III CR 163/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletniego Jacka W. przeciwko Feliksowi Zygmuntowi W. o alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku zaocznego Sądu Powiatowego w Bolesławcu z dnia 28 września 1962 r. uchylił zaskarżony wyrok zaoczny w części zasądzającej alimenty na rzecz J. W. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem zaocznym z dnia 28 września 1962 r. Sąd Powiatowy w Bolesławcu zasądził od Feliksa-Zygmunta W. na rzecz małoletniego syna Jacka W. alimenty w wysokości po zł 400 miesięcznie, poczynając od dnia 26 października 1958 r.Dnia 8 czerwca 1964 r. wpłynęła do Sądu Najwyższego rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL z wnioskiem o uchylenie wyroku Sądu Powiatowego w części zasądzającej na rzecz małoletniego Jacka W. rentę alimentacyjną za czas od 26 października 1958 r. do 31 maja 1962 r. (data wytoczenia powództwa) oraz o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna zarzuca wyrokowi zaocznemu Sądu Powiatowego naruszenie art. 345 § 2, 218 § 1, 236 § 1 k.p.c. oraz art. 74 k.r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zarzuca, że Sąd Powiatowy dopuścił się naruszenia art. 345 § 2 k.p.c., ponieważ wydając wyrok uwzględnił w całości żądanie pozwu, mimo iż przytoczone w nim okoliczności faktyczne nie uzasadniły tego w pełnym zakresie.Powód w niniejszej sprawie, małoletni Jacek W. nie udowodnił swych roszczeń o zaległe raty alimentacyjne za okres poprzedzający wytoczenie powództwa. Zgodnie bowiem z przepisami art. 39 i 74 k.r. zakres obowiązku alimentacyjnego pozwanego, jako zobowiązanego, powinien być oceniany w zależności od usprawiedliwionych potrzeb powoda oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości pozwanego. Wobec tego, że obowiązek alimentacyjny kształtuje się w ścisłej zależności od istnienia potrzeb po stronie uprawnionego, obowiązek ten wygasa w takim zakresie, w jakim potrzeby te zostały już zaspokojone. Zgodnie zaś z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1949 r. dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za okres poprzedzający wytoczenie powództwa byłoby w niniejszym przypadku dopuszczalne tylko wtedy, gdyby z okresu tego pozostały niezaspokojone potrzeby lub zobowiązania zaciągnięte przez powoda na pokrycie tych potrzeb.Ponieważ powód w pozwie nawet nie twierdził, by miał takie niezaspokojone potrzeby z okresu poprzedzającego wytoczenie powództwa względnie zobowiązania zaciągnięte wobec osób trzecich na pokrycie tych potrzeb, powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu. Możliwość ewentualnego uwzględnienia roszczeń alimentacyjnych powoda za omawiany okres wsteczny zachodziłaby zaś jedynie wtedy, gdyby po przeprowadzeniu odpowiednich dowodów ustalone zostały przesłanki przytoczone w powołanej wyżej uchwale Sądu Najwyższego.Ponadto rozważając zasadność tych roszczeń powoda za okres wsteczny Sąd powinien był wyjaśnić również, od kiedy pozwany przebywa w więzieniu, czy pracował poprzednio, ile zarabiał oraz czy i w jakim zakresie łożył na utrzymanie powoda od chwili jego urodzenia. Po wyjaśnieniu tych okoliczności bowiem może się okazać, że roszczenie powoda o zaległe świadczenia alimentacyjne jest bezpodstawne, gdyż w tym zakresie obowiązek swój pozwany już spełnił.Ponieważ Sąd Powiatowy nie wyjaśnił tych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, dopuścił się naruszenia przepisów art. 218 § 1 i 236 § 1 k.p.c., niezależnie od naruszenia wskazanego już wyżej przepisu art. 345 § 2 k.p.c.Z niezaprzeczonych twierdzeń rewizji nadzwyczajnej wynika, że od pozwanego zasądzone zostały także alimenty na rzecz dwojga dzieci z pierwszego małżeństwa (wyrok Sądu Powiatowego z Bielska-Białej z dnia 16.X.1961 r., sygn. I 1C 2062/60).Egzekucja należności zasądzonych na rzecz powoda w niniejszej sprawie wpływa na znaczne ograniczenie egzekucji alimentów zasądzonych na rzecz dzieci pozwanego z pierwszego małżeństwa. Narusza to interes Państwa Ludowego i dlatego Sąd Najwyższy mimo upływu terminu z art. 399 k.p.c. orzekł jak w sentencji.