VI KO 38/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ludwika G. oskarżonego z art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 44, poz. 301) po wysłuchaniu wniosku Prokuratora na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1. "Czy w razie zmiany przez oskarżonego miejsca zamieszkania i niezawiadomienia o tym Sądu przepis art. 191 k.p.k. ma zastosowanie do oskarżonego w przypadku założenia rewizji przez oskarżyciela od wyroku umarzającego postępowanie?"2. "Czy nabycie cementu od rolników, którzy otrzymali go z tytułu dostawy zboża w rynkowym skupie - stanowi naruszenie przepisów o gospodarowaniu artykułami budowlanymi bez zezwolenia w rozumieniu przepisu art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 44, poz. 301) w związku z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 4 ust. 2 uchwały nr 534 Prezydium Rządu z dnia 21 sierpnia 1956 r. (M. P. 1956 r. Nr 73 poz. 872)?"rozstrzygnąć jak następuje.Uzasadnienie faktyczneDnia 23 lutego 1961 r. Sąd Najwyższy w sprawie VI KO 83/60 - w odpowiedzi na pytanie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu - powziął następującą uchwałę:"Zawiadomienie o terminie rozprawy rewizyjnej z zastosowaniem art. 191 k.p.k. może nastąpić w stosunku do oskarżonego uniewinnionego, jeśli uprzednio doręczono mu zgodnie z przepisami art. 369 k.p.k. zawiadomienie o przyjęciu rewizji oskarżyciela".Sąd Najwyższy w obecnym składzie podzielił pogląd prawny tej uchwały. Od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 191 k.p.k. kodeks ten przewiduje dwa wyjątki, a to w art. 369 i 399 k.p.k. Z treści tych przepisów można by wysnuć wniosek, że zawiadomienie oskarżonego uniewinnionego o rozprawie rewizyjnej, wobec braku wyraźnego zakazu ustawowego może mieć miejsce z zastosowaniem art. 191 k.p.k. Wniosek taki jest jednak słuszny tylko w pewnym zakresie. Przepis art. 191 k.p.k. ma na celu niedopuszczenie do rozmyślnego przewlekania procesu przez strony. Oskarżony uniewinniony, któremu doręczono zawiadomienie o przyjęciu rewizji dowiedział się o tym, że sprawa jego nie została zakończona. Z tą chwilą powstaje dla niego obowiązek zawiadomienia sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd rewizyjny do zawiadomienia go o terminie rozprawy z zastosowaniem art. 191 k.p.k.Zawiadomienie o przyjęciu rewizji powinno być doręczone oskarżonemu uniewinnionemu także i wtedy, gdy miał on obrońcę. Przepis art. 369 § 1 k.p.k., dopuszczający możliwość zawiadomienia samego tylko obrońcy oskarżonego nie będzie miał w tym wypadku zastosowania. Prowadziło by to bowiem do wypaczenia intencji ustawodawcy - widocznej z § 2 tego artykułu - do wyeliminowania skutków z art. 191 k.p.k. w stosunku do oskarżonych uniewinnionych. Poprzestanie na doręczeniu zawiadomienia o przyjęciu rewizji obrońcy oskarżonego uniewinnionego równałoby się zawiadomieniu "pod ostatnim znanym adresem", a tego ustawodawca - w art. 369 § 2 k.p.k. - chciał uniknąć.Przy wykładni art. 369 § 2 k.p.k. należy przyjąć, że przepis ten, aczkolwiek wspomina tylko o wyrokach uniewinniających, ma na względzie również i wyroki umarzające postępowanie. Ratio legis powołanego przepisu nie nasuwa tutaj wątpliwości. Jednakowe traktowanie w zakresie stosowania art. 191 k.p.k. oskarżonego uniewinnionego i oskarżonego, co do którego wyrokiem umorzono postępowanie, uzasadnione jest w obu tych wypadkach brakiem obowiązku przewidywania, dopóki nie zostanie mu doręczone zawiadomienie, że proces będzie toczył się dalej.2. Zagadnienie przedstawione w drugim punkcie pytania Sądu Wojewódzkiego nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, rozstrzygnięcie bowiem zależy od ustalenia faktu istnienia bądź nieistnienia w tej materii przepisów wydanych na podstawie dekretu z dnia 29 października 1952 r.Z tych względów Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.