie tej następuje zmiana właściwości: wyłączona zostaje właściwość sądu powiatowego, ustanowiona zaś - właściwość sądu wojewódzkiego. W ten sposób zamyka się droga do wydania wyroku przez sąd właściwy według zasad ogólnych, tj. przez sąd powiatowy, i następuje przesunięcie dopuszczalnego przed sądem powiatowym procesu do postępowania przed sądem wojewódzkim. Takie postanowienie sądu wojewódzkiego, jako przesądzające kwestię właściwości rzeczowej sądu, nie jest postanowieniem wpadkowym, które może być przez tenże sąd odwołane lub zmienione, lecz postanowieniem stanowczym podlegającym zaskarżeniu (art. 10 § 3, art. 353 i 356 k.p.k.). Brak zażalenia powoduje prawomocność tego postanowienia.W konsekwencji, sąd wojewódzki jest obowiązany prowadzić postępowanie aż do jego zakończenia i nie może już sprawy przekazać w celu rozpoznania sądowi powiatowemu.Postanowienie sądu wojewódzkiego o przekazaniu sądowi powiatowemu sprawy poprzednio prawomocnie przejętej do rozpoznania na podstawie art. 17 § 3 k.p.k. jest zatem nieważne, a następstwem tego jest nieważność z mocy prawa wyroku sądu powiatowego, jako wydanego przez sąd niższego rzędu z obrazą przepisów o właściwości rzeczowej.Zasady powyższe stosują się także do sytuacji przedstawionej w pytaniu sądu wojewódzkiego. Uchylenie, choćby częściowo, wyroku wydanego przez sąd wojewódzki właściwy na podstawie art. 17 § 3 k.p.k. i przekazanie sprawy w części, której uchylenie dotyczy, temu samemu sądowi do ponownego rozpoznania, powoduje powrót do stanu, w którym w związku z wnioskiem prokuratora istniała już prawomocna decyzja sądu wojewódzkiego o przejęciu przezeń sprawy do swej właściwości, obejmująca wszystkich oskarżonych, a więc i tych, co do których sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji niedopuszczalne już jest przekazanie sprawy sądowi powiatowemu rzeczowo właściwemu według zasad ogólnych.