II PZ 49/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Stypułkowska, Z. Kapitaniak.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zenona M. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w S. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 10 lipca 1967 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach rozstrzygnięcie wniosku powoda o przyznanie od pozwanej Spółdzielni zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 22.VI.1967 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Powiatowemu, w którego okręgu pozwana Spółdzielnia ma siedzibę. Sąd Wojewódzki uznał bowiem, że dochodzone pozwem roszczenia o łącznej wartości 91.020,50 zł mają źródło w stosunku pracy, natomiast pozostałe pozycje objęte żądaniem pozwu o łącznej wartości 15.480 zł wynikają z innych stosunków (zlecenie, użyczenie) bądź też z prawa własności (odszkodowanie za sprężarkę), nie mogą więc być dochodzone jednym pozwem w odrębnym postępowaniu pracowniczym (art. 191 i 459 k.p.c.). Ponieważ według oceny Sądu Wojewódzkiego wartość roszczeń ze stosunku pracy nie przekracza 100.000 zł, do ich rozpoznania właściwy jest sąd powiatowy (art. 16 § 1, 17 pkt 4, 30 i 200 § 1 k.p.c.). Toteż Sąd Wojewódzki polecił Sądowi Powiatowemu dokonanie rozłączenia połączonych w sposób niedopuszczalny w jednym pozwie roszczeń i założenie dla poszczególnych spraw, które mogą być rozpoznane w tym samym trybie, oddzielnych akt (§ 204 instrukcji sądowej).Po wydaniu przez Sąd Wojewódzki wyżej opisanego postanowienia wpłynęło do tego Sądu w tejże sprawie w dniu 4 lipca 1967 r. pismo procesowe z dn. 2.VII.1967 r., w którym powód "uzupełnił roszczenie pozwu (...) do kwoty 126.500,50 zł (...), rozszerzając pozew o żądanie zasądzenia od pozwanej Spółdzielni 20.000 zł (...) odszkodowania za pozbawienie zarobku wskutek niemożności uzyskania (...) pracy" z tej przyczyny, że pozwana Spółdzielnia odmówiła wydania mu świadectwa pracy i wystawienia opinii. Sąd Wojewódzki, zarządziwszy wpisanie wyżej opisanego pisma do repetorium jako osobnej sprawy oznaczonej sygnaturą akt II C 101/67 postanowieniem z dnia 10.VII.1967 r. "stwierdził" swą niewłaściwość i tę osobno potraktowaną sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Powiatowemu, w którego okręgu pozwana Spółdzielnia ma siedzibę. Sąd Wojewódzki powołał się przy tym na to, że w związku z ustaniem stosunku pracy powód w sprawie II C 94/67 zgłosił przeciwko pozwanej Spółdzielni wyżej opisane roszczenia i że wobec niedopuszczalności połączenia w jednym pozwie roszczeń, do dochodzenia których przewidziane są różne tryby, sprawa II C 94/67 została prawomocnym już postanowieniem z dnia 22 czerwca 1967 r. przekazana według właściwości Sądowi Powiatowemu.W tej sytuacji Sąd Wojewódzki pismo powoda z dnia 2 lipca 1967 r., nazwane "uzupełnieniem roszczenia pozwu" w sprawie II C 94/67, potraktował w myśl art. 162 § 2 k.p.c. jako odrębny pozew skierowany przeciwko Spółdzielni o zasądzenie 20.000 zł odszkodowania za niewydanie świadectwa pracy i opinii. Przekazał więc sprawę z tego odrębnego - jego zdaniem - pozwu do rozpoznania Sądu Powiatowemu (art. 200 § 1 k.p.c.) zaznaczając, że "Sąd Powiatowy (...) - dla uproszczenia postępowania - rozważy, czy nie zachodzi podstawa do zarządzenia połączenia sprawy II C 94/67 z niniejszą sprawą w celu ich łącznego rozpoznania i wydania odrębnych orzeczeń (por. art. 219 k.p.c.), gdyż połączenie obu spraw do łącznego rozstrzygnięcia naruszałoby zasady o właściwości rzeczowej tego Sądu".Powód w zażaleniu na omówione wyżej postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 10.VII.1967 r. sygn. II C 107/67 wniósł o uchylenie tego postanowienia i o wydanie Sądowi Wojewódzkiemu polecenia, by rozpoznał także rozszerzone żądanie powoda w ramach sprawy II C 94/67. Żalący się wskazał, że istnieje iunctim między roszczeniami, których łącznie dochodzi od pozwanej Spółdzielni, i dlatego zaskarżył zażaleniem "rozłączenie" tych spraw dokonane przez Sąd Wojewódzki, który "rozdzielił" je niesłusznie po to, by zasugerować Sądowi Powiatowemu ich połączenie, w czym skarżący dopatruje się braku logiki.Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 22.VI.1967 r. sygn. II C 94/67 nie uprawomocniło się, gdyż na skutek zażalenia powoda Sąd Najwyższy dnia 9.X.1967 r. w sprawie sygn. II PZ 54/67 uchylił to postanowienie w części uznającej niewłaściwość sądu wojewódzkiego do rozpoznania roszczeń o łącznej wartości przeszło 100.000 zł objętych pozwem w sprawie II C 94/67. Bezpodstawnie więc Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, że istnieje w tym Sądzie sprawa podlegająca rozpoznaniu tego Sądu, w której powód mógłby rozszerzyć swe żądania, i bezpodstawnie potraktował rozszerzenie przez powoda dochodzonych już żądań jako wniesienia odrębnego pozwu podlegającego rozpoznaniu sądu powiatowego.Należało więc w uwzględnieniu zażalenia uchylić zaskarżone postanowienie (art. 394 pkt 1, 397 § 2 i 388 k.p.c.), jako nieuzasadnione. Pociąga to za sobą rozpoznanie przez Sąd Wojewódzki rozszerzonego przez powoda żądania zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Spółdzielni 20.000 zł odszkodowania za pozbawienie zarobku wskutek odmowy wydania mu przez pozwaną Spółdzielnię świadectwa pracy i opinii z pracy - w ramach sprawy II C 94/67. Ostatnio przytoczone roszczenie powoda wynika bowiem ze stosunku pracy, który istniał między nim a pozwaną Spółdzielnią, i stanowi źródło pozostałych żądań poszukiwanych w tej sprawie przez powoda.Umowa o pracę jako czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone i wynikające z ustawy, lecz również te, które wynikają z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów (art. 56 k.c.). Do takich skutków należy obowiązek zakładu pracy wydania opinii o pracowniku. Toteż prezes Rady Ministrów w zarządzeniu z dnia 13.X.1956 r. w sprawie likwidacji praktyki poufnego opiniowania pracowników (Monitor Polski Nr 86, poz. 998; zmiana: Mon. Pol. z 1962 r. Nr 20, poz. 86) stwierdził, że zakład pracy na żądanie pracownika, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, wydaje mu opinię (§ 1 i 2 cyt. zarządzenia), a pracownik w ciągu 4 dni od otrzymania opinii może zwrócić się do kierownika jednostki nadrzędnej nad zakładem pracy o sprostowanie opinii (§ 5 cyt. zarządzenia). Podobnie prezes Rady Ministrów w zarządzeniu nr 19 z dnia 1.III.1962 r. w sprawie trybu przyjmowania do pracy na stanowiska kierownicze lub związane z odpowiedzialnością materialną (Monitor Polski Nr 20, poz. 86) stwierdził, że zakład pracy jest obowiązany wydać opinię byłemu pracownikowi, który może w ciągu 7 dni od otrzymania opinii wystąpić o jej zmianę.Wspomniane akty normatywne i odpowiadające im przepisy, wydane dla Spółdzielni przez ich nadrzędne związki, stwierdzają, że ustalił się w naszym Państwie obowiązek wydania przez zakład pracy na żądanie pracownika, po rozwiązaniu z nim umownego stosunku pracy, opinii o jego poprzednim zatrudnieniu w tym samym zakładzie, co Sąd Najwyższy stwierdził już w orzeczeniu z dnia 19 maja 1967 r. III PZP 15/67. Dlatego też roszczenie powoda o odszkodowanie za pozbawienie go przez pozwaną Spółdzielnię zarobku wskutek odmowy wydania nie tylko świadectwa pracy, lecz także opinii o powodzie jako pracowniku, wynika ze stosunku pracy. Roszczenie takie może - w zależności od okoliczności danej sprawy - wynikać z odpowiedzialności opartej na czynie niedozwolonym byłego zakładu pracy. Jednakże zbieg tych podstaw odpowiedzialności nie pozbawia takiego roszczenia znamion pracowniczych, które z mocy art. 459 § 1 k.p.c. stanowią podstawę do dochodzenia takiego roszczenia w odrębnym, pracowniczym postępowaniu, unormowanym w art. 459 i nast. k.p.c.Sąd Najwyższy - wbrew żądaniu żalącego się - nie przyznał mu od pozwanej Spółdzielni zwrotu kosztów niniejszego incydentalnego postępowania zażaleniowego. Orzeczenie o tych kosztach zależy bowiem od wyniku sprawy, powinno więc być zawarte w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Dlatego też Sąd Najwyższy pozostawił Sądowi Wojewódzkiemu rozstrzygnięcie wniosku powoda o przyznanie mu od pozwanej spółdzielni zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę (art. 108 k.p.c.).