IV CR 609/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Huberta B. przeciwko "Elektromontaż" - Przedsiębiorstwu Robót Elektrycznych w P. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku zaocznego Sądu Powiatowego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 1959 r., uchylił zaskarżony wyrok; sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania; nakazał ściągnąć od pozwanego 958 zł wpisu do rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego przedsiębiorstwa kwoty 3.000 zł i 400 zł miesięcznie tytułem renty. Powód twierdził, że podczas pracy u pozwanego uległ wypadkowi okaleczenia oka odpryskiem pręta żelaznego, który na polecenie przełożonego przecinał.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo wyrokiem zaocznym, którego uzasadnienia nie sporządził. Odpis wyroku został doręczony obu stronom 21 lutego 1959 r.Dnia 4 sierpnia 1960 r. Prokurator Generalny złożył rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie wyroku zaocznego, zarzucając naruszenie art. 345 § 2 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy rozważyć, czy zaskarżony wyrok uprawomocnił się, skoro wbrew przepisom art. 354 § 1 w związku z art. 336 § 2 k.p.c. i § 76 ust. 1 regulaminu czynności sądów Sąd Powiatowy nie sporządził uzasadnienia wyroku i doręczył wyrok bez uzasadnienia zgodnego z powołanymi przepisami. Może to nasuwać wątpliwość, czy termin do złożenia sprzeciwu od tego wyroku (art. 349 § 1 k.p.c.) w ogóle rozpoczął swój bieg.Jak wynika z przepisu § 76 regulaminu czynności sądów i wypowiedzi doktryny, przepis art. 354 § 1 k.p.c., pozwalający na redagowanie wyroków zaocznych w formie skróconej, należy rozumieć w ten sposób, że skrócone może być uzasadnienie wyroku, skoro skrócona forma sentencji wyroku z natury rzeczy nie może wchodzić w rachubę. Na czym polegać ma skrócona forma uzasadnienia wyroku zaocznego, wyjaśnia zestawienie przepisów art. 336 § 2 i 345 § 2 k.p.c. Jeżeli sąd przyjmuje za prawdziwe okoliczności faktyczne przytoczone w pozwie (art. 345 § 2 k.p.c.), to powinien - zamiast, w myśl art. 336 § 2 k.p.c. zawierającego ogólną normę regulującą uzasadnienie wszelkich wyroków, wskazywać fakty, które uznał za udowodnione, oraz dowody, na jakich się oparł - przytoczyć twierdzenia faktyczne pozwu i poprzestać na stwierdzeniu, że z mocy art. 345 § 2 k.p.c. przyjął je za prawdziwe. Nie może natomiast sąd w uzasadnieniu wyroku zaocznego pominąć wyjaśnienia podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa materialnego. Do tak daleko idącego "uproszczenia" uzasadnienia wyroku zaocznego nie upoważnia bowiem żaden przepis ustawy.Z przepisów art. 349 § 1 i 354 § 2 k.p.c. należy wyciągnąć wniosek, że każdy wyrok zaoczny podlega uzasadnieniu z urzędu i doręczeniu obu stronom wraz z uzasadnieniem.Uzasadnienie wyroku zaocznego uwzględniającego powództwo w całości bez przeprowadzenia dowodów powinno przytaczać wysuniętą przez powoda podstawę faktyczną z zaznaczeniem, że zostaje ona przyjęta za prawdziwą na podstawie art. 345 § 2 k.p.c., a poza tym powinno wyjaśniać, dlaczego przytoczone fakty uzasadniają żądanie powoda, oraz wskazywać materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.Zaskarżony wyrok nie zawiera uzasadnienia odpowiadającego wskazanym wymaganiom. Został on jednak sporządzony na druku, w którego treści zamieszczono słowa: "na podstawie art. 345 k.p.c.". Ponieważ słowa te nie wchodzą w skład sentencji wyroku (art. 334 k.p.c.), należy uznać, że stanowią uzasadnienie tego wyroku. Takie uzasadnienie jest oczywiście uzasadnieniem niedostatecznym i wadliwym, niemniej jednak nie pozwala przyjąć, by stronom została doręczona sama tylko sentencja wyroku i by dlatego termin do złożenia sprzeciwu (art. 342 § 1 k.p.c.) nie rozpoczął jeszcze biegu. W konsekwencji należy więc uznać, że wyrok zaoczny w niniejszej sprawie, mimo sprzecznego z prawem uzasadnienia go, uprawomocnił się z dniem 28 lutego 1959 r.Przystępując do rozpoznania zarzutów rewizji nadzwyczajnej stwierdzić należy, że brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz nieprzytoczenie w pozwie twierdzeń, które gdyby nawet nie istniały wątpliwości przeciwko przyjęciu ich w całości za prawdziwe, nie dawały dostatecznej podstawy do uwzględnienia powództwa - uniemożliwia odparcie zarzutu pogwałcenia prawa i zarzutu naruszenia interesu Państwa Ludowego (art. 399 k.p.c.).Powód nie wskazał, na czym polegać ma naruszenie przez pozwane Przedsiębiorstwo przepisów bezpieczeństwa pracy (art. 24 dekretu o zaopatrzeniu emerytalnym). Jeżeliby zaś zarzutu naruszenia tych przepisów dopatrywać się w twierdzeniu, że powierzono mu czynność cięcia prętów, choć nie był do niej przygotowany, to nasuwa się od razu wątpliwość, czy pomiędzy tym faktem a wypadkiem istnieje normalny związek przyczynowy (art. 157 § 1 k.z.) oraz czy powód nie przyczynił się do wyrządzenia mu szkody (art. 158 § 2 k.z.).Twierdzenia powoda dotyczące stopnia utraty zdolności do pracy i aktualnej wysokości zarobków są tak ogólnikowe, że bezwzględnie wymagały sprawdzenia z urzędu przynajmniej przez zasięgnięcie informacji ze szpitala, w którym powód się leczył, oraz z aktualnego zakładu pracy powoda.Wskazane wyżej naruszenie przepisów art. 218 § 1, 236 § 1 w związku z art. 345 § 2 oraz 336 § 2 i 354 § 1 k.p.c. uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku, choć rewizja nadzwyczajna założona została po upływie terminu przewidzianego w art. 399 § 1 k.p.c. Zasądzenie bowiem od przedsiębiorstwa państwowego odszkodowania w sprawie, która z naruszeniem przepisów postępowania nie została w ogóle wyjaśniona, narusza interes Państwa Ludowego.