4 CR 307/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: Z. Wiszniewski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana K. przeciwko Franciszkowi K. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek rewizji interwenienta ubocznego Bronisława K. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 20 marca 1962 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 10.X.1961 r. powód, urodzony w dniu 25.I.1946 r., żądał ustalenia, że nie jest dzieckiem Franciszka K., męża swej matki. Powód twierdził, że jego ojcem jest Antoni P., z którym matka jego utrzymywała stosunki fizyczne od 1940 r. do 2.VI.1961 r. Ponieważ pozwany od początku wojny przebywał w Niemczech i powrócił do kraju dopiero w końcu czerwca 1945 r., przeto zachodzi - zdaniem powoda - niepodobieństwo, aby pozwany mógł być jego ojcem.W toku procesu przed sądem pierwszej instancji wystąpił z interwencją uboczną po stronie pozwanego brat przyrodni domniemanego ojca, Bronisław K., domagając się oddalenia powództwa. Interwenient zarzuca zmowę małżonków w celu zagarnięcia spadku po zmarłym Antonim P.Sąd Wojewódzki odrzucił interwencję uboczną, jako niedopuszczalną w sprawach o prawa stanu.W skardze rewizyjnej interwenient domaga się zmiany zaskarżonego orzeczenia i przyjęcia interwencji ubocznej, zarzucając naruszenie art. 67 k.p.c. Zdaniem skarżącego specjalny charakter spraw o prawa stanu nie wyłącza interwencji ubocznej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z faktu, że przepisy normujące postępowanie odrębne w sprawach małżeńskich i w sprawach ze stosunków rodziców i dzieci (art. 416-450 k.p.c.) nie zawierają przepisu, który by expressis verbis modyfikował ogólną normę art. 67 k.p.c., nie wynika bynajmniej, jakoby w tych sprawach przepisy art. 67 k.p.c. i nast. mogły mieć zastosowanie w pełnym zakresie. Także w niektórych innych materiach przepisy art. 416-450 k.p.c. nie zawierają norm szczególnych, a przecież nie ulega wątpliwości, że brak wyraźnego przepisu szczególnego nie uzasadnia stosowania przepisu ogólnego. I tak nie powinno ulegać wątpliwości, że np. przepis art. 185 k.p.c., przewidujący sukcesję procesową według kryterium dziedziczenia, a więc kryterium majątkowego (art. 1 § 1 pr. spadk.), nie ma w ogóle zastosowania w tych sprawach, a w szczególności także i w tych spośród nich, dla których nie ma przepisu szczególnego (np. sprawy o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa, sprawy o pozytywne lub negatywne ustalenie macierzyństwa).Rozstrzygnięcia zagadnienia, kto może być interwenientem w sprawach wymienionych w art. 416-450 k.p.c., należy szukać w samej istocie i charakterze tych spraw, jaki nadał im kodeks rodzinny. Jak zaś ustawodawca rozumie istotę, charakter i odrębność spraw wymienionych w art. 416-450 k.p.c., wynika to niedwuznacznie zarówno z przepisów kodeksu rodzinnego i jego założeń ideowych, jak i z ewolucji, jaką uwypukla porównanie przepisów kodeksu rodzinnego z przepisami prawa rodzinnego z roku 1946. W szczególności oczywista jest wola ustawodawcy zacieśnienia kręgu uczestników procesu w tych sprawach, a więc tym samym wola tak gruntownego zmodyfikowania przepisów o interwencji ubocznej w tych sprawach, jak tego wymaga ich charakter.Dlatego też Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyłącza się w pełni do poglądu, jaki już został wypowiedziany i gruntownie uzasadniony w piśmiennictwie prawniczym, że w sprawach wymienionych w art. 416-450 k.p.c. interwencję uboczną może zgłosić tylko ta osoba, która mogłaby być sama stroną procesową w danej sprawie.W sprawach o zaprzeczenie ojcostwa przepisy art. 50, art. 51 i art. 521 k.r. wyliczają wyczerpująco te osoby. Wynika stąd, że w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa interwencja uboczna dopuszczalna jest tylko w jednym wypadku, mianowicie wtedy, gdy powództwo zostało wytoczone przez dziecko, a interwencję uboczną zgłasza jego matka; jej interwencja uboczna może być aktualna zwłaszcza wówczas, gdy matka nie reprezentuje dziecka w procesie (art. 522 k.r.).Skoro więc Bronisław K. nie mógł w żadnym razie być stroną w procesie o ustalenie, że Franciszek K. nie jest ojcem małoletniego Mariana K., to nie może on również zgłosić interwencji ubocznej w niniejszej sprawie. Z tej przyczyny rewizja ulega oddaleniu (art. 383 k.p.c.).Jak z powyższego wynika. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą nie podziela odmiennych poglądów wypowiedzianych w literaturze prawniczej w tej materii, a wynikających z niedoceniania istotnej odrębności, jaką kodeks rodzinny nadał procesem w sprawach małżeńskich oraz w sprawach ze stosunku rodziców i dzieci.