III CR 368/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jadwigi W. o stwierdzenie zachowania prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 24 maja 1965 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Lesznie z dnia 12 sierpnia 1964 r. w części stwierdzającej zachowania prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego wyłącznie na rzecz Jadwigi W. i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Powiatowemu w Lesznie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Lesznie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 1964 r. stwierdził nabycie prawa do gospodarstwa rolnego, pozostałego po zmarłej w 1957 r. Helenie N. na rzecz jej córki, Jadwigi W.Sąd Powiatowy pominął drugą córkę spadkodawczyni, tj. Kazimierę J., na tej podstawie, że ta ostatnia nie pracuje w gospodarstwie spadkowym oraz nie prowadzi indywidualnego gospodarstwa, utrzymując się z dorywczej pracy i krawiectwa.Sąd Wojewódzki w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem oddalił rewizję Kazimiery J. Sąd Wojewódzki zajął m.in. stanowisko, że uprawa 0,5 ha gruntu nie daje skarżącej uprawnień do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, skoro skarżąca nie zajmuje się wyłącznie pracą na roli.Prawomocne postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie art. LVI § 2 przep. wprow. k.c. w związku z art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego, jak również Sądu Powiatowego w Lesznie z dnia 12 sierpnia 1964 r. w części stwierdzającej zachowanie prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego wyłącznie na rzecz Jadwigi W. i o przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu w Lesznie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. LVI § 2 przep. wpr. k.c. w związku z art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. dzieci spadkodawcy uprawnione są do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, jeśli w dniu 5.VII.1963 r. prowadziły inne indywidualne gospodarstwo rolne. Przez "prowadzenie" gospodarstwa należy rozumieć również jego prowadzenie na podstawie umowy dzierżawy. Wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonym orzeczeniu nie jest konieczne, żeby spadkobierca, który prowadzi inne indywidualne gospodarstwo rolne, miał trudnić się wyłącznie pracą na roli. Nie ma więc przeszkód, żeby taki spadkobierca trudnił się jednocześnie jakąś dodatkową pracą nie związaną z rolnictwem.Zgodnie z twierdzeniami rewizji Kazimiery J. oraz dołączonym do niej "zaświadczeniem" z dnia 18.IX.1964 r. Kazimiera J. miała w 1963 r. i w 1964 r. dzierżawić 0,5 ha gruntu.Gdyby istotnie powyższe "zaświadczenie" odpowiadało rzeczywistemu stanowi rzeczy, to w takiej sytuacji Kazimiera J. zachowałaby prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego.W tym stanie rzeczy, wobec rażącego naruszenia prawa, Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej (art. 417 § 1 i 422 § 2 k.p.c.).Sąd Powiatowy uzupełni postępowanie przez zbadanie, czy Kazimiera J. prowadziła w dniu 5 lipca 1963 r. indywidualne gospodarstwo rolne. Należy w tym celu przede wszystkim zażądać od tej spadkobierczyni złożenia zaświadczenia prezydium właściwej rady narodowej.