II CZ 23/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: Z. Trybulski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Heleny M. o ubezwłasnowolnienie, na skutek zażalenia Jerzego M. i Jolanty M. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 27 stycznia 1965 r.,zmienił zaskarżone postanowienie i dopuścił Jerzego M. do udziału w sprawie o ubezwłasnowolnienie jego córki Jolanty M.Uzasadnienie faktyczneHelena M. domagała się całkowitego ubezwłasnowolnienia swojej córki, Jolanty M., ur. w dniu 27.I.1946 r.W toku postępowania zgłosił swoje prawa zainteresowanego ojciec Jolanty M., wnosząc o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, wyrażając pogląd, że przyznanie wnioskodawcy praw uczestnika sprzeciwia się art. 546 k.p.c., który w sposób wyczerpujący wymienia uczestników postępowania o ubezwłasnowolnienie, a ponadto dlatego, że wniosek ten nie znajduje oparcia w treści art. 510 k.p.c., ze względu bowiem na wiek córki ubezwłasnowolnienie nie będzie dotyczyć jego praw.Postanowieniem z dnia 27.I.1965 r. Sąd Wojewódzki orzekł całkowite ubezwłasnowolnienie Jolanty M., przy czym orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez uczestników postępowania.W zażaleniu z dnia 5 marca 1965 r. Jerzy M. domaga się zmiany ustanowienia odmawiającego mu prawa wzięcia udziału w procesie o ubezwłasnowolnienie córki i przyznania mu praw uczestnika postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zagadnieniem wstępnym, o decydującym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy jest problem stosunku art. 546 k.p.c. do art. 510 k.p.c.Pierwszy z tych przepisów stanowi, że uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie są z mocy samego prawa prócz wnioskodawcy: osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, jej przedstawiciel ustawowy oraz jej małżonek.Stosownie do art. 510 k.p.c. uczestnikiem postępowania nieprocesowego może być każdy zainteresowany, tzn. każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania. W związku z tym powstaje wątpliwość, czy przepis art. 546 k.p.c. stanowi lex specialis w stosunku do art. 510 k.p.c., a tym samym czy uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie mogą być wyłącznie osoby wymienione w art. 546 k.p.c.Na pytanie to należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Porównanie zakresu obu przepisów wskazuje na wyraźną pomiędzy nimi różnicę, bo gdy art. 546 k.p.c. mówi o uczestnikach z mocy samego prawa, to art. 510 k.p.c. ujmuje zagadnienie szeroko, uzależniając uprawnienie jedynie od tego, czy wynik postępowania może dotknąć praw osoby zainteresowanej. Dystynkcja w zakresie obu przepisów prowadzi do wniosku, że art. 546 k.p.c. nie wyłącza stosowania art. 510 k.p.c., tym samym więc uczestnikiem postępowania o ubezwłasnowolnienie może być oprócz osób wymienionych w art. 546 k.p.c. również zainteresowany, o którym mowa w art. 510 k.p.c.Wzmianka w art. 546 k.p.c. o uczestnikach z mocy samego prawa ma tylko ten skutek, że osoby te stają się uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie niezależnie od wzięcia przez nie udziału w sprawie, gdy tymczasem zainteresowany w rozumieniu art. 510 k.p.c. staje się uczestnikiem postępowania tylko wtedy, gdy wziął w nim udział.Z kolei wyłania się problem, czy ojciec osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, jest "zainteresowany" w rozumieniu art. 510 k.p.c., jeżeli nie wszczął postępowania.Stosownie do art. 545 § 1 pkt 2 k.p.c. ojciec taki mógłby wszcząć postępowanie, wobec czego cytowany przepis zalicza go do osób, które już z góry uznaje za zainteresowane (inaczej przecież nie mógłby on wszcząć postępowania).Rozważanie powyższe prowadzi do wniosku, że ojciec osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, jest "zainteresowany" w rozumieniu art. 510 k.p.c. i może wziąć udział w tym postępowaniu w charakterze uczestnika bez potrzeby wykazywania, czy wynik sprawy dotyczy jego praw.W tych warunkach zażalenie należało uznać za uzasadnione.Skoro więc Jerzy M. powinien być uczestnikiem postępowania i zgłosił swój udział w sprawie, to należy mu obecnie doręczyć odpis postanowienia orzekającego ubezwłasnowolnienie jego córki.