II CR 266/64

Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. wystąpił z pozwem przeciwko Michałowi A. o ustalenie, że nieruchomość położona w S. przy ul. K. Nr 4, szczegółowo w pozwie opisana, stanowi własność Skarbu Państwa. Interes prawny w takim ustaleniu upatruje strona powodowa w tym, że pozwany, który od szeregu lat zajmuje sporną nieruchomość, twierdzi, iż nabył ją na własność na podstawie orzeczenia Komisji Osadnictwa Nierolniczego z dnia 15. VI. 1949 r., gdy zdaniem powoda orzeczenie to dotyczy innej nieruchomości, położonej w sąsiedztwie.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, ustalając w uzasadnieniu, że wspomniane orzeczenie z dnia 15. VI. 1949 r. odnosi się do nieruchomości przy ul. K. Nr 4 zajmowanej przez pozwanego, będącego przeto jej właścicielem.Od powyższego wyroku powód wniósł rewizję, opierając ją na podstawach przewidzianych w art. 371 § 1 p. 1, 3 i 4 d.k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:W sprawie wylania się przede wszystkim zagadnienie, czy w świetle twierdzeń faktycznych .pozwu dopuszczalne jest powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego (art. 3 d.k.p.c.). Z twierdzeń łych wynika, że pozwany od szeregu lat zajmuje sporną nieruchomość, prawo przeto własności powoda (o ile mu rzeczywiście przysługuje) i zostało już naruszone i powód może wytoczyć przeciwko pozwanemu powództwo o roszczenie wynikające z naruszenia prawa np. powództwo o wydanie nieruchomości. Z treści art. 3 d. k.p.c. jak i ze stałego orzecznictwa, w tym przedmiocie wynika, że powództwo o ustalenie stosunku prawnego lufo prawa jest w takiej sytuacji niedopuszczalne. Powództwo o ustalenie służy bowiem wówczas gdy prawo powoda nie zostało jeszcze naruszone i powód ma interes prawny w zapobieżeniu naruszenia swego prawa; gdy natomiast prawo zostało już naruszone i można, wytoczyć powództwo o świadczenia, powództwo o ustalenie nie jest dopuszczalne.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, co Sąd Najwyższy z urzędu bierze pod uwagę, że powództwo o ustalenie w sprawie niniejszej podlegało oddaleniu wprost w świetle własnych twierdzeń powoda. Pełnomocnik powoda oświadczył wprawdzie na rozprawie rewizyjnej, że dokonuje zmiany powództwa i wnosi o wydanie nieruchomości, taka jednak zmiana nie jest w postępowaniu rewizyjnym dopuszczalna, już Choćby z tego względu, że wymagałaby ona dodatkowych ustaleń faktycznych, związanych z ewentualnym zastosowaniem art. 3 p.o.p.c. itp.Rewizja powoda podlega przeto oddaleniu, albowiem wyrok Sądu Wojewódzkiego oddalający powództwo jest w ostatecznym wyniku, jakkolwiek z innych przyczyn niż przytoczone w jego uzasadnieniu, zgodny z prawem (art. 383 d.k.p.c.).W ewentualnym nowym procesie o wydanie nieruchomości zostanie (rozstrzygnięta jako przesłanka, orzeczenia kwestia, kto jest właścicielem spornej nieruchomości, tj. powód czy pozwany.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.