VI KO 24/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dorsz.Sędziowie: K. Czajkowski (współsprawozdawca), K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janusza B. oskarżonego z art. 264 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora na podstawie art. 390 k.p.k., uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku jako rewizyjny kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wyznaczony przez sąd biegły należy do kręgu osób wymienionych w art. 292 k.k. i podlegających odpowiedzialności za przestępstwa urzędnicze opisane w rozdziale XLI kodeksu karnego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneBiegły sądowy, a więc osoba wpisana na listę biegłych sądowych zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 1959 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 343), podobnie jak każdy, kto uprawia zawód stwierdzający jego wiedzę w danej dziedzinie, obowiązany jest na żądanie sądu albo prowadzącego śledztwo lub dochodzenie do pełnienia w konkretnych. sprawach czynności biegłego (art. 112 § 1 k.p.k.). Czynności te polegają na dokonywaniu spostrzeżeń, ich relacjonowaniu oraz składaniu opartej na nich opinii (art. 119 k.p.k.). Podobnie przedstawia się sytuacja z biegłymi w postępowaniu cywilnym (art. 293-302 k.p.c.).Ponieważ nie ulega wątpliwości, że powyższa funkcja nie mieści się w pojęciu urzędowania przez osobę pozostającą na służbie państwowej (przez urzędnika) - pozostaje do rozważenia, czy biegły sądowy wykonuje zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego.Zarząd państwowy rozciąga się na bardzo wiele różnorodnych dziedzin; jedną z funkcji tego zarządu jest również wymiar sprawiedliwości. Zlecenie czynności z zakresu zarządu państwowego polega na tym, że pewnym osobom zostaje powierzona cząstka tego zarządu w ściśle określonej sferze. Przykładowo wymienić tu można zarządcę przymusowego nieruchomości ustanowionego przez sąd (vide Zb. O. 35/37), zarządcę przymusowego przedsiębiorstwa (vide OSN 9/54), czy też osobę sprawującą w związkach zawodowych funkcję należącą do zarządu państwowego (vide OSN 29/58). Biegły wyznaczony przez sąd nie sprawuje żadnej cząstki zarządu państwowego, nie może więc być uznany za "wykonującego zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego". Czynności biegłego są jednym z dowodów w procesie, przy czym spełnianie funkcji biegłego podobnie jak i składanie zeznań przez świadka jest obowiązkiem publicznym. Niewykonanie tego obowiązku naraża osobę przez sąd wyznaczoną na ostre rygory (art. 105-108 k.p.k. w związku z art. 128 k.p.k., art. 300 k.p.c.), tak że poza wypadkami wymienionymi w art. 113 k.p.k. i art. 294 k.p.c. nie można uchylić się od pełnienia funkcji biegłego.Opinie biegłego, tak jak każdy inny dowód, podlegają swobodnej ocenie i sąd może je zdyskwalifikować pod warunkiem uzasadnienia zajętego przez siebie stanowiska.Świadome składanie przez biegłego sądowi lub innej uprawnionej władzy relacji sprzecznych z prawdą podlega sankcjom z art. 140 k.k.; biegły korzysta zarazem ze szczególnej ochrony wespół ze świadkiem, tłumaczem i ławnikiem, przewidzianej w specjalnym przepisie (art. 149 k.k.).Obowiązek prawny wykonania funkcji biegłego, szczególne przepisy regulujące jego odpowiedzialność i ochronę, a zwłaszcza wyłącznie dowodowe znaczenie jego czynności podlegającej swobodnej ocenie w postępowaniu sądowym, stanowią dodatkowe argumenty przemawiające przeciwko tezie, że biegły wykonuje zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego.Z wywodów powyższych wynika odpowiedź przecząca na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne.