III PR 17/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Szczerski, W. Glabisz, T. Witkowski, M. Wilewski, J. Knap, J. Stybel.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Walentego S. przeciwko Przedsiębiorstwu Remontowo-Montażowemu Handlu Wewnętrznego w S. o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1962 r., zmienił zaskarżony wyrok przez podwyższenie zasądzonej nim kwoty 17.229,44 zł do kwoty 22.824,56 zł (dwadzieścia dwa tysiące osiemset dwadzieścia cztery zł 56 gr) z 8% od dnia 20 sierpnia 1960 r., a zasądzonej od dnia 1 września 1960 r. renty wyrównawczej z kwoty 738 zł miesięcznie do kwoty 1.105,40 zł (jeden tysiąc sto pięć złotych 40 gr) miesięcznie - bez oznaczenia terminu końcowego.Uzasadnienie faktycznePowód, który w dniu 31.VIII.1959 r. uległ wypadkowi przy pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie, żądał zasądzenia od pozwanego 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, 19.068,98 zł tytułem utraconych zarobków w okresie do dnia 31.VIII.1960 r. oraz renty miesięcznej w kwocie 2.442,10 zł, poczynając od dnia 1.IX.1960 r.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego kwotę 14.189,36 zł oraz rentę w wysokości po 829 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1.IX.1960 r.Na skutek rewizji obu stron Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 2.IV.1962 r. zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że zasądzoną nim kwotę 14.189,36 zł z % podwyższył do kwoty 17.229,44 zł z 8% od dnia 20.VIII.1960 r., a zasądzoną od dnia 1.IX.1960 r. rentę bieżącą obniżył do kwoty 738 zł miesięcznie bez oznaczenia terminu końcowego. Sąd Najwyższy stwierdził, że poszkodowany (powód) przyczynił się do powstania wypadku w 1/3, a pozwany w 2/3. Opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19.II.1962 r. 1 CO 4/62 co do sposobu obliczenia renty wyrównawczej przewidzianej w art. 24 ust. 2 dekretu z 25.VI.1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) w sytuacji, gdy poszkodowany przyczynił się do wyrządzenia szkody, Sąd Najwyższy dokonał następujących obliczeń.W okresie od 1.IX.1959 r. do 1.III.1960 r. (6 miesięcy) powód otrzymał tytułem zasiłku chorobowego kwotę 15.669,25 zł. Przed wypadkiem zarabiał ogółem 3.459,58 zł miesięcznie. Ponieważ kwota zasiłku pokrywa z nadwyżką odszkodowanie obliczone z uwzględnieniem stopnia współprzyczynienia się powoda do wypadku (13.838,32 zł) przeto za okres ten nie należy mu się dalsze odszkodowanie.W okresie od 1.III. do 1.IX.1960 r. (6 miesięcy) powód otrzymał tytułem renty inwalidzkiej ogółem kwotę 6.608,88 zł. Suma ta podlega odliczeniu od kwoty odszkodowania zmniejszonego o 1/3, co daje zasądzoną mu za ten okres rentę w łącznej kwocie 7.229,44 zł (13.838,32 zł - 6.608,88 zł).Renta wyrównawcza (bieżąca) od 1.IX.1960 r. obliczona w podobny sposób wynosi 738,24 zł miesięcznie przy przyjęciu, że poszkodowany od tej daty może zarabiać po 700 zł miesięcznie.Sąd Najwyższy uznał, że stosownym zadośćuczynieniem dla powoda za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną będzie kwota 15.000 zł, i zasądził mu z tego tytułu 10.000 zł.Powyższy wyrok Sądu Najwyższego zaskarżył Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego rewizją nadzwyczajną, wniesioną w dniu 27 marca 1963 r., z wnioskiem o jego zmianę przez podwyższenie zasądzonej nim kwoty 17.229,44 zł do kwoty 22.824,56 zł z 8% od dnia 20.VIII.1960 r., a zasądzonej od dnia 1 września 1960 r. renty uzupełniającej z kwoty 738 zł miesięcznie do kwoty 1.105,40 zł miesięcznie - bez oznaczenia terminu końcowego.Rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzucie obrazy art. 24 ust. 2 dekretu z dnia 25.VI.1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) oraz naruszeniu interesu Państwa Ludowego, nie można odmówić słuszności.Jak