III CR 139/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: Z. Masłowski, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Waltera N. o wydanie depozytu sądowego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Olkuszu z dnia 23 lutego 1S62 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Olkuszu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy postanowił wydać wierzycielowi kwotę 19.513 zł 20 gr złożoną do depozytu sądowego przez likwidatorów Towarzystwa Handlowo-Przemysłowego w O.Od tego postanowienia Minister Sprawiedliwości złożył nadzwyczajną rewizję.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 8 dekretu z 20.XII.1946 r. o postępowaniu dotyczącym złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego lub na zachowanie (Dz. U. z 1947 r. Nr 8, poz. 41) sąd na wniosek wierzyciela, jeżeli zachodzą warunki oznaczone we wniosku o zezwolenie na złożenie, postanowi wydanie mu depozytu. Nie oznacza to jednakże, by w razie niezastrzeżenia wspomnianych warunków wydanie depozytu wierzycielowi musiało nastąpić. Wydanie depozytu jest dopuszczalne dopiero wtedy, gdy nie stoją temu na przeszkodzie przepisy ustawy.Otóż w okolicznościach sprawy należało przede wszystkim wyjaśnić (art. 26 k.p.n.), czy majątek wierzyciela nie przeszedł na Skarb Państwa bądź według przepisów dekretu z 8.III.1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), bądź stosownie do przepisów ustawy z 6.V.1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz. U. Nr 17, poz. 96 ze zm.), a także innych ustaw wydanych w tym zakresie.Gdyby się okazało, że majątek wierzyciela nie przeszedł na Skarb Państwa, to ze względu na treść pełnomocnictwa, które wskazuje, że zostało ono podpisane za granicą, należało z kolei wyjaśnić (art. 26 k.p.n.), czy wierzyciel nie jest cudzoziemcem dewizowym, jest nim bowiem m. in. każda osoba fizyczna stale przebywająca za granicą (art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy dewizowej z 28.III.1952 r. - Dz. U. Nr 21, poz. 133). Gdyby tak było, to krajowe środki płatnicze stanowiące przedmiot obrotu z cudzoziemcem dewizowym byłyby wartościami dewizowymi (art. 3 pkt 1 powołanej ustawy). Obrotem tymi wartościami byłoby m. in. dokonanie wypłaty wartości dewizowych, w wyniku której miałoby nastąpić przeniesienie własności lub posiadania tych wartości na rzecz cudzoziemca dewizowego (art. 4 pkt 2 cyt. ustawy, § 6 pkt 1 rozporządzenia z 15.IV.1952 r. w sprawie wykonania ustawy dewizowej - Dz. U. Nr 21, poz. 137). Obrót zaś wartościami dewizowymi jest zabroniony bez zezwolenia właściwej władzy (art. 19 ust. 1 ustawy). Na gruncie więc powołanych przepisów postanowienie o wydaniu depozytu obejmującego krajowe środki płatnicze wierzycielowi będącemu cudzoziemcem dewizowym nie może zapaść bez zezwolenia właściwej władzy.Wydanie przez Sąd Powiatowy depozytu bez wyjaśnienia okoliczności, czy majątek wierzyciela nie przeszedł na Skarb Państwa, a ewentualnie, czy wierzyciel nie jest cudzoziemcem dewizowym - wskazuje nie tylko na istotne naruszenie przepisów prawa, ale także na naruszenie interesu Państwa Ludowego. Toteż postanowienie Sądu Powiatowego, mimo zaskarżenia go po upływie sześciu miesięcy od jego uprawomocnienia się, nie może być utrzymane w mocy (art. 396 § 1, art. 399 § 1 k.p.c.).