II CZ 153/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski. Sędziowie: B. Łubkowski (sprawozdawca), W. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Michała M. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Pow. Rady Narodowej (Wydz. Bud. Urbanistyki i Arch.) w L. i Zakładom Energetycznym Okręgu Dolnośląskiego - Zakład Energetyczny w L. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 8 marca 1968 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domaga się zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 29.232 zł twierdząc, że w maju 1966 r. pozwane Zakłady Energetyczne samowolnie dokonały zajęcia działki powoda i wyrządziły mu szkodę przez zniszczenie sadzonek pomidorów i pozbawienie go przewidzianego dochodu.Pozwane Zakłady twierdziły, że zajęcia działki powoda dokonały w związku z jej przymusowym wykupem oraz że powód otrzymał już od tych zakładów stosowne odszkodowanie obliczone na podstawie opinii biegłego, jeżeli więc nie zgadzał się z wysokością szacunku, to mógł jedynie odwołać się w postępowaniu administracyjnym do komisji odwoławczej do spraw wywłaszczenia. Na tej podstawie pozwane zakłady wnosiły o odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.Sąd Wojewódzki zgodnie z wnioskiem pozwanych Zakładów odrzucił pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, wychodząc z następujących założeń:Z przepisów ustawy z dnia 12 marca 1968 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (jednol. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 91) wynika, że o odszkodowaniu za straty wynikłe w zasiewach orzeka (art. 8, 14 cyt. ustawy) organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej, a na żądanie właścicieli nieruchomości - wymieniony organ prezydium powiatowej rady narodowej. Gdyby nawet przyjąć, że pozwane Zakłady nie dopełniły wszystkich formalności przewidzianych dla wywłaszczenia działki powoda, to "z uwagi na posiadane zezwolenie dotyczące lokalizacji szczegółowej Nr 21/64 z dnia 27.VI.1964 r. stacji GPZ 110/20 KV dla miasta P. wchodzi w grę szczególny tryb wywłaszczenia i należne odszkodowanie przewidziane postanowieniem art. 35 i 36 cytowanej ustawy. W tym też wypadku właściwą do wyceny ewentualnego odszkodowania jest również wyłącznie droga postępowania administracyjnego".Powód w zażaleniu domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w celu merytorycznego jej rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Prawidłowy jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że - stosownie do art. 14 ustawy wywłaszczeniowej - o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu orzeka organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości oraz że stosowanie do art. 36 tej ustawy o stratach wynikłych z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej orzeka taki sam organ prezydium powiatowej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. W tych też sprawach wyłączona jest droga sądowa.W niniejszej jednak sprawie powód dochodzi odszkodowania nie za straty spowodowane zajęciem nieruchomości w związku z orzeczeniem o wywłaszczeniu (art. 14, 22, 30 ustawy wywłaszczeniowej) czy też w związku z art. 35 ust. 1 i 2 tej ustawy, lecz za straty, które poniósł w związku z samowolnym zajęciem jego nieruchomości przez pozwane Zakłady. Takie roszczenie zaś jest typowym roszczeniem cywilnoprawnym i wobec braku przepisu szczególnego podlega - stosownie do art. 2 k.p.c. - rozpoznaniu przez sądy powszechne.Z treści zebranego w sprawie materiału wynika zwłaszcza, że w chwili zajęcia przez pozwane Zakłady nieruchomości powoda postępowanie wywłaszczeniowe nie było jeszcze wszczęte. Okoliczność zaś, że Zakłady te uzyskały szczegółową lokalizację, upoważniają je jedynie do wykonania robót wymienionych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej, i to po uprzednim uzyskaniu zezwolenia organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej; poza tym prace pozwanych Zakładów na zajętej nieruchomości powoda nie należały do działań wymienionych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej. Zakłady te nie twierdziły również, by uzyskały zezwolenie na dokonanie tych robót przez właściwy organ administracyjny. Przeciwnie, pozwany Skarb Państwa wyraźnie oświadczył, że pozwane Zakłady nie miały upoważnienia do wejścia na nieruchomość powoda.Pozwane Zakłady nie twierdziły również, by uzyskały zezwolenie właściwego organu administracyjnego na tymczasowe zajęcie nieruchomości powoda przewidziane w art. 39-42 ustawy wywłaszczeniowej. Nie zachodziły także podstawy do stosowania szczególnego trybu postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości, określone w ustawie z dnia 28 czerwca 1950 r. "o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli" (Dz. U. z 1954 r. Nr 32, poz. 135). Ustawa ta bowiem dotyczy przeprowadzenia przewodów elektrycznych napięcia użytkowego do budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz założenia w tych budynkach wewnętrznego urządzenia odbiorczego, a nie - jak w konkretnym wypadku - budowy stacji rozdzielczej w celu zasilania mocą energii elektrycznej przemysłowego urządzenia kombinatu górniczo-hutniczego.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 397 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do merytorycznego rozpoznania.