trafnie podnosi rewizja nadzwyczajna, zastosowany przez Sąd Najwyższy w zaskarżonym wyroku sposób obliczenia wysokości renty uzupełniającej dla powoda sprzeczny jest z uchwaloną w dniu 14.XII.1962 r. (III PO 5/62) przez połączone Izby: Cywilną oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasadą prawną dotyczącą wykładni art. 24 ust. 2 dekretu z 25.VI.1954 r. Zgodnie z powołaną uchwałą, jeżeli osoba uprawniona do świadczeń w myśl cytowanego dekretu dochodzi od uspołecznionego zakładu pracy renty uzupełniającej przewidzianej w art. 24 ust. 2 dekretu, poszkodowany zaś przyczynił się do wyrządzenia szkody (art. 158 § 2 k.z.), to wysokość tej renty oblicza się w ten sposób, że od wysokości szkody wynagradzanej rentą (art. 161 § 2 i art. 161 § 3 k.z.) odlicza się rentę z ubezpieczenia społecznego, różnicę zaś zmniejsza się w stopniu odpowiadającym przyczynieniu się poszkodowanego.Wychodząc z tych samych założeń, którymi kierował się Sąd Najwyższy przy uchwalaniu powołanej wyżej zasady prawnej z 14.XII.1962 r., należy uznać, że wskazany w niej sposób wyliczenia renty uzupełniającej powinien mieć analogiczne zastosowanie także w wypadku, gdy od kwoty odszkodowania podlegają odliczeniu zasiłki chorobowe pobrane przez poszkodowanego pracownika w związku z wypadkiem przy pracy, jak również osiągane przezeń po wypadku zarobki.Zarówno bowiem zasiłki chorobowe, jak i późniejsze ograniczone zarobki (podobnie zresztą jak świadczenia rentowe ZUS) wpływają na określenie wysokości poniesionej przez pracownika realnej szkody wymagającej naprawienia, która ulega następnie zmniejszeniu w stopniu odpowiadającym przyczynieniu się poszkodowanego do wypadku.Obliczenie w myśl tej zasady przysługującego powodowi odszkodowania przedstawia się następująco.Okres od 1.IX.1959 r. do 1.III.1960 r.:Utracone przez powoda w tym okresie wynagrodzenie wynosi kwotę 20.757,48 zł (3.459,58 X 6). Powód otrzymał zasiłek chorobowy w łącznej wysokości 15.669,25 zł; różnica wynosi 5.088,23 zł. Po odliczeniu od tej kwoty 1.696,07 zł (1/3) pozostaje należna mu za powyższy okres suma 3.392,16 zł.Okres od 1.III.1960 r. do 1.IX.1960 r.:Utracone przez powoda wynagrodzenie - jak wyżej - 20.757,48 zł. Wypłacona powodowi renta inwalidzka - 6.608,88 złotych (1.101,48 X 6). Różnica wynosi zatem kwotę 14.148,60 zł. Po odliczeniu od tej kwoty 4.716,20 zł (1/3) pozostaje należna powodowi za powyższy okres suma 9.432,40 zł.Obie powyższe kwoty łącznie z odszkodowaniem za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną (10.000 zł) dają sumę 22.824,56 zł.Renta uzupełniająca od 1.IX.1960 r.:Utracone przez powoda wynagrodzenie - przy przyjętym przez Sądy założeniu, że od tej daty może on zarabiać po 700 zł miesięcznie - wynosi 2.759,58 zł w stosunku miesięcznym (3.459,58 - 700). Po odjęciu otrzymywanej przez niego renty inwalidzkiej pozostaje kwota i 658,10 zł (jako wynik działania: 2.759,58 zł - 1.101,48 zł). Po odliczeniu 1/3 wysokość renty uzupełniającej wyniesie 1.105,40 zł (1.658,10 zł - 552,70 zł).Z powyższego wynika, że obliczenie należnego powodowi odszkodowania zostało dokonane w zaskarżonym wyroku Sądu Najwyższego z pogwałceniem art. 24 ust. 2 powołanego dekretu z 25.VI.1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97), co uzasadnia jego odpowiednią zmianę (art. 386 k.p.c.). Nie stoi temu na przeszkodzie upływ 6-miesięcznego terminu od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, gdyż - jak trafnie podkreśla rewizja nadzwyczajna - wyrok oparty na takim sposobie obliczenia odszkodowania narusza interes Państwa Ludowego przez pozbawienie pracownika części renty uzupełniającej, która mu przysługuje na skutek wypadku przy pracy.Z tych względów oraz z mocy art. 386 w związku z art. 396 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.