VI KO 16/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), K. Dobesz, Z. Kubec (współsprawozdawca), Z. Kapitaniak, T. Majewski, K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Lecha S., oskarżonego z art. 235 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanej przez zwykły skład Sądu Najwyższego a przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie jako rewizyjny postanowieniem z dnia 21 marca 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wszczęcie śledztwa (lub dochodzenia), następnie prawomocnie umorzonego powoduje przerwanie biegu przedawnienia ścigania określonego w art. 86 k.k.?"na podstawie art. 390 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54), po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuratury uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepis art. 86 k.k. normuje zagadnienie przedawnienia wszczęcia postępowania karnego.Art. 86 k.k. nie przewiduje przerwy przedawnienia w nim wymienionego, natomiast o przerwie przedawnienia wszczęcia postępowania karnego jest mowa w art. 87 k.k.Z przepisów art. 86 i 87 k.k. wynika, że samo wszczęcie postępowania karnego in rem nie może mieć wpływu na bieg przedawnienia wszczęcia postępowania karnego.Aktem przerywającym bieg przedawnienia wszczęcia postępowania karnego jest w myśl art. 87 k.k. jakakolwiek czynność procesowa w toku śledztwa lub dochodzenia, skierowana wyraźnie na ściganie danej osoby z powodu konkretnego przestępstwa.Czynnością taką nie musi być dopiero wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 237 k.p.k.), skoro akt ten może być i z reguły jest poprzedzony szeregiem innych czynności procesowych mających na celu ściganie danej osoby z powodu określonego przestępstwa.Do czynności, które zdolne są przerwać przedawnienie wszczęcia postępowania karnego, należy w szczególności zaliczyć: nakaz przeprowadzenia rewizji u osoby podejrzanej o popełnienie konkretnego przestępstwa, wysłanie wezwania do osoby w celu przedstawienia jej zarzutów i przesłuchania, wydane w trybie art. 241 k.p.k. polecenie prokuratora przesłuchania świadków lub przeprowadzenia innych czynności procesowych na okoliczności popełnienia przez określoną osobę konkretnego przestępstwa. Wszystkie te czynności muszą mieć cechy czynności procesowych podjętych przez właściwe organy ścigania oraz wynikać z urzędowych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej.2. Jak wynika z motywów komisji kodyfikacyjnej do kodeksu karnego wprowadzono obok przedawnienia wszczęcia postępowania karnego nowy rodzaj przedawnienia, to jest przedawnienie wyrokowania, w celu zapobieżenia nieograniczonej ilości przerw związanych z przedawnieniem ścigania i powodujących, że po każdej przerwie termin tego typu przedawnienia biegnie na nowo. Przerwom w nieskończoność, które niweczą instytucję przedawnienia, zapobiega przedawnienie wyrokowania, którego termin biegnie bez przerw, licząc od popełnienia przestępstwa (art. 87 k.k.). Zgodnie z tym założeniem w przepisach art. 86 k.k. oraz art. 87 k.k. zawarta jest myśl, że z chwilą przerwania przedawnienia wszczęcia postępowania karnego może wchodzić w rachubę jedynie przedawnienie wyrokowania (art. 87 k.k.).W powyższej sytuacji uchylenie karalności czynu przestępnego następuje z upływem okresów przedawnienia wyrokowania przewidzianych w art. 87 k.k. bez względu na to, czy postępowanie karne uległo umorzeniu.Zmiana typu przedawnienia wynikająca z prawa materialnego (art. 87 k.k.) jest nieodwracalna.Za tym poglądem przemawiają także argumenty wynikające z przepisów postępowania karnego.Wzruszenie postanowienia o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia, w którym nastąpiła przerwa przedawnienia wszczęcia postępowania karnego, może nastąpić: w drodze podjęcia umorzonego śledztwa lub dochodzenia w trybie art. 2453 k.p.k. albo w trybie art. 2453 k.p.k. w związku z art. 2459 k.p.k. (jeżeli nie przedstawiono zarzutów) lub art. 2453a k.p.k. (jeżeli przedstawiono zarzuty), albo wreszcie - w tym drugim wypadku - także w drodze nadzwyczajnego wznowienia w trybie i terminie przewidzianym w art. 24518 k.p.k.W tych wszystkich wypadkach wzruszenie umorzonego śledztwa lub dochodzenia powoduje uchylenie postanowienia o umorzeniu, a w następstwie dalsze kontynuowanie tego samego, uprzednio już wszczętego postępowania przygotowawczego z zachowaniem okresu przedawnienia wyrokowania (art. 87 k.k.).