IV CZ 55/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Bieniek.Sędziowie SN: T. Bielecki (spraw.), B. Bladowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 12 maja 1988 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa D. D. działającego przez matkę U. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Zespołowi Ekonomiczno Administracyjnemu Szkół w N. o odszkodowanie na skutek zażalenia powoda na wyrok Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 15 marca 1988 r., sygn. akt (...), postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneMałoletni powód, reprezentowany przez matkę U. D. jako przedstawicielkę ustawową, domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta i Gminy w N. kwoty 600.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z 8% od dnia 6 listopada 1987 r., renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 5.000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 6 listopada 1987 r. oraz ustalenia, że pozwany będzie ponosił odpowiedzialność za przyszłe skutki wypadku, któremu powód uległ w dniu 30 marca 1987 r.Wyrokiem z dnia 4 lutego 1983 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powoda kwotę 500.000 zł z 8% od dnia 6 listopada 1987 r. tytułem zadośćuczynienia oraz 13.000 zł zwrotu kosztów procesu; ustalił, że pozwany będzie ponosił odpowiedzialność za wszystkie ujemne następstwa, mogące powstać w przyszłości, w zdrowiu powoda i pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem z dnia 30 marca 1987 r. W pozostałej części oddalił powództwo.Wyrok powyższy zaskarżył pełnomocnik przedstawicielki ustawowej powoda z wnioskiem o jego zmianę w części oddalającej powództwo o rentę oraz co do kosztów procesu i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda po 5.000 zł miesięcznie od daty wniesienia pozwu, tj. od dnia 6 listopada 1987 r. względnie o uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy - w tym zakresie - do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania rewizyjnego.Rewizja została wysłana w dniu 9 marca 1988 r., a więc w ostatnim dniu 14 dniowego terminu, bezpośrednio do Sądu Najwyższego, który w dniu 11 marca 1988 r. przesłał ją Sądowi Wojewódzkiemu w O. - według właściwości.W dniu 14 marca 1988 r. pełnomocnik przedstawicielki ustawowej powoda wniósł o przywrócenie terminu do złożenia rewizji.W uzasadnieniu wniosku przytoczył, że rewizja wywiedziona została w dniu 9 marca 1985 r. i w tymże dniu omyłkowo wysłana przez sekretariat Zespołu Adwokackiego Nr (…) w O. - bezpośrednio do Sądu Najwyższego, co stwierdzone zostało przez pełnomocnika dopiero w dniu 14 marca 1988 r., gdy Sąd Najwyższy powiadomił go o przesłaniu rewizji - zgodnie z właściwością - Sądowi Wojewódzkiemu w O. Omyłkowe wysłanie rewizji, bezpośrednio do Sądu Najwyższego, nastąpiło wskutek braku doświadczenia sekretarki pracującej w Zespole zaledwie od kilku miesięcy.Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd Wojewódzki oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia rewizji.Sąd ten przyjął, że omyłkowe wysłanie rewizji do Sądu II instancji zamiast do Sądu I instancji, wskutek braku doświadczenia sekretarki Zespołu adwokackiego, nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż pełnomocnik odpowiada także za winę osoby, którą się posłużył przy wykonywaniu czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego.Mając powyższe na uwadze, oddalił wniosek (art. 163 § 1 k.p.c.).W zażaleniu pełnomocnik przedstawicielki ustawowej powoda wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W procesie zasadą są posiedzenia jawne, wyznaczone na rozprawę. Posiedzenia niejawne stanowią zaś wyjątek i odbywają się tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie (art. 148 k.p.c.). W myśl art. 168 § 1 k.p.c. w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86) - jeżeli strona nie dokona w terminie czynności procesowej bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin; postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.Według stanu prawnego obowiązującego do czasu wejścia w życie wspomnianej ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. postanowienie o uwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu, jak i oddalające taki wniosek zapadało po przeprowadzeniu rozprawy (art. 148 § 1 i 168 § 1 k.p.c.).Nowela z dnia 18 kwietnia 1985 r., realizując postulat przyśpieszenia postępowania, uzupełniła treść art. 168 § 1 k.p.c. dodając zdania o treści: "postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym".Powyższe uzupełnienie zmienia merytoryczną treść art. 168 § 1 k.p.c. i wskazuje, że w procesie, a z mocy art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 168 § 1 k.p.c. - również w postępowaniu nieprocesowym - na posiedzeniu niejawnym sąd może wydać postanowienie, gdy uwzględnia wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, natomiast postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy (art. 148 § 1, 168 § 1 i 171 k.p.c.).Oddalenie wniosku o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym jest zatem niedopuszczalne, gdyż - w szczególności - pozbawia stronę możności obrony swych praw i czyni postępowanie - w tej części nieważnym (art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 369 pkt 5 i 368 pkt 2 k.p.c.).Jeżeli zatem - przy ponownym rozpoznaniu wniosku Sąd Wojewódzki poweźmie wątpliwość w przedmiocie zasadności wniosku pełnomocnika powoda o przywrócenie terminu - na ten czas wyznaczy rozprawę, w przeciwnym razie może orzec na posiedzeniu niejawnym.Mając powyższe na uwadze, zaskarżone orzeczenie należało uchylić.