I CR 235/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Trybulski, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Eleonory J. i Julianny S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. (Wydział Kultury) o zapłatę, na skutek rewizji powódek od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 15 października 1963 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódki, jako współwłaścicielki nieruchomości położonej w G., wytoczyły powództwo przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium WRN w G. o kwotę 102.355 zł, należnej im - według twierdzeń pozwu - tytułem wynagrodzenia za korzystanie z lokali w wymienionym domu w czasie od 1 maja 1954 r. do 30 kwietnia 1959 r. przez stronę pozwaną. Wyrokiem z dnia 15 października 1963 r. Sąd Wojewódzki w G. powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki ustalił przede wszystkim, że strona pozwana zajmuje w domu powódek szereg lokali, które odpowiadają 5/6 całej nieruchomości, bez tytułu prawnego od 1947 r. (resztę nieruchomości zajmują powódki). W związku z tym Sąd Wojewódzki uznał, że lokale zajmowane przez stronę pozwaną przeszły na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Nie dotyczy to jednak pomieszczenia w piwnicy, które strona pozwana zajęła dopiero w roku 1957 za zgodą powódek. Za to pomieszczenie należy się powódkom czynsz za 20 miesięcy w kwocie 1.627,20 zł. I tej jednak kwoty Sąd Wojewódzki nie zasądził, albowiem uznał za uzasadniony zarzut potrącenia - z należnością powódek - należności strony pozwanej z tytułu dokonanych nakładów. Wysokość tych nakładów Sąd Wojewódzki określił na sumę 18.144 zł, przy czym na powódki przypada 1/6 tej kwoty, tj. 3.023 zł. Ale również i ta kwota jest wyższa od należności powódek.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżyły powódki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja trafnie zarzuca, że z mocy art. 17 wymienionej ustawy nie może przejść na Skarb Państwa własność fizycznie wydzielonej części budynku, zgodnie bowiem z art. 9 pr. rzecz. część składowa budynku nie może być przedmiotem odrębnych praw rzeczowych. Zasada ta nie dotyczy wprawdzie wypadków wyjątkowych przewidzianych w ustawie, ale ustawa z 25 lutego 1958 r. takiego wyjątkowego przepisu nie zawiera.Przedstawiciel strony pozwanej wysunął na rozprawie w Sądzie Najwyższym twierdzenie, że na Skarb Państwa przeszła z mocy art. 17 powyższej ustawy cała nieruchomość powódek, w rzeczywistości bowiem jednostka państwowa władała całą tą nieruchomością, a powódki zamieszkiwały w niej jedynie jako lokatorki. Jest to jednak pogląd nietrafny, bo bez względu na przekonanie stron co do tytułu, pod jakim powódki zajmowały część swojej nieruchomości, jest faktem, że nie utraciły one w całości władania tej nieruchomości, a tym samym jednostka państwowa nie była w wyłącznym władaniu tej nieruchomości, gdyż jak to wielokrotnie wyjaśniał Sąd Najwyższy, w przepisie tym chodzi nie o władztwo pod określonym tytułem prawnym, lecz o samo władanie rzeczą bez względu na jego tytuł.Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że skoro stronie pozwanej nie przysługiwało do nieruchomości powódek takie prawo, które by ją uprawniało do zawarcia umowy najmu z właścicielem (np. prawo użytkowania), to powódki nie pozostawały z tą stroną w stosunku najmu, nie mogły bowiem być najemcami własnej rzeczy, choćby nawet przekonanie stron było inne.Już więc z powyższych przyczyn zasadniczy pogląd Sądu Wojewódzkiego nie może być uznany za prawidłowy, tak że nie ma potrzeby badania zasadności dalszych zarzutów rewizji, które także zmierzają do podważenia tego poglądu.Z zasad powyższych należało z mocy art. 384 k.p.c. orzec jak w sentencji.