III CZP 294/82

Uzasadnienie faktyczneW powództwie wytoczonym (k. 4 i 20) przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Mieszkaniowej K. powódka L. K. żądała zasądzenia renty w związku z wypadkiem, któremu uległa w dniu 3 lutego 1979 r. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 1981 r. (I C 1977/80/S) Sąd Rejonowy dla K. oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 28 stycznia 1982 r. (II Cr 943/81) uchylił powyższy wyrok Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo (pkt I) o zapłatę kwoty 10.072 zł i orzekającej o kosztach procesu (pkt II) i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, w pozostałej zaś części rewizję oddalił; nie zajął się bowiem Sąd Rejonowy wyjaśnieniem, czy i jaki uszczerbek poniosła powódka w okresie od dnia wypadku (3 lutego 1979 r.) do dnia 2 sierpnia 1979 r. W pozostałym zakresie Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że wbrew twierdzeniom zawartym w pozwie i wbrew zarzutom sformułowanym w rewizji "stopień niezdolności powódki do pracy nie uległ zmianie i ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie zostały dokonane w sposób bezbłędny".W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w części oddalającej rewizję powódki od wyroku Sądu Rejonowego dotyczącą zasądzenia renty uzupełniającej, poczynając od dnia 3 sierpnia 1979 r., oraz tegoż wyroku Sądu Rejonowego w części oddalającej rewizję powódki od wyroku Sądu Rejonowego dotyczącą zasądzenia renty uzupełniającej, poczynając od dnia 3 sierpnia 1979 r. oraz tegoż wyroku Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo o zasądzenie renty uzupełniającej, poczynając od wymienionej daty i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla K. do ponownego rozpoznania w powyższym zakresie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Za uzasadniony należy uznać zarzut rażącego naruszenia art. 316 § 1, art. 381 § 1 i art. 387 k.p.c. oraz art. 444 § 1 i 2 k.c.Słusznie wywodzi skarżący, że według ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego w razie częściowej utraty zdolności do pracy kwestia wynikłej stąd szkody w postaci utraconych zarobków nie może być ustalona mechanicznie czy to przez zestawienie bezpośredniego stopnia niezdolności do pracy osoby poszkodowanej z ubytkiem dochodów osiąganych przed utratą zdolności, czy to odwrotnie przez przyjęcie, że zachowana część zdolności do pracy pozwala na uzyskiwanie zarobków, które wyrównują szkodę. Konieczne jest dokonanie ustaleń, jakie dochody może osoba poszkodowana osiągnąć realnie w ramach zachowanej zdolności do pracy. Ta zaś okoliczność zależy od stanu zdrowia, warunków osobistych i rodzinnych, możliwości znalezienia w miejscu zamieszkania odpowiedniej do stanu zdrowia pracy, a ewentualnie możliwości dojazdu do innej miejscowości itp. Zasadność żądania zasądzenia renty uzupełniającej powinna więc być wyznaczona możliwością bądź brakiem możliwości osiągnięcia takich dochodów, łącznie z otrzymywaną rentą inwalidzką, jakie osoba poszkodowana osiągałaby, gdyby nie doznała uszkodzenia ciała, które ograniczyło jej zdolność do pracy.Te okoliczności w ogóle nie były przedmiotem rozważań ani Sądu Rejonowego, ani Sądu Wojewódzkiego. Sąd Rejonowy nawet niezgodnie z zebranym w sprawie materiałem przyjął, że powódka podjęła pracę zarobkową z wynagrodzeniem 3.495 zł miesięcznie, chociaż nie było sporne w toku postępowania, że powódka nie pracuje, a złożone przez nią przy pozwie zaświadczenia z zakładu pracy, w którym pracowała przed wypadkiem, są tylko niestarannie wypełnione, jak chodzi o wydrukowaną część tych zaświadczeń i nie dają one podstaw do przyjęcia, że powódka aktualnie pracuje.Sąd Wojewódzki zaś mimo zarzutów rewizji co do kolejnych okresów, w których powódka pobierała zasiłek chorobowy, rentę chorobową i rentę inwalidzką III grupy, zajął się tylko pierwszym okresem, zarzuty zaś odnośnie dalszych okresów skwitował ogólnikowo, czego nie mógł dokonać bez obrazy wskazanych przepisów postępowania w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, które pozwoliłyby na przyjęcie, że rozważał kwestię realnej możliwości podjęcia przez powódkę pracy w ramach zachowanej zdolności.Należy również podnieść, że wypłacanie powódce renty chorobowej w czasie od 3 sierpnia 1979 r. do 2 sierpnia 1980 r. wskazuje, że nie była ona w tym czasie zdolna do pracy. Dlatego też stanowisko Sądu Wojewódzkiego w przedmiocie podnoszonego przez powódkę zakazu pracy w tym okresie jest nieuzasadnione.Stwierdzone rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego należy zakwalifikować jednocześnie jako stanowiące naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związanego ze szczególną ochroną roszczeń wynikających z czynów niedozwolonych i szkodą na osobie.Z tych względów należało orzec jak w sentencji niniejszego wyroku.