VI KO 86/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński.Sędziowie: L. Chmielewski (sprawozdawca), Z. Kubec (współsprawozdawca), M. Budzianowski, M. Bogusławski, Z. Chełmicki, K. Czajkowski, J. Dankowski, S. Dąbrowski, W. Dąbrowski, J. Dorsz, M. Dźbikowski. J. Dziowgo, M. Fic, T. Gdowski, A. Górski, P. Ławacz, A. Janowski, A. Kafarski, S. Kalinowski, Z. Kapitaniak, H. Kempisty, F. Korzeń, R. Kryże, S. Kotowski, M. Kulesza, T. Krokosz, J. Majewski, T. Majewski, E. Merz, Z. Nyczaj, W. Ostrowski, M. Paluch, J. Potępa, A. Pyszkowski, T. Rek, M. Stępczyński, K. Wagner, J. Zembaty.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 1960 r. o wyjaśnienie na podstawie art. 26 § 1 u.s.p. następującej wątpliwości:"Czy sąd uprawniony jest na mocy art. 251 § 1 lit. d) k.p.k. do zwrócenia prokuratorowi akt sprawy celem dołączenia danych o karalności w wypadkach, gdy zarzucany aktem oskarżenia czyn przestępny przybiera inną postać na wypadek stwierdzenia recydywy?"uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW ścisłym związku z przedstawioną do wyjaśnienia wątpliwością pozostaje uchwała Sądu Najwyższego w składzie zwykłym z dnia 13 października 1960 r. VI KO 49/60 o brzmieniu następującym:"Przepisy art. 249 i 251 § 1 k.p.k. nie uprawniają sądu do zwrócenia akt prokuraturze w celu dołączenia danych o karalności oskarżonego".W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdza, żea) brak danych o karalności nie jest uchybieniem formalnym ani w ogóle nie stanowi uchybienia aktu oskarżenia, wobec czego wspomniany brak nie stanowi naruszenia warunków formalnych wymienionych w art. 247 i 248 k.p.k.;b) brak tych danych nie uprawnia prezesa sądu do wniesienia sprawy na posiedzenie niejawne na podstawie art. 251 § 1 lit. d) k.p.k., skoro ich zażądanie z rejestru skazanych nie przekracza władzy prezesa;c) art. 74 k.p.k., z którego wynika obowiązek prowadzącego śledztwo lub dochodzenie zebrania wzmianek o oskarżonym w rejestrach karnych, nie wyłącza możliwości uzyskania tych wzmianek przez sąd, na co wskazuje również § 155 instrukcji sądowej, stosownie do którego kierownik sekretariatu powinien zażądać danych o karalności, gdy brak ich w sprawie, ewentualną zaś potrzebę zastosowania surowszej kwalifikacji zrealizować można na podstawie art. 324 § 2 k.p.k.Słuszność powyższej uchwały zakwestionował w powołanym na wstępie wniosku z dnia 19 grudnia 1960 r. Minister Sprawiedliwości co do określonej kategorii przestępstw, a mianowicie przestępstw z art. 6 i 7 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciwko własności społecznej oraz przestępstw z art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 169) o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu.Przesłanka wniosku sprowadza się do argumentacji, że skierowanie do sądu aktu oskarżenia o przestępstwa z art. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. bądź z art. 3, 4, 5 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. bez dołączenia danych o karalności ma nie tylko charakter uchybienia formalnego, lecz stanowi zarazem nieustalenie istoty czynu. Uprzednie bowiem skazanie oskarżonego ma znaczenie dla kwestii zastosowania kwalifikowanej postaci przestępstw, o której mowa w art. 6 i 7 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. oraz w art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r.Z art. 74 k.p.k. w związku z art. 71 § 2 k.p.k. wynika, że prowadzący śledztwo lub dochodzenie powinien zebrać dane dotyczące wzmianek o podejrzanym zawartych w rejestrach karnych. Użyty przy tym zwrot słowny, że dane te "zbiera się", podkreśla kategoryczność nakazu.Potwierdzenie tego obowiązku zawarte jest w art. 233 § 1 lit. d) k.p.k., nakazującym "zebranie niezbędnych danych o osobie podejrzanego". Nakaz ten, ujęty tu szerzej niż w art. 74 k.p.k., stanowi jego rozwinięcie w omawianym zakresie, zamieszczony zaś wśród artykułów dotyczących zadań śledztwa, których wyliczenie zawiera art. 233 k.p.k., zyskuje przez to dodatkowe znaczenie.Nawiasowo zauważyć przy tym należy, że § 229 tymczasowego regulaminu urzędowania prokuratury RP., będącego aktem prawnym analogicznej rangi co wspomniana instrukcja sądowa, stwierdza, iż w akcie oskarżenia obok innych danych zamieszcza się "wzmiankę o uprzednich ukaraniach".W tych warunkach nietrafny jest cytowany na wstępie pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1960 r. VI KO 49/60, że niedołączenie danych o karalności do aktu oskarżenia nie stanowi w ogóle uchybienia aktu oskarżenia.Powyższe uchybienie aktu oskarżenia - zgodnie z argumentacją zawartą we wniosku Ministra Sprawiedliwości - zaliczyć zatem należy w wypadku wymienionym w konkluzji niniejszej uchwały do tego rodzaju braków śledztwa, które nie pozwalają na stwierdzenie, czy przyjęta w akcie oskarżenia kwalifikacja prawna czynu jest właściwa, i które uprawniają zarazem prezesa sądu do wniesienia sprawy na posiedzenie niejawne stosownie do przepisu art. 251 § 1 lit. d) k.p.k.