4 CR 414/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, H. Jaślan.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Włókienniczymi i Obuwiem w S. przeciwko Czesławowi W. o 23.820 zł 69 gr, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Sz. z dnia 30 listopada 1959 r.,zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Sz. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 23.820,69 zł stanowiącej, jak twierdzi, niedobór powstały w czasie od 18.XI.1955 r. do 8.VI.1956 r. w sklepie, którego kierownikiem była pozwana. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w całości z tym uzasadnieniem, że powód nie udowodnił szkody, niedobór zaś powstał z przyczyn niezależnych od pozwanej.Uzasadnienie prawneWyrok ten zaskarżył powód rewizją, po rozpoznaniu której Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut rewizji, że nieprzesłuchanie interwenienta ubocznego T. jest uchybieniem procesowym, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dowód ten powołany został przez powoda i dopuszczony postanowieniami Sądu Wojewódzkiego z 5.VIII. i 1.IX.1959 r. Aczkolwiek ani powód, powołując ten dowód, ani Sąd Wojewódzki, dopuszczając go, nie określili wyraźnie tezy dowodowej, to jednak jest oczywiste, że powołany on został i dopuszczony na poparcie twierdzeń powoda i na odparcie twierdzeń pozwanej. Sąd Wojewódzki, doręczywszy T. wezwanie do osobistego stawiennictwa na rozprawę, uznał jego niestawienie się za podstawę do pominięcia dowodu z przesłuchania go. Z uzasadnienia wyroku można wnosić, że zdaniem Sądu Wojewódzkiego przesłuchanie T. miało nastąpić w trybie dowodu z przesłuchania stron. Pogląd ten jest jednak sprzeczny z art. 311 k.p.c. Osobami przesłuchiwanymi w trybie dowodu z przesłuchania stron są powód i pozwany (bądź ich przedstawiciele ustawowi albo inne osoby wymienione w art. 312 k.p.c.). W tym zakresie pozycję równą stronie (art. 72 k.p.c.) ma samoistny interwenient uboczny. Dowód z przesłuchania interwenienta ubocznego przeprowadza się więc w trybie dowodu z przesłuchania stron tylko wówczas, gdy interwencja uboczna jest samoistna w rozumieniu art. 72 k.p.c. W sprawie jednak o odszkodowanie z tytułu manka niczyja interwencja uboczna nie jest samoistna (art. 72 k.p.c.), skoro w żadnym wypadku wyrok nie odniósłby skutku prawnego pomiędzy interwenientem ubocznym (kimkolwiek by on nie był) a przeciwnikiem strony, do której interwenient przystąpił; zgłoszona w takiej sprawie interwencja uboczna jest zwyczajna, a nie samoistna. Skoro więc w takiej sprawie interwencja uboczna nie jest samoistna, to dowód z przesłuchania interwenienta ubocznego jest dowodem z zeznań świadka. Tak więc postanawiając w niniejszej sprawie przesłuchać T., Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z zeznań T. jako świadka, gdyż w trybie dowodu z przesłuchania stron nie mógłby on być przesłuchiwany.T. nie stawił się na posiedzenie sądowe. Jeżeli świadek nie stawi się bez usprawiedliwienia na posiedzenie mimo należytego wezwania go (a więc m. in. mimo pouczenia go o grożącej ewentualnie karze), ustawa procesowa przewiduje specjalny tryb postępowania sądu, mianowicie sąd skazuje świadka na grzywnę, wzywa go powtórnie, a w razie ponownego niestawiennictwa może nawet zarządzić przymusowe sprowadzenie. W żadnym zaś wypadku niestawiennictwo świadka nie może samo przez się być podstawą odstąpienia od przeprowadzenia dowodu z jego zeznań. Niechęć świadka do stawienia się w sądzie nie może przecież pozbawiać strony, która powołała dowód z jego zeznań, możliwości dowodzenia swych twierdzeń lub obalenia twierdzeń strony przeciwnej. Skoro więc Sąd Wojewódzki - pomijając dowód z zeznań świadka T. - bezpodstawnie pozbawił powoda tej możliwości, zaskarżony wyrok nie może się ostać.Sąd Wojewódzki, przeprowadzając dowód z przesłuchania stron nie przesłuchał strony powodowej. Aczkolwiek rewizja tego nie porusza, to jednak, skoro sprawa niniejsza jest sprawą o roszczenie ze stosunku pracy (art. 380 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy, wychodząc poza granice podstaw rewizji, stwierdza z urzędu wadliwość postępowania Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie. Pominięcie przesłuchania strony powodowej uzasadnił Sąd Wojewódzki tym, że "powód nie wskazał osoby uprawnionej do składania zeznań". Jednakże Sąd Wojewódzki przeoczył, że osoba prawna działa w procesie przez swój organ. Przesłuchanie, w trybie dowodu z przesłuchania stron, strony będącej osobą prawną polega więc na przesłuchaniu organu tej osoby prawnej albo - jeżeli organ jest kilkuosobowy - członka lub członków tego organu, a nie jakiejś osoby dowolnej, wskazanej przez powoda. Nie może więc być podstawą nieprzesłuchania strony powodowej to, że "powód nie wskazał osoby uprawnionej do składania zeznań", skoro jest oczywiste, że dyrektor przedsiębiorstwa państwowego jest w każdym razie taką osobą, a jego nazwisko i adres można łatwo ustalić z urzędu (…).