Rw 370/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Radwański.Sędziowie: płk W. Sieracki (sprawozdawca), mjr H. Kwaśny.Prokurator: ppłk W. Ciechanowicz .SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej prokuratora, sprawę skazanych wyrokiem Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 1964 r., a mianowicie:1) Stanisława L. za przestępstwa: a) z art. 135 § 1 k.k.W.P. na karę 9 miesięcy więzienia za to, że "jako konwojent wyznaczony przez dowództwo jednostki wojskowej do konwojowania transportu wojskowego, wbrew przepisom instrukcji dla konwojentów, zboczył w dniu 21 lipca 1963 r. z trasy przejazdu i pojechał odwiedzić swą rodzinę, przy czym w tymże dniu oraz w dniu następnym bezprawnie strzelał z posiadanej broni służbowej w miejscach publicznych oraz spożywał napoje alkoholowe", b) z art. 156 § 4 k.k.W.P. na karę 8 miesięcy więzienia za to, że "w dniu 22 lipca 1963 r., na skutek wprawienia się w stan nietrzeźwości, dopuścił do utraty posiadanej broni służbowej, mianowicie pistoletu maszynowego, odnalezionej dopiero w dniu następnym, w wyniku poszukiwań zarządzonych przez organa WSW". Łącznie wymierzono skazanemu Stanisławowi L. karę 1 roku więzienia;2) Brunona S. za przestępstwo z art. 135 § 1 k.k.W.P. na karę 6 miesięcy więzienia za to, że "jako konwojent wyznaczony przez dowództwo jednostki wojskowej do konwojowania transportu, wbrew przepisom instrukcji dla konwojentów, zboczył w dniu 21 lipca 1963 r. z trasy przejazdu i pojechał wraz z pozostałymi konwojentami do N., gdzie w tymże dniu oraz w dniu 22 lipca 1963 r. spożywał napoje alkoholowe, a nadto tego ostatniego dnia strzelał bezprawnie z posiadanej broni służbowej";3) Jacka L. za przestępstwa: a) z art. 135 § 1 k.k.W.P. na karę 8 miesięcy więzienia za to, że "jako konwojent wyznaczony przez dowództwo jednostki wojskowej do konwojowania transportu wojskowego, wbrew przepisom instrukcji dla konwojentów, zboczył w dniu 21 lipca 1963 r. z trasy przejazdu i pojechał odwiedzić swą rodzinę, przy czym pijąc napoje alkoholowe, wprawił się w stan nietrzeźwości", b) z art. 120 § 1 k.k.W.P. na karę 6 miesięcy więzienia za to, że "w dniu 22 lipca 1963 r. używał przemocy w stosunku do swego przełożonego G., którego uderzył, przewrócił na ziemię i siłą odebrał magazynek z amunicją, poprzednio zabrany mu przez G., usiłującego - w wykonaniu swych służbowych obowiązków - nie dopuścić do używania broni służbowej przez tegoż oskarżonego". Łącznie wymierzono skazanemu Jackowi L. karę 10 miesięcy więzienia.Prokurator wnosił w swej skardze rewizyjnej o zmianę powyższego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynów skazanych Stanisława L., Brunona S. i Jacka L. z art. 135 § 1 k.k.W.P. na art. 118 § 2 k.k.W.P. oraz o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w części dotyczącej skazania Jacka L. za przestępstwo z art. 120 § 1 k.k.W.P.Sąd Najwyższy postanowiłnie uwzględnić skargi rewizyjnej prokuratora, a wyrok Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 1964 r. w sprawie Stanisława L., Brunona S., i Jacka L. pozostawić w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:(...) Wywody skargi rewizyjnej prokuratora zmierzające do uzasadnienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędne zakwalifikowanie czynu skazanych Stanisława L., Brunona S. i Jacka L. z art. 135 § 1 k.k.W.P. zamiast art. 118 § 2 k.k.W.P. - nie są przekonywające. Pogląd skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że skazani Stanisław L., Brunon S. i Jacek L. przed przyjęciem pod swoją ochronę transportu nie pełnili jeszcze służby konwojowej i że o popełnieniu przez nich przestępstwa z art. 135 § 1 k.k.W.P. można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby zboczyli oni z wyznaczonej im trasy i wprawili się w stan nietrzeźwości po przyjęciu transportu pod swoją ochronę.Pogląd taki - zdaniem Sądu Najwyższego - nie jest słuszny. Podobnie jak przestępstwo z art. 135 § 1 k.k.W.P. co do służby wartowniczej może być popełnione nie tylko przez żołnierza pełniącego służbę na wyznaczonym mu posterunku, lecz także przez żołnierza będącego np. w tzw. zmianie czuwającej bądź odpoczywającej, a więc przez każdego żołnierza wchodzącego w skład warty, czyli w skład pododdziału pełniącego służbę wartowniczą, gdyż pojęcie "służba wartownicza" odnosi się nie tylko do służby pełnionej przez wartownika bezpośrednio na wyznaczonym mu posterunku, lecz obejmuje ono także służbę wszystkich żołnierzy wyznaczonych do pełnienia warty od określonego