I CZ 68/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński, Sędziowie: J. Krajewski, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego B. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w P. o 31.889 zł 24 gr i z powództwa wzajemnego tej Spółdzielni przeciwko Jerzemu B. o 32.877 zł 41 gr, na skutek zażalenia Rzemieślniczej Spółdzielni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 5 stycznia 1965 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDoręczenie wyroku pozwanej Spółdzielni nastąpiło 15 stycznia 1963 r. wobec czego termin do wniesienia rewizji upłynął z dniem 29 stycznia, pozwana zaś nadała rewizję na pocztę 30 stycznia wspomnianego roku.Sąd Wojewódzki postanowieniem z 5 stycznia 1965 r. oddalił wniosek pozwanej o przywrócenie terminu do wniesienia rewizji.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek zażalenia pozwanej, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Art. XV § 1 przep. wprow. k.p.c. głosi, że postępowanie wszczęte przed wejściem w życie k.p.c. będzie się toczyło od tej chwili według przepisów tego kodeksu. Powołany przepis stanowi więc, że od chwili wejścia w życie k.p.c. postępowanie toczy się na podstawie k.p.c. także (w zasadzie) wtedy, gdy postępowanie zostało wszczęte pod rządem dawnego k.p.c. Sformułowanie, że postępowanie "toczy się" już według przepisów k.p.c., oznacza, iż między innymi do czynności procesowych (lub zaniechania tych czynności), do których dochodzi po wejściu w życie k.p.c., stosują się przepisy k.p.c., chociaż dotychczas postępowanie toczyło się w myśl przepisów dawnego k.p.c.Art. XV § 1 przep. wprow. k.p.c. nie zawiera więc tej treści normatywnej, że do czynności procesowych (lub zaniechania tych czynności), do których doszło przed wejściem w życie k.p.c., stosują się przepisy k.p.c. Przeciwnie, art. XV § 2 przep. wprow. k.p.c. głosi, że czynności dokonane przed wejściem w życie k.p.c. są skuteczne, jeżeli odpowiadają przepisom dotychczasowym. W konsekwencji, w postępowaniu, które toczy się już według przepisów k.p.c., do czynności procesowych (lub zaniechania tych czynności), które zostały dokonane przed wejściem w życie k.p.c., stosują się przepisy dawnego k.p.c. W sprawie niniejszej wchodzą więc w rachubę art. 177-182 dawnego k.p.c., Sąd Wojewódzki zaś nie miał podstaw do oparcia się na nowo wprowadzonym przepisie art. 168 § 4 k.p.c.Judykatura Sądu Najwyższego w sprawie przywrócenia terminu nie jest jednolita. Przeważa jednak kierunek uwzględniający - przy wykładni art. 168 § 1 dawnego k.p.c. - potrzebę zapewnienia należytej ochrony własności społecznej; kierunek ten jest reprezentowany w orzeczeniu z 22 września 1958 r. 2 CZ 130/58 (OSPiKA 1959, poz. 293). Wspomniane orzeczenie Sądu Najwyższego zajęło stanowisko w stosunku do osoby prawnej (a zatem również i spółdzielni) tej treści, że wina pracownika, którego użyto do wykonania czynności technicznych, sama przez się nie może obarczać osoby prawnej.Sąd Wojewódzki stanął na gruncie przytoczonego kierunku judykatury i zatrzymał się nad winą zarządu pozwanej. W szczególności Sąd ustalił, że zarząd pozwanej "wyrażał zgodę na wpisywanie wpływu poczty z dnia poprzedniego w dniu następnym" oraz że zarząd wyrażał zgodę na wpisywanie do dziennika "niewłaściwej daty" wpływu poczty, przy czym radca prawny powinien był wyciągnąć z tego wnioski. Pierwszy człon ustalenia oznaczałby, że zarząd tolerował, iż wpływ poczty np. z 15 stycznia był wpisywany do dziennika 16 stycznia, ale pod datą 15 stycznia, co jeszcze nie świadczyłoby o winie zarządu. Drugi człon ustalenia miałby tę treść, że wpływ poczty z 15 stycznia został wpisany do dziennika 16 stycznia, i to pod "niewłaściwą datą", tj. pod datą 16 stycznia. Tak właśnie stało się w sprawie i gdyby ustalenie, że zarząd wyrażał zgodę na tę praktykę, było niewadliwe, to zachodziłaby wina pozwanej. Ustalenie, o którym mowa, znajduje oparcie w zeznaniach świadka Ś. Natomiast Sąd Wojewódzki pominął, że stan faktyczny wręcz przeciwny wynikałby z zeznań świadka J.Skoro więc istotne w sprawie ustalenie nie jest wynikiem wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, zaskarżone orzeczenie nie może być utrzymane w mocy.