I PRN 32/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański.Sędziowie SN: E. Brzeziński (spr.), E. Jachczyk.Protokolant: K. Kowalska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1979 r. sprawy z wniosku Jerzego L. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Zgoda" w G. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych (UP/31/451/78/B) od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 18 maja 1978 r., sygn. akt I P. 818/78,uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej roszczenia wnioskodawcy z wyjątkiem oznaczonych w punkcie I zaskarżonego wyroku i przekazuje sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpatrzenia - w tym zakresie - odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Wałbrzychu z dnia 27.XII.1977 r., Nr sprawy ZS/06/1977.Uzasadnienie faktyczneWe wniosku skierowanym w dniu 22.VI.1977 r. do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w W., mający w tym czasie 59 lat wnioskodawca domagał się "uchylenia wypowiedzenia z pracy rozwiązującego umowę o prace z dniem 30 czerwca 1977 r. przez Rolniczą Spółdzielnię "Z." w G. i pozostawienia go na dotychczasowym stanowisku i warunkach pracy". W piśmie z dnia 30.VI.1977 r. (k. 6) wnioskodawca przedstawił Komisji szereg swoich roszczeń pieniężnych w stosunku do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Z." w G. z wnioskiem "o rozpatrzenie sprawy i rozstrzygnięcie sporu".Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy w W. orzeczeniem z dnia 20.VII.1977 r. wniosek oddaliła z następującym uzasadnieniem:"Wnioskodawca Jerzy L. domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę z RSP "Z." w G. Twierdził on, iż wypowiedzenie to jest bezzasadne, bowiem postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w W. w sprawie Ds 486/77/12 nie dostarczyło podstaw do wszczęcia przeciwko niemu postępowania przygotowawczego, a ponadto jest on jedynym żywicielem rodziny i członkiem ZBOWiD-u i nabywa w br. prawo do emerytury. Spółdzielnia wniosła o oddalenie wniosku podnosząc, iż wnioskodawca będąc brygadzistą grupy montażowej nieterminowo rozliczał prace, wadliwie prowadził dokumentację, samowolnie opuścił pracę w maju 1977 r. Spółdzielnia zaproponowała wnioskodawcy pracę murarza w systemie akordowym ze stawką 17 zł/godz. względnie pracownika brygady polowej za wynagrodzeniem od 4.000 do 5.000 zł. Wnioskodawca nie wyraził zgody na ugodowe załatwienie sporu na zaproponowanych warunkach i oświadczył, że gotów jest podjąć jakąkolwiek pracę zaoferowaną przez Spółdzielnię pod warunkiem, że otrzyma zarobki w wysokości przeciętn. jak dotychczas, tj. 15.000 zł miesięcznie. Komisja ustaliła, co następuje: wnioskodawca J.L. ur. 3.03.1918 r. zatrudniony jest od 3.01.1977 r. W RSP w G. w charakterze brygadzisty grupy montażowej, z wykształcenia mistrz ślusarski (akta osob.). W dn. 14.05.1977 wypowiedziano wnioskodawcy umowę o pracę z dniem 31.05.1977 r. Rada Zakładowa nie wniosła zastrzeżeń do decyzji dyrekcji (akta osób.). Uchwałą Zarządu Woj. Zw. Rol. Sp-ni Prod. w W. podjęto decyzję o likwidacji samodz. grup montażowych przy Rol. Sp. Produkcyjnych (przesłuchanie prezesa Sp-ni).Komisja zważyła, co następuje: Odwołanie jest bezzasadne. Wypowiedzenie umowy o pracę stanowi normalny sposób rozwiązania umowy o pracę, nie wymaga stwierdzenia winy pracownika, a jedynie musi być ono uzasadnione. W przedmiotowej sprawie rozwiązano z wnioskodawcą umowę o pracę bowiem Spółdz. Produkcyjne likwidują grupy montażowe w celu wykonywania zasadniczych zadań produkcji rolnej. Oczywistym jest, że grupy budowlano-montażowe pracujące na terenie woj. katowickiego, i zatrudniające tam zamieszkałych pracowników mają niewiele wspólnego ze statutowymi założeniami Spółdz. Produkcyjnych i powinny być zlikwidowane. Niezależnie zatem od toczącego się postępowania wyjaśniającego w Prokuraturze Rejonowej w W. i sposobu wykonywania obowiązków pracowniczych przez wnioskodawcę, podane wyżej przyczyny w pełni uzasadniają wypowiedzenie umowy o pracę. W kwestii ochrony powoda z uwagi na wiek emerytalny brak podstaw do uznania J.L. za osobę chronioną w rozumieniu art. 39 pkt 4 kp skoro nie posiada on nawet legitymacji ZBOWiD-u, a także odmówił propozycji Spółdzielni podjęcia pracy zgodnie z posiadanym wykształceniem na terenie G. Z tych przyczyn odwołanie należało oddalić".W odwołaniu od tego orzeczenia Komisji Odwoławczej wnioskodawca wyraził przekonanie i oświadczył, że: "oddalenie wniosku i wypowiedzenie stosunku najmu o pracę jest nieuzasadnione, dlatego też proszę o wnikliwe rozpatrzenie sporu i wydanie sprawiedliwego wyroku".Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia 23.08.1977 r., sygn. akt I P 1518/77, odwołanie wnioskodawcy oddalił z następującym uzasadnieniem:"Wnioskodawca w skierowanym do Terenowej Komisji Odwoławczej wniosku żądał przywrócenia go do pracy u strony pozwanej na stanowisko kierownika grupy robót za dotychczasowym wynagrodzeniem i zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 15.462 zł tytułem należności za urlop, delegacje i zasiłek chorobowy. Twierdził wnioskodawca, że był zatrudniony w pozwanej Spółdzielni od 1.10.1976 r. do 31.01.1977 r. jako brygadzista, a od 1.02.1977 r. w charakterze kierownika grupy robót na budowie w województwie, między innymi w elektrowni S. i ze swoich obowiązków wywiązywał się należycie, tymczasem strona pozwana pismem z dnia 14.05.1977. r. wypowiedziała mu umowę o pracę na dzień 31.05.1977 r., kiedy jest on jedynym żywicielem rodziny, członkiem ZBOWiD i z tego tytułu osiągnął już uprawnienia emerytalne, wobec czego odnośne wypowiedzenie jest bezskuteczne. Strona pozwana wniosła o oddalenie roszczenia, podnosząc, że wnioskodawca nie wykonywał właściwie swoich zadań, dostarczał dokumentację ze zwłoką, nie przeprowadzał rozliczeń wykonywanych robót i z opóźnieniem przedkładał karty pracy, a ponadto samowolnie opuszczał pracę i nie kontrolował prac na budowie, np. w miesiącu maju 1977 r. ani razu nie był na budowie w Elektrowni S., że też zgłoszone roszczenia nie znajdują uzasadnienia, gdyż księgowość w sposób prawidłowy rozliczyła przypadające jemu należności, a także Zarząd Wojew. Związku R.S. Prod. w W. uchwałą z dnia 24.01.1977 r. zobowiązał Rolnicze Spółdzielnie Produkcyjne prowadzące jakiekolwiek prace poza terenem tego Województwa do natychmiastowego rozwiązania umów niezależnie od stopnia ich zaawansowania, że właśnie z tych przyczyn wypowiedziała wnioskodawcy umowę o pracę po zawiadomieniu o tym Rady Zakładowej w dniu 12.05.1977 r., która w tym dniu złożyła oświadczenie, iż nie wnosi sprzeciwu, że wnioskodawca nie jest członkiem ZBOWiD, gdyż nie posiada legitymacji członkowskiej, a zatem licząc 59 lat nie nabył uprawnień emerytalnych. Terenowa Komisja Odwoławcza po rozpoznaniu sprawy oraz przesłuchaniu wnioskodawcy i przedstawiciela strony pozwanej Henryka P., jak też po ujawnieniu akt osobowych wnioskodawcy, oświadczeń Edwarda M. i Zenona S. z dnia 14.06.1977 r. oraz uchwały nr 16/77 Zarządu W.Zw. R.S.P. w z dnia 1.08.1977 r. wydanym orzeczeniem oddaliła roszczenie jako nieuzasadnione, podzielając zarzuty strony pozwanej. Od orzeczenia tego złożył odwołanie wnioskodawca zarzucając ze swej strony Terenowej Komisji Odwoławczej niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, i naruszenie prawa materialnego wskutek mylnego zastosowania art. 32 § 1 pkt 3 i art. 36 § 1 pkt 1 k.p. i pominięcia art. 39 pkt 4 k.k.p. Wniósł o zmianę orzeczenia i uwzględnienie żądań. Odwołanie jest chybione. Terenowa Komisja Odwoławcza na podstawie przeprowadzonych dowodów należycie wyświetliła stan sprawy, dowody te właściwie oceniła, w ich oparciu dokonała prawidłowych ustaleń i wysnuła z nich trafne wnioski. Zarzuty i wywody wnioskodawcy nie znajdują potwierdzenia w ujawnionym materiale dowodowym, a jako takie nie mogą się ostać. Wnioskodawca na rozprawie odwoławczej przyznał, iż nie posiada jeszcze legitymacji ZBOWiD, lecz ma ją uzyskać. Wymienieni pracownicy: E.M. i Z.S. potwierdzili w oświadczeniu, że wnioskodawca w miesiącu maju 1977 r. w ogóle nie był na budowie w Elektrowni w S., też przewodniczący Zarządu RSP - H.P. potwierdził zarzuty strony pozwanej pod adresem wnioskodawcy wyżej podane. W świetle tych ustaleń roszczenia wnioskodawcy nie zostały udowodnione i Terenowa Komisja Odwoławcza słusznie je oddaliła. Mając te motywy na uwadze i uznając wydane orzeczenie za trafne, zaś odwołanie wnioskodawcy za nieuzasadnione, należało w myśl art. 61 ustawy z dnia 24.10.1974 r. okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych orzec, jak w sentencji".W dniu 22.08.1977 r. wnioskodawca skierował