II CZ 134/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński. Sędziowie: J. Krajewski, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Sz. przeciwko Bolesławowi P. i Janowi N. o zapłatę, na skutek zażalenia pozwanego Jana N. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 23 maja 1963 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneNa wniosek powódki Sąd Wojewódzki wydał w dniu 16.IX.1959 r. nakaz zapłaty na podstawie wekslu, w którym nakazał pozwanym Bolesławowi P., Janowi N. i G., żeby zapłacili powódce solidarnie kwotę 262.456,40 zł.Przeciwko nakazowi zapłaty wnieśli zarzuty pozwani P. i G., w związku z czym toczyło się dalsze postępowanie.Według znajdującego się w aktach dowodu pozwanemu Janowi N. doręczono nakaz zapłaty w dniu 5.X.1959 r. do rąk dozorcy domu o nieznanym nazwisku. Pozwany N. nie wniósł zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty i dlatego nie brał on udziału w postępowaniu toczącym się wskutek zarzutów wniesionych przez pozostałych pozwanych.W pewnym stadium tego postępowania Sąd Wojewódzki doręczył pozwanemu N. odpis postanowienia z dnia 11.VIII.1962 r. o podjęciu postępowania, zawieszonego poprzednio na skutek śmierci pozwanego G., i od tej chwili wzywał go na następne terminy rozpraw. Na pierwszym z nich pozwany N. stawił się osobiście, na następnych czterech reprezentowany był przez swego pełnomocnika adwokata K. Na rozprawach tych ani pozwany, ani jego pełnomocnik nie składał żadnych wniosków i wyjaśnień. Wszystkie te rozprawy ograniczały się do stwierdzenia nienależytego zawiadomienia właściwych uczestników postępowania i do odroczenia rozprawy. Dopiero na rozprawie w dniu 23.V.1963 r. pełnomocnik pozwanego N. zarzucił, że temuż pozwanemu N. nie doręczono pozwu i nakazu zapłaty z dnia 16.IX.1959 r. wraz z załącznikami, w związku z czym wniósł o zniesienie dotychczasowego postępowania, o odmówienie wydania nakazu zapłaty i przyznanie pozwanemu zwrotu kosztów postępowania od powódki. Poza tym pozwany ten wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia zarzutów od wymienionego nakazu zapłaty. W szczególności pozwany N. twierdził, że przesyłka zawierająca pozew i nakaz zapłaty skierowana pod jego adresem została doręczona niewiadomej osobie. Znajdujący się bowiem w aktach sprawy dowód doręczenia z daty 5.X.1959 r. wymienia dozorcę domu jako osobę, która przyjęła tę przesyłkę, lecz nie podaje nazwiska tej osoby, gdy tymczasem w budynku, w którym mieszka pozwany wraz z żoną i trojgiem małoletnich dzieci, nie mieszkają inne osoby i nie ma dozorcy domu. Na uprawdopodobnienie tej okoliczności pozwany przedstawił odpowiednie zaświadczenie komitetu blokowego.Sąd Wojewódzki odrzucił, jako spóźniony, wiosek pozwanego N. o przywrócenie mu terminu do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty uznawszy, że nakaz zapłaty doręczony został pozwanemu N. w dniu 5.X.1959 r.Pozwany N. w zażaleniu domagał się uchylenia powyższego postanowienia i wydania orzeczenia, że znosi się dotychczasowe postępowanie w części dotyczącej pozwanego N. bądź przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Pozwany N. zarzucił, że Sąd Wojewódzki - z uchybieniem art. 144, 147, 458 § 1 k.p.c. - uznał, że nakaz zapłaty został pozwanemu doręczony w dniu 5.X.1959 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przywrócenie terminu do podjęcia czynności procesowej może nastąpić tylko wówczas, gdy strona bez swej winy nie dokonała tej czynności.W niniejszej sprawie, według twierdzenia pozwanego N., nie doręczono mu dotychczas ani odpisu pozwu, ani nakazu zapłaty. W szczególności pozwany ten zakwestionował dowód