III CR 150/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Heleny D. i małoletniej Urszuli G. przeciwko Manfredowi Z. o ustalenie ojcostwa i alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 1964 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Bolesławcu z dnia 28 września 1963 r. i przekazał sprawę wymienionemu Sądowi Powiatowemu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka Helena D. żądała ustalenia, że pozwany Manfred Z. jest ojcem jej córki, Urszuli G., urodzonej dnia 25.VIII.1957 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz alimentów po 300 zł miesięcznie. Pozwany mieszka na stałe w Niemieckiej Republice Federalnej, której jest obywatelem. Zarzucił on, że skoro Polska nie ma zawartej z NRF umowy o pomocy prawnej w sprawach rodzinnych, cywilnych i innych, to powódka nie może poszukiwać swych roszczeń w innym trybie niż przewidzianym przepisami Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą (Dz. U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87), a zatem droga sądowa jest niedopuszczalna.Sąd Powiatowy w Bolesławcu postanowieniem z dnia 26 września 1963 r. odrzucił pozew, a Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 lutego 1964 r. oddalił rewizję powódki, podzielając zarzut niedopuszczalności drogi sądowej.Prawomocne postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz naruszenie art. 4 § 1, art. 207 § 1 d. k.p.c. i przepisów Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą (Dz. U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87). Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia obu Sądów i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko obu Sądów w kwestii niedopuszczalności drogi sądowej w danej sprawie jest błędne. Podstawą zasądzenia alimentów na rzecz dziecka pozamałżeńskiego od jego ojca jest uprzednie czy jednocześne ustalenie ojcostwa. Sprawa o ustalenie ojcostwa należy do spraw o prawa stanu, które według obowiązującego w dacie orzeczenia art. 4 § 1 d. k.p.c. podlegały jurysdykcji sądów polskich, nawet gdyby pozwany był cudzoziemcem (obecnie art. 1101 § 1 k.p.c.).Tego rodzaju sprawy nie są też objęte Konwencją. Już więc z tego powodu nie można było odrzucić pozwu.Następnie należy podnieść, że wspomniana Konwencja nie zawiera norm prawa materialnego ani też procesowego, regulujących podstawy i tryb dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od cudzoziemca, lecz ustala tylko administracyjny tryb przesyłania wniosków dotyczących roszczeń alimentacyjnych celem ich realizacji w państwie, w którym mieszka osoba zobowiązana do alimentacji, według prawa obowiązującego w tym państwie, przy czym przewiduje się również przekazywanie - w trybie przewidzianym w Konwencji - wykonalnych orzeczeń w sprawie alimentacyjnej, uzyskanych przez osobę uprawnioną we właściwym sądzie państwa, w którym mieszka ta osoba (art. 5 ust. 1 Konwencji). Także według art. 1 ust. 2 Konwencji przewidziane w niej środki ochrony prawnej są środkami, które uzupełniają środki już istniejące zgodnie z prawem wewnętrznym lub międzynarodowym, lecz ich nie zastępują. Toteż przyjęcie przez oba Sądy, jakoby roszczeń alimentacyjnych przeciwko cudzoziemcowi nie można było dochodzić przed sądem polskim, narusza przepisy Konwencji oraz art. 4 § 1 d. k.p.c. (obecnie art. 1101 § 1 k.p.c.).Odmówienie obywatelowi polskiemu wymiaru sprawiedliwości niewątpliwie narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).