I CR 456/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), J. Adamczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jana G. o zniesienie współwłasności, na skutek rewizji Pawła i Weroniki małż. W., Anny S. i in. oraz Jana G. na postanowienie Sądu Powiatowego w Chełmie Lub. z dnia 29 września 1961 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Chełmie Lubelskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 29 września 1961 r. Sąd Powiatowy w Chełmie Lubelskim zniósł współwłasność nieruchomości miejskiej w ten sposób, że poszczególnym współwłaścicielom przyznał odrębną własność lokali, znajdujących się w budynku stojącym na wspólnej nieruchomości. Postanowienie to zaskarżył wnioskodawca oraz dwoje innych współwłaścicieli, przy czym nikt ze skarżących nie kwestionował samego sposobu zniesienia współwłasności.Rozpoznając ich rewizje, Sąd Wojewódzki w Lublinie przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne zmierzające do wyjaśnienia, czy taki sposób wyjścia z niepodzielności jest w trybie sądowym dopuszczalny. Z kolei Sąd Najwyższy przedstawił składowi 7 sędziów takie samo pytanie prawne. Na pytanie to skład 7 sędziów Sądu Najwyższego odpowiedział w uchwale z dnia 11 listopada 1963 r. Nr III CO 54/62 w sposób następujący:"Sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości przez ustanowienie odrębnej własności lokali jest niedopuszczalne".Uzasadnienie prawneMając tę uchwałę na uwadze, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W uzasadnieniu wymienionej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że z przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 94, poz. 848) wynika, iż do powstania takiej własności mogą doprowadzić tylko sami zainteresowani przez zawarcie odpowiedniej umowy, do której wymagana jest forma aktu notarialnego. W związku z tym, że wymienione rozporządzenie zostało uchylone (art. V przep. wprow. k.c.), a w jego miejsce weszły w życie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego, należy dodatkowo wyjaśnić, że w świetle tego kodeksu problem przedstawia się identycznie, w myśl bowiem art. 137 § 1 k.c. do ustanowienia odrębnej własności lokali mieszkalnych potrzebna jest umowa zawarta w formie aktu notarialnego.Z powyższego wynika, że Sąd I instancji zniósł współwłasność nieruchomości, o którą chodzi w sprawie, w sposób niedopuszczalny. Jeżeli zaś tak, to zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.Oczywiście zniesienie współwłasności przez ustanowienie odrębnej własności lokali, tzn. w taki sposób, jakiego życzyli sobie wszyscy współwłaściciele, będzie możliwe, ale w drodze umowy, a więc jeżeli współwłaściciele uzgodnią wszystkie sporne kwestie, a nie tylko samą zasadę zniesienia współwłasności. Jeżeli do takiej umowy nie dojdzie, a zainteresowani będą dalej popierali wniosek o zniesienie współwłasności, Sąd I instancji zastosuje jeden ze sposobów sądowego zniesienia współwłasności przewidzianych w art. 212 k.c.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy z mocy art. 388 k.p.c. orzekł jak w sentencji.