IV CZ 92/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Augustyna U. przeciwko Prezydium M.R.N. w C. o 11.129 zł 38 gr, po rozpoznaniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 11 lutego 1955 r. w przedmiocie zwrotu pozwu, uchylił zaskarżone zarządzenie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie celem nadania jej biegu.Uzasadnienie faktyczneAugustyn U. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. kwoty 11.129 zł 38 gr tytułem wynagrodzenia za pracę. Do pozwu dołączył powód odpis umowy zawartej z pozwanym. Umowa ta, nazwana umową o pracę, zobowiązuje powoda do wykonania 600 m2 chodnika z płyt betonowych za określonym wynagrodzeniem, które zostanie wypłacone pod warunkiem należytego wykonania robót. W umowie zastrzeżono, że wynagrodzenie będzie powodowi wypłacone "na listach płacy" z potrąceniem podatku od wynagrodzeń, przy czym powodowi przysługiwać będzie uprawnienie do premii zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego P.K.P.G. z dnia 1 marca 1951 r. w sprawie sezonowej premii za ciągłość i wydajność pracy pracowników, zatrudnionych przy pracach sezonowych ("Mon. Pol." Nr A-29, poz. 375).Przewodniczący Wydziału, wychodząc widocznie z założenia, że roszczenie powoda nie pochodzi ze stosunku pracy, a z umowy o dzieło, wezwał powoda do uiszczenia opłat od pozwu, a po bezskutecznym upływie terminu w dniu 11 lutego 1955 r. zarządził zwrot pozwu. Na to zarządzenie żali się powód, zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 3 przep. o koszt. sąd. i wywodząc, że umowa ze Skarbem Państwa, z której powód wywodzi swe pretensje, jest umową o pracę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z przyjętej w orzecznictwie zasady, że postanowienia niezaskarżalne zażaleniem mogą być podstawą rewizji, o ile stanowią takie uchybienia procesowe, które mogą wpływać na wynik sprawy, wynika w drodze analogii podobna zasada co do zarządzeń wydanych na zasadzie art. 137 k.p.c.Rozpoznając zażalenie na zwrot pisma w trybie art. 137 § 2 k.p.c., Sąd rewizyjny powinien zbadać nie tylko, czy stronie doręczono należyte wezwanie do uzupełnienia, opłacenia bądź poprawienia pisma i czy strona wezwanie to wykonała, ale także czy skierowane do strony wezwanie, na które nie służy jej środek odwoławczy, było faktycznie i prawnie uzasadnione.O zastosowaniu przewidzianych w art. 3 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 przep. o koszt. sąd. zwolnień od kosztów sądowych decyduje rzeczywisty charakter dochodzonego roszczenia, a nie nazwa, którą powód swoim roszczeniom nadaje.W przypadku, gdy przewodniczący ma zastosować przepis art. 3 przep. o koszt. sąd. przez zażądanie opłat (art. 137 § 1 k.p.c. i art. 16 ust. 1 przep. o koszt. sąd.) bądź nadanie biegu sprawie bez żądania opłat od pozwu, może on wezwać powoda do uiszczenia opłat wbrew wskazanej przez powoda w pozwie kwalifikacji jego roszczeń, uzasadniającej zwolnienie od kosztów, tylko wówczas, o ile kwalifikacja roszczeń wskazana przez powoda jest oczywiście błędna.Dla wyjaśnienia pojęcia "oczywistej błędności" kwalifikacji roszczeń powoda można się posłużyć analogią z art. 113 § 2 k.p.c. i przyjąć, że zachodzi ona jedynie w przypadku, gdy kwalifikacja jaką swym roszczeniom powód nadaje jest przy uwzględnieniu jego twierdzeń faktycznych bez potrzeby szczegółowszej analizy i potrzeby sprawdzenia dowodów, niewątpliwie sprzeczna z zasadniczymi lub nie podlegającymi różnej wykładni przepisami prawa.Jeżeli przewodniczący nie ma podstaw do uznania wskazanej przez powoda kwalifikacji roszczeń za oczywiście błędną, nie powinien przyjmować kwalifikacji odmiennej i żądać w związku z tym opłat, skoro nie dysponuje on środkami pozwalającymi na zbieranie materiału dowodowego, koniecznego dla dokonania prawidłowej oceny prawnej roszczeń powoda, nie jest poza tym powołany do dokonania takiej oceny, która należy wyłącznie do sądu orzekającego. Wdawanie się przewodniczącego we wstępnym stadium postępowania w merytoryczne badanie nasuwającego wątpliwości powództwa byłoby zupełnie niewłaściwym, przedwczesnym przesądzaniem wyników procesu bez koniecznych po temu danych i naruszałoby prawa stron, skoro z natury rzeczy odbywałoby się w warunkach nie pozwalających na realizację gwarancji procesowych (bez rozprawy itd.). Jeżeli w toku postępowania sąd po wyjaśnieniu rzeczywistego charakteru roszczeń powoda, dojdzie do wniosku, iż charakter tych roszczeń nie uzasadniał zastosowania art. 3 przep. o koszt. sąd. powinien, stosując analogicznie przepis art. 118 § 1 k.p.c., wymierzyć opłatę z urzędu i nakazać jej ściągnięcie pod rygorem egzekucji (art. 17 przep. o koszt. sąd.).W sprawie niniejszej przewodniczący nie miał dostatecznych podstaw do uznania, iż pogląd powoda, że dochodzone przez niego roszczenia są roszczeniami ze stosunku pracy, choć istotnie wątpliwy, jest oczywiście bezzasadny. Skoro mimo to, przewodniczący zażądał opłat od pozwu i następnie zarządził zwrot pozwu, należało ze względu na bezpodstawność wezwania powoda do uiszczenia opłat, uchylić zarządzenie o zwrocie pozwu.