momentu w czasie odprawy warty do chwili zameldowania podczas zmiany warty oficerowi inspekcyjnemu garnizonu (dyżurnemu oddziału) o zdaniu służby wartowniczej - tak samo również pojęcie "służba konwojowa" obejmuje nie tylko tę część służby, która polega na bezpośredniej ochronie obiektu będącego przedmiotem konwoju, lecz także tę fazę służby, która polega na dokonaniu czynności zmierzających do przyjęcia przez żołnierzy-konwojentów pod swoją ochronę obiektu konwoju. Momentem początkowym pełnienia służby konwojowej jest odprawa (wręczenie odpowiednich dokumentów, udzielenie instruktażu itp.) żołnierzy-konwojentów, przeprowadzona przez właściwego przełożonego, a momentem końcowym służby konwojowej jest złożenie właściwemu przełożonemu przez dowódcę konwoju meldunku o wykonaniu zadania i przedstawienie przezeń przełożonemu odpowiednich dokumentów. Nie ulega wątpliwości, że w zależności od rodzaju i charakteru obiektu, będącego przedmiotem konwoju, a także w zależności od tego, skąd i dokąd ma być przedmiot konwoju transportowany, mogą być wydawane różnej treści zarządzenia czy instrukcje, regulujące sposób i zasady pełnienia służby konwojowej. Naruszenie przez żołnierzy-konwojentów wydawanych im instrukcji bądź zarządzeń stanowi - od strony obiektywnej - przestępstwo z art. 135 § 1 k.k.W.P., które, jak wynika z treści tego przepisu, polega właśnie na naruszeniu zarządzeń czy instrukcji, wydanych między innymi w sprawach dotyczących służby konwojowej, jeżeli oczywiście naruszenie wydanych instrukcji czy zarządzeń z powodu dodatkowych jeszcze elementów nie wyczerpuje znamion przestępstwa zagrożonego surowszą sankcją karną (np. art. 130 § 1 k.k.W.P.).Z prawidłowych ustaleń wyrokowych wynika, że skazani, w czasie odprawy przeprowadzonej przez oficera Mieczysława P., zostali zaznajomieni z instrukcją dotyczącą zasad i sposobu pełnienia przez nich służby konwojowej, a następnie po otrzymaniu odpowiednich dokumentów wyruszyli w podróż służbową. Podkreślić należy, że w załączonej do akt sprawy "instrukcji dla konwoju", z której treścią skazani zaznajomili się, zaakcentowano między innymi, że: "(...) dowódca konwoju i konwojenci obowiązani są (...) po otrzymaniu instruktażu udać się najkrótszą drogą o wskazanej godzinie (...) do miejsca odbioru transportu, (...) w czasie podróży do miejsca odbioru transportu dowódcy konwoju ani konwojentom nie wolno oddalać się i załatwiać jakiejkolwiek sprawy prywatnej i innej nie związanej z konwojowaniem transportu ani też dokonywać zbędnych przesiadek z pociągu na pociąg oraz zatrzymywać się dłużej na dworcach niż tego wymaga podróż we wskazanym kierunku (...). Dowódcy konwoju i konwojentom w czasie podróży do miejsca odbioru transportu, jak i w czasie konwojowania transportu zabrania się kategorycznie używania jakichkolwiek napojów alkoholowych do piwa włącznie (...)".Skoro więc skazani, wbrew przytoczonym wyraźnym zakazom powołanej instrukcji, zboczyli z wyznaczonej im trasy dojazdu do miejsca odbioru transportu i pojechali do miejscowości, w których zamieszkiwały ich rodziny, a następnie wprawili się w stan nietrzeźwości na skutek spożycia napojów alkoholowych, to Sąd I instancji słusznie uznał, iż dopuścili się oni przestępstwa z art. 135 § 1 k.k.W.P., a nie przestępstwa z art. 118 § 2 k.k.W.P.Nie ulega wątpliwości, że w czynach skazanych mieszczą się również znamiona przestępstwa z art. 118 § 2 k.k.W.P., gdyż skazani nie wykonali wydanego im rozkazu w sprawach służbowych. Zaznaczyć jednak należy, że naruszenie instrukcji bądź zarządzeń dotyczących pełnienia konkretnie określonej służby konwojowej z reguły stanowić będzie albo niewykonanie rozkazu w sprawach służbowych, albo też co najmniej zmiany lub przekroczenia rozkazu. Gdyby więc w takich wypadkach ograniczono się do stosowania przepisu art. 118 § 2 k.k.W.P., to przepis art. 135 § 1 k.k.W.P. (zawierający taką samą sankcję karną co i przepis art. 118 § 2 k.k.W.P.) byłby przepisem martwym w zakresie służby konwojowej, co jednak nie byłoby słuszne, gdyż istotę przestępstwa polegającego na naruszeniu przez żołnierza zarządzeń czy instrukcji wydanych w sprawach służby konwojowej lepiej i ściślej odzwierciedla przepis art. 135 § 1 k.k.W.P., który w tego rodzaju wypadkach uznać należy za normę szczególną w stosunku do przepisu art. 118 § 2 k.k.W.P.Z tych względów brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się błędu, kwalifikując czyny skazanych Stanisława L., Brunona S. i Jacka L. z art. 135 § 1 k.k.W.P. (...).