III PO 19/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), S. Białek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka D. przeciwko Skarbowi Państwa - Centralny Zarząd Radiostacji i Telewizji, Zarząd Radiostacji i Telewizji w O. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy obecność kierownika zakładu pracy na posiedzeniu rady zakładowej, podejmującej uchwałę w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, powoduje nieważność tej uchwały?"udzielił na postawione pytanie odpowiedzi przeczącej.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy oparł częściowe uwzględnienie powództwa na ocenie, że wydalenie powoda z pracy jest nieważne z tej przyczyny, iż rada zakładowa podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody na wydalenie powoda z pracy - w obecności kierownika zakładu pracy, co mogło wpłynąć na decyzję członków rady.Od wyroku Sądu Powiatowego obie strony wniosły rewizję.W związku z podstawą rewizji strony pozwanej Sąd Wojewódzki odroczył rozpoznanie sprawy i przekazał Sądowi Najwyższemu w trybie z art. 388 k.p.c. do rozstrzygnięcia - jako budzące poważne wątpliwości - zagadnienie prawne, czy obecność kierownika zakładu pracy na posiedzeniu rady zakładowej, podejmującej uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, powoduje nieważność tej uchwały.Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na to, że Sąd Powiatowy niewłaściwie nazwał obecność kierownika zakładu pracy na posiedzeniu rady - "udziałem" w posiedzeniu, gdyż kierownik nie brał udziału w głosowaniu członków rady.Zachodzi więc pytanie, czy nie umotywowane bliżej stanowisko Sądu Powiatowego, że obecność kierownika zakładu pracy na posiedzeniu rady zakładowej, podejmującej na jego wniosek uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia, powoduje nieważność tej uchwały.W kwestii tej Sąd Wojewódzki zajął następujące stanowisko:Rada zakładowa powinna podejmować uchwałę przewidzianą w art. 7 i 8 dekretu z dnia 18.I.1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11) bez obecności na jej posiedzeniu kierownika zakładu pracy, jednakże jego obecność nie powoduje automatycznie nieważności takiej uchwały, chyba że była formą presji psychicznej na członków rady w wyniku uprzednio przeprowadzonej akcji zwerbowania większości rady zakładowej.Przepisy o radach zakładowych (dekret z dnia 6.II.1945 r. - Dz. U. Nr 8, poz. 36 ze zmianami) oraz przepisy o ich regulaminie funkcjonowania (Dz. U. Nr 18, poz. 106) nie przewidują obecności kierownika zakładu pracy na posiedzeniach rad, a jedynie art. 23 cyt. dekretu z 6.II.1945 r. przewiduje możność dopuszczenia - z głosem doradczym - przedstawiciela organizacji pracodawców. Jeżeli pracodawca ma prawo delegować swego przedstawiciela na posiedzenie rady zakładowej z głosem doradczym, to obecność samego kierownika zakładu pracy bez tego głosu nie może powodować nieważności uchwał rady zakładowej, zwłaszcza że przepisy o radach zakładowych nie zawierają norm dotyczących nieważności czy unieważnienia uchwał tych rad, a przepis art. 8 pkt 4 dekretu z dnia 18.I.1956 r. uniezależnia pracodawcę od działającej przy jego zakładzie pracy rady zakładowej.Ponadto zgodnie z art. 8 pkt 1 dekretu kierownik zakładu pracy powinien przedstawić radzie zakładowej przyczyny, które uzasadniają rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Przedstawienie to może nastąpić na posiedzeniu zwołanym w celu powzięcia uchwały stosownie do pkt 3 tegoż art. 8, lecz podejmowanie uchwały powinno się odbywać bez obecności kierownika zakładu pracy.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego obecność taka mogłaby prowadzić do uznania uchwały za nieważną jedynie w razie wykazania, że celem obecności było wywarcie nacisku na podjęcie uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przytoczone wyżej przepisy nie przyznają sądom powszechnym uprawnień nadzorczych nad radami zakładowymi, nie podlegają więc one w zakresie swych kompetencji kontroli sądów. Sądy powołane są do rozstrzygania w postępowaniu procesowym spraw cywilnych (art. 2 k.p.c.). Ocena zaś skutków prawnych wewnętrznej działalności rady zakładowej nie ma znamion sprawy cywilnej.Sąd Wojewódzki słusznie zaznaczył, że nie ma przepisów prawnych, które by normowały przesłanki oceny sądu co do unieważniania uchwał rad zakładowych. Sądy więc nie są władne orzekać w kwestii, czy uchwała rady zakładowej podjęta przez jej członków - przy zachowaniu przepisanego trybu - w przedmiocie objętym zakresem działalności rady zakładowej jest ważna. Z tych samych przyczyn, rozpoznając zasadność roszczeń pracownika opartych na twierdzeniu, że zakład pracy bez ważnej przyczyny rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia, sąd nie jest władny decydować o ważności uchwały rady zakładowej, czyniącej zadość wskazanym wyżej wymaganiom. Sąd bada, czy istnieje uchwała rady zakładowej wyrażająca zgodę na wydalenie z pracy. Stwierdziwszy istnienie takiej uchwały, sąd - niezależnie od oceny rady zakładowej wyrażonej w uchwale - bada w zakresie przedmiotu sporu, czy istniały ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Może się okazać, że takich przyczyn nie ma i że obecność kierownika zakładu pracy wpłynęła na członków rady, tak że podjęli oni uchwałę o wyrażeniu zgody przez radę zakładową na wydalenie z pracy. W takim wypadku pozwany zakład pracy może przegrać proces. W interesie więc zakładu pracy leży unikanie sytuacji, które mogłyby prowadzić do podejmowania takich uchwał przez radę zakładową.Słusznie też Sąd Wojewódzki stwierdził, że kierownik zakładu pracy nie może - oczywiście - brać udziału w głosowaniu rady zakładowej, nie będąc jej członkiem. Nie powinien też być obecny przy głosowaniu. Jeśli zaś zwraca się do rady zakładowej o wyrażenie zgody na wydalenie z pracy pracownika, z którym miał zatarg osobisty, to ze względu na swe osobiste zainteresowanie w tym, jaki będzie wynik posiedzenia rady zakładowej, powinien się wstrzymać od obecności na posiedzeniu także w czasie przedstawienia radzie zakładowej przyczyn mających uzasadniać wydalenie z pracy.Ze względów wyżej przytoczonych Sąd Najwyższy udzielił przeczącej odpowiedzi na pytanie przedstawione przez Sąd Wojewódzki.