doręczenia z dnia 5 października 1959 r., znajdujący się w aktach sprawy.W świetle tych twierdzeń pozwany N. nie uchybił terminu do wniesienia zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty, gdyż wobec niedoręczenia mu nakazu zapłaty nie mógł zacząć biec trzydniowy termin z art. 458 k.p.c. do wniesienia zarzutów. Termin ten liczy się od dnia doręczenia nakazu zapłaty. Z tej przyczyny dla rozpoczęcia biegu tego terminu nie ma znaczenia, że pozwany w inny sposób dowiedział się o wydaniu przeciwko niemu nakazu zapłaty, jak również to, że brał udział (bezpodstawnie przez Sąd Wojewódzki wzywany na terminy rozpraw) w toczącym się - wskutek zarzutów innych pozwanych - postępowaniu.Zaskarżone zatem postanowienie w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, gdyż zgodnie z art. 180 k.p.c. odrzuceniu bez rozprawy podlega też z ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 383, 394 k.p.c. oddalił zażalenie.Nie znaczy to jednak, żeby podniesione przez pozwanego zarzuty co do niedoręczenia mu nakazu zapłaty były nieistotne i nie wymagały rozpoznania.Przepis art. 151 k.p.c., który reguluje sposób doręczenia pisma sądowego oraz stwierdzenie odbioru i daty odbioru, nie stwierdza jednak, że ten sposób jest jedynym dowodem doręczenia i że dowodu tego nie można obalić innymi dowodami. Dowód doręczenia stwierdzający doręczenie pozwanemu N. w dniu 5.X.59 r. nakazu zapłaty może być przez niego obalony.Pozwany N. starał się też wykazać, że nie doręczono mu nakazu zapłaty, składając jako dowód zaświadczenie komitetu blokowego w B. z dnia 13.III.1963 r. stwierdzające, że w budynku zamieszkałym przez niego nikt inny poza nim i jego rodziną nie mieszka. Pozwany powołał się również na dowód z jego przesłuchania na okoliczność, że nieruchomość, w której zamieszkuje, nie ma dozorcy, wobec zaś niepodania w dowodzie nazwiska rzekomego dozorcy, nie wiadomo, komu organ doręczający wręczył przesyłkę.Sąd Wojewódzki powinien był zatem przeprowadzić odpowiednie dochodzenie w celu należytego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących doręczeniu przesyłki z dnia 5.X.63 r., a zwłaszcza przesłuchać żonę pozwanego lub ewentualnie osobę doręczającą przesyłkę i samego pozwanego na okoliczność, komu wręczono przesyłkę i czy osoba ta oddała ją pozwanemu.Sąd Wojewódzki w razie ustalenia, że nakaz zapłaty nie został doręczony pozwanemu N., powinien ponowić jego doręczenie. Jeżeli Sąd ten dojdzie do przekonania, że nakaz zapłaty został prawidłowo doręczony, pozwany będzie mógł ewentualnie zaskarżyć klauzulę wykonalności nadaną nakazowi zapłaty i bronić się w tym postępowaniu faktem niedoręczenia mu nakazu zapłaty, a w konsekwencji wykazywać, że nie było podstaw do nadania klauzuli (art. 459 § 1 i 545 k.p.c.).Fakt niedoręczenia nakazu zapłaty nie stoi również na przeszkodzie do wniesienia przez pozwanego N. zarzutów z art. 458 § 2 i 460 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki postąpi w tym wypadku zgodnie z art. 460 § 3 lub § 4 k.p.c. W razie odrzucenia zarzutów pozwanemu N. będzie przysługiwało zażalenie na postawie art. 391 § 1 pkt 14 k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdza nadto, że podniesione przez pozwanego w załączniku do protokołu ostatniej rozprawy zarzuty dotyczyły wyłącznie kwestii niedoręczenia nakazu zapłaty, a nie zasadności roszczenia powódki objętego nakazem zapłaty. Pisma tego nie można zatem uznać za zarzuty w rozumieniu art. 458 i 460 k.p.c.Sąd Najwyższy zwraca również uwagę Sądowi Wojewódzkiemu na to, że powódka, jako remitentka wekslu, nie ma legitymacji wekslowej (art. 16 pr. weksl.) w stosunku do indosantów wekslu.