I CR 205/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Anny W. przeciwko Stanisławie M. o ustalenie nieistnienia małżeństwa, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 8 listopada 1962 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneAnna W. wytoczyła przeciwko Stanisławie M. powództwo o ustalenie, że ojciec powódki nie zawarł z nią małżeństwa w dniu 15 sierpnia 1944 r., jak to wynika z odpowiedniego aktu stanu cywilnego. Powódka twierdziła, że pozwana była wieloletnią gospodynią jej ojca, który zawarł z nią małżeństwo na krótko przed śmiercią w dniu 22 stycznia 1958 r. Pozwana jednak, kierując się chęcią otrzymania większej części majątku po zmarłym, uzyskała w sądzie - bez udziału powódki, córki i zmarłego - ustalenie, że już uprzednio w dniu 15 sierpnia 1944 r. zawarła w Warszawie religijne małżeństwo ze zmarłym, które jednak ze względu na działania wojenne nie zostało ujawnione w aktach stanu cywilnego. Na podstawie postanowienia sądu pozwana uzyskała kwestionowany obecnie przez powódkę wpis do aktów stanu cywilnego.Wyrokiem z dnia 8 listopada 1962 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku oddalił powództwo, ustaliwszy, że wbrew twierdzeniom pozwu, fakt zawarcia przez ojca powódki i pozwaną małżeństwa w roku 1944 miał miejsce.Wyrok powyższy zaskarżyła powódka.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji kwestionujące ocenę przez Sąd I instancji materiału dowodowego są uzasadnione, gdyż Sąd Wojewódzki istotnie nie dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy tego materiału. Pomimo to jednak rewizja nie może odnieść skutku. Rozstrzygające znaczenie dla sprawy ma okoliczność, że chodzi w niej o ustalenie nieistnienia małżeństwa, co do którego nastąpiło prawomocne ustalenie przez sąd treści nie sporządzonego w czasie właściwym aktu stanu cywilnego, przesłanką zaś takiego orzeczenia było ustalenie przez sąd w postępowaniu niespornym, że małżeństwo, o które chodzi w sprawie, zostało zawarte. Jeżeli zaś tak, to powódka zmierza w sprawie niniejszej do podważenia w postępowaniu spornym orzeczenia zapadłego w postępowaniu niespornym, a to jest niedopuszczalne.Wobec takiej sytuacji powódka może jedynie dochodzić swoich praw w innym postępowaniu (np. o działy i zniesienie współwłasności) w trybie art. 44 k.p.c., z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym innym postępowaniu sąd rozstrzygnie dyskusyjny dotychczas problem, czy art. 25 prawa o aktach stanu cywilnego nie wyłączył stosowania art. 44 k.p.c. w zakresie stanu cywilnego ujawnionego w odpowiednim akcie.Z zasad wyżej przedstawionych Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.