VI KZP 57/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: A. Kafarski, Z. Kapitaniak (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zofii M., oskarżonej z art. 200 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:a)"Czy oddanie pięciomiesięcznego dziecka do szpitala w związku z koniecznością jego leczenia, a następnie nieodebranie z tego szpitala mimo wyzdrowienia i nieinteresowanie się jego dalszym losem, przy czym szpital zmuszony został do przetrzymywania zdrowego dziecka, a następnie do umieszczenia go w Domu Dziecka - wyczerpuje znamiona porzucenia w rozumieniu art. 200 k.k.?"b)"Czy w opisanej wyżej sytuacji można dopatrywać się ponadto jednoczynowego zbiegu przestępstw z art. 201 § 1 k.k. i 251 k.k., przyjmując tym samym, że koszt utrzymania zdrowego już dziecka w szpitalu, a następnie w Domu Dziecka stanowi korzystanie ze wsparcia w rozumieniu art. 201 § 1 k.k., a zaniechanie w tych warunkach odebrania dziecka ze szpitala - przemoc w rozumieniu art. 251 k.k.?"c)"Czy odroczenie wydania orzeczenia przewidziane w art. 390 § 1 k.p.k. stanowi lex specialis w stosunku do normy zawartej w przepisie art. 327 k.p.k., czy też jest to odroczenie rozprawy ze wszystkimi skutkami procesowymi stąd płynącymi?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Porzucenie karalne w myśl art. 200 k.k. polega na pozostawieniu osoby, o której mowa w tym przepisie jej własnemu losowi. W wypadku przedstawionym przez Sąd Wojewódzki sytuacja taka nie zachodzi, skoro dziecko zarówno w szpitalu, jak i w Domu Dziecka korzystało przez cały czas z pieczy udzielanej przez instytucje tego typu.Uchylanie się przez matkę od obowiązku łożenia na utrzymanie swego małego dziecka i doprowadzenie tym sposobem do konieczności łożenia na to utrzymanie przez instytucję państwową lub społeczną wyczerpuje - jeżeli matka działa złośliwie - znamiona przestępstwa określonego w art. 201 k.k. Pozostawienie dziecka w takiej instytucji na jej koszt odpowiada w tych warunkach korzystaniu ze wsparcia, o którym jest mowa w wymienionym przepisie. Fakt, że szpital i Dom Dziecka mogą domagać się zwrotu wyłożonych sum, nie stoi na przeszkodzie do przyjęcia, że dziecko umieszczone w opisany wyżej sposób w szpitalu lub Domu Dziecka korzystało ze "wsparcia" w chwili, gdy sumy te były wykładane, stanowiąc pomoc niezbędną dla zapewnienia egzystencji dziecka.W omawianej sytuacji przepis art. 251 k.k. nie wchodził w rachubę już z tego względu, że przewidziane w nim zmuszanie stanowi pogwałcenie wolności, zwracające się przeciwko osobie fizycznej, a nie instytucji.Zagadnienie, czy spełniony został warunek ścigania na wniosek pokrzywdzonego, przewidziany w art. 201 § 3 k.k., normuje art. 56 k.p.k.2. Według art. 390 § 1 k.p.k. Sąd rewizyjny, który przekazuje Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia kwestię prawną wynikłą przy rozpoznawaniu rewizji, odracza wydanie swojego orzeczenia w sprawie. Przepis ten pozbawiony byłby praktycznego znaczenia, gdyby uznać, że wspomniane odroczenie następuje z zachowaniem normy art. 327 k.p.k., tj. najwyżej na trzy dni, z niezwłocznym podaniem do wiadomości na sali sądowej dnia i godziny ogłoszenia sentencji orzeczenia. Można jedynie przyjąć, że odroczenie, o którym stanowi art. 390 § 1 k.p.k., jest równoznaczne z odroczeniem rozprawy rewizyjnej. W myśl końcowego zdania art. 382 k.p.k. prowadzenie rozprawy rewizyjnej w nowym terminie od początku następuje tylko w postępowaniu rewizyjnym przed sądem wojewódzkim i tylko wtedy, gdy w postępowaniu tym przedtem uzupełniono przewód sądowy I instancji. W każdym razie w nowym terminie zachować należy kontradyktoryjność, by w szczególności umożliwić stronom wypowiedzenie się w związku z treścią rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy kwestii prawnej w danej sprawie.