do Terenowej Komisji Rozjemczej w W. wniosek o zasądzenie na jego rzecz od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Z." w G. kwoty 37.899 zł tytułem zaległego wynagrodzenia za pracę w Spółdzielni, a także odszkodowania za utracony w okresie pracy w Spółdzielni sprzęt i narzędzia stanowiące osobistą własność wnioskodawcy.Orzeczeniem z dnia 27.12.1977 r. Terenowa Komisja Rozjemcza w W. oddaliła roszczenie o wynagrodzenie za pracę, urlop wypoczynkowy i delegacje służbowe, a w zakresie odszkodowania za utracone narzędzia pracy (punkt 2 orzeczenia Komisji), uznała się za niewłaściwą do rozpoznania sporu. Zdaniem Komisji, roszczenia wnioskodawcy, dotyczące wynagrodzenia za pracę, urlop wypoczynkowy i delegacje służbowe zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzedniej sprawie, tj. w sprawie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. I P. 1518/77. Natomiast roszczeń z tytułu utraty narzędzi pracy może wnioskodawca dochodzić przed Sądem Rejonowym, nie są to bowiem roszczenia ze stosunku pracy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., uwzględniając częściowo odwołanie wnioskodawcy, skierowane przeciwko temu orzeczeniu Terenowej Komisji Rozjemczej, wyrokiem z dnia 18.V.1978 r., sygn. akt I P 818/78, uchylił punkt 2 orzeczenia Komisji i w tym zakresie przekazał sprawę Komisji Rozjemczej do ponownego rozpoznania, a poza tym odwołanie oddalił. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podzielił zapatrywanie Komisji Rozjemczej, iż roszczenia wnioskodawcy o wyrównanie należności za pracę, za ekwiwalent odnośnie urlopów i za delegacje służbowe zostały już prawomocnie osądzone w sprawie I P. 1518/77.Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wymagają natomiast rozpoznania przez Komisję Rozjemczą zgłoszone przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie roszczenia o odszkodowanie za korzystanie przez stronę pozwaną z narzędzi wnioskodawcy, są to bowiem roszczenia pozostające w związku z umową o pracę.W dniu 28.02.1977 r. Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła do Sądu Najwyższego rewizje nadzwyczajne, kwestionujące zarówno wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydany w sprawie sygn. I P. 1518/77, jak i wyrok tegoż Sądu wydany w sprawie sygn. I P 818/77: skarżąca domaga się uchylenia obu powyższych wyroków i "rozstrzygnięcia spraw co do istoty", lub też przekazania ich do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie prawneW zakresie rewizji nadzwyczajnej, dotyczącej wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 18.V.1978 r., nr akt I P 818/78, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że oddalenie dochodzonych przez wnioskodawcę w tej sprawie roszczeń oparte zostało na niepewnym założeniu, iż roszczenia te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w sprawie sygn. I P. 1518/77. Sformułowania wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wydanego w dniu 23.08.1977 r. w sprawie sygn. I P. 1518/77, w tym zakresie, okazały się niedostatecznie precyzyjne i z tego względu, w uwzględnieniu innej rewizji nadzwyczajnej, wyrok ten został uchylony, a sprawa została przekazana Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji należało również, z mocy art. 277 k.p. w zw. z art. 422 § 2 k.p.c., uchylić punkt II (dotyczący oddalenia niektórych zgłoszonych przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie roszczeń) wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydanego w niniejszej sprawie i w tym zakresie należało przekazać sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej z dnia 27.12.1977 r.Dalszy bieg postępowania zależy od wyniku sprawy sygn. I P. 1518/77. Jeżeli okaże się, że w rzeczywistości w ostatnio wymienionej sprawie chodziło tylko o przywrócenie wnioskodawcy do pracy w pozwanej Spółdzielni, merytorycznemu rozpoznaniu roszczeń majątkowych, zgłoszonych przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie, nie może stanąć na przeszkodzie treść orzeczenia wydanego w sprawie I P. 1518/77. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozważy, w związku z tym, również celowość łącznego rozpoznania niniejszej sprawy ze sprawą sygn. I P. 1518/77 mając na uwadze treść art. 219 k.p.c. w zw. z art. 72 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezp. społ.