II CR 166/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przeciwko 1) Marii K., 2) małoletniemu Zbigniewowi K., 3) małoletniemu Aleksandrowi K. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 1962 r., uchylił zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy nakaz zapłaty co do kwoty 40.000 zł w stosunku do pozwanych Marii K., Zbigniewa K. i Aleksandra K. jako spadkobierców pozwanego Wojciecha K. i postępowanie w stosunku do nich umarza.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 21.XII.1962 r. Sąd Wojewódzki utrzymał w mocy nakaz zapłaty co do kwoty 40.000 zł z odsetkami w stosunku do pozwanego Wojciecha K., uchylił natomiast tenże nakaz co do kwoty 26.009,71 zł i w tym zakresie powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany K. jako poręczyciel wekslowy odpowiada za długi, głównego dłużnika Włodzimierza W. do wysokości kwoty 40.000 zł.W rewizji od powyższego wyroku spadkobiercy zmarłego Wojciecha K., tzn. Maria K. i małoletni Zbigniew i Aleksander K. wnoszą o jego uchylenie i umorzenie postępowania na zasadzie art. 198 § 1 k.p.c., a na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Skarżący trafnie podnoszą, że postępowanie w sprawie uległo umorzeniu na podstawie art. 198 § 1 k.p.c.Jak wskazują akta, Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 19.VI.1958 r. zawiesił postępowanie "na wniosek stron z mocy art. 195 k.p.c.". Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikom stron i postanowienie uprawomocniło się. Wniosek o podjęcie postępowania wpłynął do Sądu w dniu 15.IX.1962 r., a więc po upływie terminu przewidzianego w art. 198 § 1 k.p.c. Postępowanie uległo przeto umorzeniu.Sytuacji nie zmienia w sprawie niniejszej fakt, że jak wskazuje protokół rozprawy poprzedzającej wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania, pełnomocnik powódki wnosił o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie karne, a pozwany przyłączył się do wniosku o zawieszenie postępowania. Wykładnia bowiem oświadczeń procesowych stron miałaby istotne znaczenie w przypadku, gdyby sama treść postanowienia Sądu była niejasna i budziła wątpliwości, w konkretnym przypadku, gdyby np. postanowienie Sądu brzmiało "postępowanie zawiesić" i nie zawierało żadnego uzasadnienia, wówczas bowiem wykładnia oświadczeń stron, złożonych przed wydaniem postanowienia, mogłaby doprowadzić do wniosku, że chociaż wnosiły one zgodnie o zawieszenie postępowania, zgoda dotyczyła zawieszania na podstawie art. 191 k.p.c. i że w konsekwencji postanowienie Sądu zawieszające postępowanie nie było oparte na przepisie art. 195 k.p.c.W niniejszej jednak sprawie, skoro sama sentencja postanowienia Sądu Wojewódzkiego nie budziła wątpliwości, iż zawieszenie nastąpiło na zgodny wniosek stron na podstawie art. 195 k.p.c., nie było miejsca na wykładnię tego postanowienia. Poprzedzające je oświadczenia stron nie mają w tych warunkach istotnego znaczenia, a strona, która uważała, że zawieszenie postępowania nastąpiło niezgodnie z jej wnioskiem, mogła była postanowienie o zawieszeniu zaskarżyć zażaleniem (art. 391 § 1 pkt 8 k.p.c.). Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela odmiennego poglądu wypowiedzianego w tej kwestii przez Sąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w orzeczeniu z dnia 16.X.1963 r., I PR 487/63 (OSN z 1964 roku, zeszyt 6, poz. 124).Z tych przyczyn należy uznać, że jeżeli z sentencji postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania wynika w sposób oczywisty, iż zawieszenie nastąpiło na zgodny wniosek stron na podstawie art. 195 k.p.c., Sąd oceniający sprawę z punktu widzenia art. 190 k.p.c. jest tą sentencją związany i po upływie terminu przewidzianego w art. 198 k.p.c. powinien postępowanie umorzyć, choćby oświadczenia stron złożone przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania nasuwały wątpliwości co do ich rzeczywistej woli w zakresie podstaw zawieszenia. Strona, nie zgadzając się z zawieszeniem postępowania na podstawie art. 195 k.p.c., powinna była zaskarżyć postanowienie o zawieszeniu, a skoro tego nie uczyniła, nie może - po upływie terminu przewidzianego w art. 198 § 1 k.p.c. - powoływać się na odmienną wykładnię swych oświadczeń składanych przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu.W sprawie niniejszej powódka powoływała się ponadto na okoliczność, że przed upływem 3-letniego terminu ustanowionego przez art. 198 § 1 k.p.c. pozwany Wojciech K. zmarł, co spowodowało zawieszenie postępowania z mocy samego prawa (art. 183 § 1 k.p.c.) i unicestwiło skutki poprzedniego zawieszenia postępowania na podstawie art. 195 k.p.c.Pogląd ten jest nietrafny.Z aktu zgonu Wojciecha K. wynika, że zmarł on po uprawomocnieniu się postanowienia zawieszającego postępowanie na zasadzie art. 195 k.p.c. Przepis art. 183 k.p.c., dotyczący zawieszenia postępowania w razie śmierci strony, ma na myśli postępowanie toczące się, które w takim przypadku musi ulec obligatoryjnemu zawieszeniu ze skutkiem prawnym od chwili śmierci. Jeżeli jednak śmierć strony następuje w momencie, gdy postępowanie jest już zawieszone z innych przyczyn, nie unicestwia ono skutków poprzedniego zawieszenia, żaden bowiem przepis k.p.c. takiego postanowienia nie zawiera. Skutki przeto zawieszenia dokonanego na podstawie art. 195 k.p.c. należy nadal oceniać według art. 198 k.p.c. i skoro powódka pozostawała bezczynna aż do upływu terminu w przepisie tym przewidzianego, postępowanie podlegało umorzeniu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na zasadzie art. 387 k.p.c. i orzekł jak w sentencji.