VI KZP 25/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski. Sędziowie: M. Budzianowski, M. Paluch (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława G., oskarżonego z art. 186 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi jako rewizyjny postanowieniem z dnia 7 maja 1973 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy uporczywe uchylanie się rodziców od uiszczenia opłaty wyznaczonej przez kuratorium okręgu szkolnego za pobyt ich dzieci w państwowym domu dziecka, umieszczonych tam na podstawie decyzji władzy opiekuńczej (sądu powiatowego), wyczerpuje dyspozycję art. 186 § 1 k.k."?i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSprawa, w której postawiono powyższe pytanie, dotyczy rodziców, których małoletnie dzieci - na podstawie postanowienia z dnia 13 listopada 1967 r. wydanego przez Sąd Powiatowy dla m. Łodzi XI Wydział dla Nieletnich - zostały skierowane do Państwowego Młodzieżowego Zakładu Wychowawczego w Łodzi. Postanowienie to, jak należy wnioskować, wydane zostało na podstawie art. 109 k.r. i op. Sąd ten ponadto postanowieniem z dnia 23 czerwca 1970 r. - XI SNM 744/70 pozbawił rodziców władzy rodzicielskiej, wydając jednocześnie decyzję o pozostawieniu dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na koszt rodziców.Z treści art. 109 i 111 § 1 k.r. i op. wynika, że w wypadku nienależytego wykonywania władzy rodzicielskiej, gdy dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy może ograniczyć władzę rodzicielską między innymi przez umieszczenie dziecka w zakładzie wychowawczym na koszt rodziców, zobowiązanych do dostarczania dziecku środków utrzymania i wychowania, w wypadku zaś nadużycia władzy lub rażącego zaniedbania przez rodziców swoich obowiązków względem dziecka sąd opiekuńczy powinien pozbawić ich władzy rodzicielskiej.W razie umieszczenia dziecka w zakładzie wychowawczym w związku z ograniczeniem lub pozbawieniem władzy rodzicielskiej wypełnienie obowiązku alimentacyjnego przez rodziców polega na pokrywaniu przez nich kosztów pobytu dziecka w tym zakładzie.Rodzice uchylający się od tego obowiązku podlegają odpowiedzialności na podstawie art. 186 § 1 k.k., jeżeli ich zachowanie się zawiera jednocześnie dwa elementy: uporczywe uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie dziecka i narażenie go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Te oba elementy razem wzięte tworzą podstawę penalizacji czynu określonego w art. 186 § 1 k.k.Narażenie na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych osoby alimentowanej następuje także wówczas, gdy na skutek uporczywego niewykonywania obowiązku alimentacyjnego zachodzi konieczność udzielenia - bez odpowiedniego ekwiwalentu ze strony rodziców - świadczeń przez zakład wychowawczy lub inne osoby w celu zaspokojenia wspomnianych potrzeb. Okoliczność zatem, że zakład wychowawczy świadczy w pełni na utrzymanie dziecka, nie może stanowić o tym, iż dziecko nie zostało narażone na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.