III CR 201/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii B., Katarzyny Z., Mieczysława P. i Krystyny J. przeciwko Janowi K., Franciszkowi K., Katarzynie S., Józefowi K., Eugenii S., Katarzynie K. i Józefie P. o eksmisję, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 16 czerwca 1962 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 7 lutego 1962 r. Sąd Powiatowy w Zamościu zakazał pozwanym m. in. korzystania ze spornej między stronami drogi ustaliwszy, że droga ta stanowi własność powodów oraz że pozwanym nie przysługuje do niej żadne prawo. Rewizję pozwanej Katarzyny S. od tego wyroku Sąd Wojewódzki w Lublinie oddalił wyrokiem z dnia 16 czerwca 1962 r.Obydwa wymienione wyroki zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, która wpłynęła do Sądu Najwyższego w dniu 17 grudnia 1962 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie kwestionuje ustalenia Sądu Powiatowego, że sporna droga stanowi własność powodów i że pozwanym nie przysługuje do niej żadne prawo, zarzuca jednak zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 3 p.o.p.c. przez nierozważenie, że ze względów gospodarczych korzystanie z tej drogi ma dla pozwanych duże znaczenie oraz że pozwani faktycznie korzystali z niej od bardzo dawna.Zarzut ten byłby uzasadniony, gdyby prawo nasze nie przewidywało szczególnego trybu, w jakim pozwani - jeżeli istotnie nie mają dogodnego dostępu do drogi publicznej - mogą domagać się uczynienia zadość swym usprawiedliwionym potrzebom gospodarczym. Tak jednak nie jest, gdyż tego rodzaju szczególny tryb jest przewidziany w art. 33 pr. rzecz., w myśl którego w takiej sytuacji właściciel nieruchomości może żądać ustanowienia drogi koniecznej. Zgodnie zaś z ustalonym orzecznictwem zainteresowani nie mogą się domagać ochrony, jaką prawo zapewnia z mocy art. 3 p.o.p.c., jeżeli ochronę taką mogą im zapewnić właściwe przepisy, norma bowiem art. 3 ma charakter wyjątkowy w tym sensie, że można ją stosować tylko w sytuacji, gdy w innej drodze interesy osób pokrzywdzonych wykonywaniem praw przez inne osoby nie mogą być zabezpieczone.W tych warunkach pozwani mogą jedynie domagać się ustanowienia drogi koniecznej, ewentualnie takiej, która by wiodła przez sporną drogę. Jeśliby się okazało, że istnieją do tego przesłanki, ich interesy gospodarcze zostałyby przez uwzględnienie takiego wniosku zabezpieczone, jeżeliby zaś okazało się, że tych przesłanek brak, wniosek ich podlegałby oddaleniu. W takiej sytuacji pozwani nie mogliby się też domagać ochrony przewidzianej w art. 3 p.o.p.c., nie byłaby to bowiem sytuacja grożąca pozwanym szczególnymi niedogodnościami, które uzasadniałyby zastosowanie tego wyjątkowego przepisu.Z tych zasad Sąd Najwyższy z mocy art. 383 w związku z art. 398 k.p.c. orzekł jak w sentencji.