I PZ 66/67

PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1967-11-17

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewodniczący sądu może samodzielnie kwalifikować roszczenie powoda jako niepochodzące ze stosunku pracy i w związku z tym żądać opłat sądowych, jeśli powód sam kwalifikuje je jako wynikające ze stosunku pracy?
Ratio decidendi
Przewodniczący sądu nie powinien samodzielnie przyjmować odmiennej kwalifikacji roszczenia powoda niż ta wskazana przez niego w pozwie, jeśli nie ma podstaw do uznania tej kwalifikacji za oczywiście błędną. Wstępne badanie merytoryczne roszczenia przez przewodniczącego jest przedwczesne i narusza prawa stron. W przypadku wątpliwości co do charakteru roszczenia, powinny być one wyjaśnione w dalszym toku postępowania przez sąd, a nie przez przewodniczącego na etapie wstępnym.
Stan faktyczny
Powód dochodził odszkodowania od przedsiębiorstwa, twierdząc, że łączył go z nim stosunek pracy, mimo że umowa została nazwana jako umowa o dzieło. Przewodniczący sądu wezwał powoda do uiszczenia opłat od pozwu, uznając, że roszczenie nie pochodzi ze stosunku pracy. Sąd Wojewódzki częściowo uwzględnił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych. Powód złożył zażalenie na to postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego, uznając je za wadliwe.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski. Sędziowie: A. Szczurzewski (sprawozdawca), W. WinawerSentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zbigniewa K. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Imprez Artystycznych w L. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 11 września 1967 r., uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa 115.000 zł tytułem odszkodowania za następstwa wypadku, jakiemu uległ w dniu 15 grudnia 1966 r. Powód twierdził w pozwie, że łączył go z pozwanym Przedsiębiorstwem stosunek pracy, aczkolwiek zawarta umowa została nazwana jako "umowa o dzieło".Przewodniczący, wychodząc z założenia, że roszczenie powoda nie pochodzi ze stosunku pracy, wezwał powoda do uiszczenia opłat od pozwu.Wniosek powoda o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 11 września 1967 r. uwzględnił tylko częściowo.Na powyższe postanowienie powód złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c.Zażalenie to należy uznać za uzasadnione. Sąd Najwyższy wyjaśnił w orzeczeniu z dnia 4.VI.1955 r. IV CZ 92/53 (OSN z 1955 r. poz. 95), że jeżeli nie ma podstaw do uznania wskazanej przez powoda kwalifikacji roszczeń za oczywiście błędną, to przewodniczący nie powinien przyjmować kwalifikacji odmiennej i żądać w związku z tym opłat. Wdawanie się bowiem przewodniczącego we wstępnym stadium postępowania w merytoryczne badanie nasuwającej wątpliwości zasady powództwa byłoby zupełnie niewłaściwym, przedwczesnym przesądzeniem wyników procesu bez koniecznych po temu danych i naruszałoby prawa stron, skoro z natury rzeczy odbywałoby się w warunkach nie pozwalających na realizację gwarancji procesowych.Przytoczone rozważania zachowały swą aktualność również w świetle obowiązujących obecnie przepisów proceduralnych (art. 111 § 1 i 120 § 1 k.p.c.).Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie, jako wadliwe, podlega uchyleniu (art. 388 § 1 i 397 k.p.c.).Jeżeli w toku postępowania Sąd Wojewódzki (a nie przewodniczący wydziału), po wyjaśnieniu rzeczywistego charakteru roszczeń powoda, dojdzie do wniosku, że charakter tych roszczeń nie uzasadniał ustawowego zwolnienia powoda od opłat, to należy wówczas zastosować przepis art. 120 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 111 § 1 pkt 3 KPCart. 111 § 1art. 388 § 1art. 120 KPC§ 1 pkt 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.