U 4/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski (sprawozdawca).Sędziowie: płk J. Drohomirecki, płk Z. Furtak, płk Z. Krasuski, płk A. Kruszka, płk W. Sieracki, ppłk M. Bieniaszewski.Prokurator: płk Z. Jaźwiński.SentencjaSąd Najwyższy, w związku ze sprawą Antoniego Sz., oskarżonego z art. 144 § 1 k.k.W.P., rozpoznał w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym przedstawioną przez zwykły skład Izby postanowieniem z dnia 9 września 1966 r. kwestię prawną:"Czy użyty w art. 57 k.k.W.P. zwrot "skazanie uważa się za niebyłe" odnosi się również do orzeczonej wyrokiem kary dodatkowej utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przewidziana w art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) utrata prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych jest karą dodatkową, wprowadzoną do systemu naszego ustawodawstwa karnomaterialnego przez wspomnianą ustawę szczególną.Stosownie do art. 31 § 2 tej ustawy utrata prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Do okresu, na jaki orzeczono utratę prawa prowadzenia pojazdów, nie wlicza się czasu, który upłynął od wyroku do odbycia kary zasadniczej (art. 47 § 2 k.k.W.P.). Ponieważ kary orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie odbywa się, przeto przy skazaniu warunkowym przyjąć należy, iż datą, od której biegnie okres kary dodatkowej utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, jest data prawomocności wyroku.W razie zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej na podstawie art. 56 k.k.W.P. okres, na który orzeczono karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, przestaje biec z chwilą osadzenia oskarżonego w zakładzie karnym (jeżeli - oczywiście - nie upłynął do tej chwili) i rozpoczyna swój dalszy bieg z momentem odbycia przez oskarżonego kary pozbawienia wolności (arg. ex art. 47 § 2 k.kW.P).Z treści art. 57 k.k.W.P. wynika, że niezarządzenie przez sąd w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu próby wykonania kary warunkowo zawieszonej pociąga za sobą to, że skazanie uważa się za niebyłe, skazany zaś odzyskuje odjęte mu wyrokiem prawa wyborcze i udziału w wymiarze sprawiedliwości oraz zdolność do uzyskania innych praw utraconych.Wprawdzie przepis art. 57 k.k.W.P., mówiąc o odzyskaniu zdolności do uzyskania "innych praw utraconych", nie miał w czasie wydania kodeksu (1944 r.) na uwadze utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, albowiem takiej kary dodatkowej obowiązujące wówczas prawo nie znało, jednakże, stojąc na gruncie jednolitości systemu prawa, przyjąć należy, iż wejście w życie ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), a w szczególności art. 31 tej ustawy, nadało normie art. 57 k.k.W.P. treść o tyle głębszą, że użyte w ostatnio przytoczonym przepisie wyrazy "skazany odzyskuje (...) zdolność do uzyskania innych praw utraconych" obejmują również zdolność do uzyskania utraconego z mocy wyroku prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych. Odmienna interpretacja przekreślałaby istotny cel przepisu art. 57 k.k.W.P.Przewidziany w tym przepisie pomyślny dla skazanego upływ okresu próby powoduje z mocy prawa uznanie skazania za niebyłe, co oznacza, że warunkowo skazany może powoływać się na to, iż nie był karany, a dla rejestru skazanych powstaje obowiązek usunięcia karty karnej. Teza, że uznanie skazania za niebyłe w myśl art. 57 k.k.W.P. nie rozciąga się na karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów, stałaby w sprzeczności z założeniami instytucji warunkowego zawieszenia kary, skoro przekreślałaby pełną ustawową rehabilitację warunkowo skazanego, mimo że ten ostatni pomyślnie przebył okres próby.Dodatkowe argumenty przemawiające za taką wykładnią art. 57 k.k.W.P., który dobrodziejstwo przewidziane w tym przepisie rozciąga na utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, wynikają z uchwały składu siedmiu sędziów Izby Karnej SN z dnia 21.1.1966 r. VI KZP 49/65 (OSNKW zesz. 3 z 1966 r., poz. 28). W uchwale tej Sąd Najwyższy uznał, że w razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania, a ponadto w tym samym wyroku również na grzywnę - uznanie skazania za niebyłe na podstawie art. 64 k.k. (odpowiednik art. 57 k.k.) obejmuje także grzywnę.Jeżeli więc uznanie skazania za niebyłe obejmuje nie tylko zawieszoną karę pozbawienia wolności, ale również nie podlegającą zawieszeniu drugą karę zasadniczą, tj. grzywnę, chociażby nie została ona wykonana, to tym bardziej konsekwencje takie ʼdotyczyć powinny kary dodatkowej, jaką jest utrata prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych.Z powyższych względów uznać należy, że jeżeli za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny sąd wymierzył karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania *oraz karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów, to przewidziane w art. 57 k.k.W.P. wygaśnięcie skutków skazania obejmuje również wspomnianą karę dodatkową.Przytoczone rozstrzygnięcie przedstawionej kwestii prawnej może rzutować na praktykę sądów wojskowych I instancji co do określania czasu utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych w tych wypadkach, kiedy sąd uznaje za możliwe i pożądane zawieszenie kary zasadniczej pozbawienia wolności. Orzekanie w takich wypadkach utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na czas dłuższy aniżeli wyznaczony okres próby traci, wobec treści art. 57 k.k.W.P., swe praktyczne znaczenie, *chyba że następuje zarządzenie wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 56 k.k.W.P.