V K 283/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Dźbikowski.Sędziowie: T. Majewski, T. Rek (sprawozdawca).Prokurator: S. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza U., Jerzego B. i Zbigniewa P., oskarżonych z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 1960 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.I. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 1960 r. jako rewizyjny i utrzymał w mocy wyrok Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 5 listopada 1959 r. (...).Kazimierz U., Jerzy B. i Zbigniew P. zostali oskarżeni o to, że:I. Kazimierz U. w okresie od lutego do grudnia 1958 r. w W., zbywając wyroby złote w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler", legitymował się dowodami osobistymi Władysława P., Franciszki M., Eugenii R., Kazimierza B., Janiny S. i Jadwigi U. oraz podrabiał na dowodach skupu podpisy tych osób, tj. o czyn z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382) i art. 187 k.k.;II. Jerzy B. w 1958 r. w W. udzielał pomocy Kazimierzowi U. do legitymowania się przy sprzedaży wyrobów złotych w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler" cudzymi dowodami osobistymi w ten sposób, że pobierał od Władysława P., Zygmunta M., Reginy B., Kazimierza B., Krzysztofa J.-W., Ireny P. ich dowody osobiste i wręczał je Kazimierzowi U., za co otrzymał od niego łącznie około 3.000 zł, tj. o czyn z art. 27 k.k. w związku z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382);III. Zbigniew P. w 1958 r. w W. udzielał pomocy Kazimierzowi U. do legitymowania się przy sprzedaży wyrobów złotych w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler" cudzymi dowodami osobistymi w ten sposób, że pobierał od Jerzego P., Jerzego S. i Janiny S. ich dowody osobiste i następnie wręczał je Kazimierzowi U., tj. o czyn z art. 27 k.k. w związku z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382) orazIV. tenże Zbigniew P. w marcu i maju 1958 r. w W., zbywając w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler" wyroby złote stanowiące własność Kazimierza U., podrobił na dowodach skupu tych wyrobów podpisy Jerzego P. i Jerzego S., tj. o czyn z art. 187 k.k.Wyrokiem z dnia 5 listopada 1959 r. Sąd Powiatowy dla m.st. Warszawy uznał oskarżonych Kazimierza U., Jerzego B. i Zbigniewa P. za winnych zarzuconych im czynów i skazał: Kazimierza U. za czyn opisany w pkt I, na mocy art. 187 k.k., na 1 rok więzienia, zaliczając na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 5 sierpnia 1959 r. do dnia 5 listopada 1959 r.; Jerzego B. za czyn opisany w pkt II, na mocy art. 27 k.k. w związku z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382), na 6 miesięcy więzienia; Zbigniewa P. za czyn opisany w pkt III, na mocy art. 27 k.k. w związku z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382), i za czyn opisany w pkt IV, na mocy art. 187 k.k., na 7 miesięcy więzienia za każdy z nich, łącznie na 8 miesięcy więzienia; na mocy art. 61 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonym Jerzemu B. i Zbigniewowi P. na okres lat trzech.Wyrokiem z dnia 8 listopada 1960 r. Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy uchylił zaskarżony przez oskarżonego Kazimierza U. i prokuratora wyrok Sądu Powiatowego w całości i uznał:Kazimierza U. za winnego tego, że w okresie od 1 lutego do grudnia 1958 r. w W., zbywając wyroby złote w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler", korzystał z dowodów tożsamości Władysława P., Franciszki M., Eugenii R., Kazimierza B., Janiny S. i Jadwigi U., tj. czynu przewidzianego w art. 196 k.k.;Jerzego B. za winnego tego, że w 1958 r. w W. udzielał pomocy Kazimierzowi U. do korzystania przy sprzedaży wyrobów złotych z cudzych dowodów tożsamości, wręczając mu dowody osobiste Władysława P., Zygmunta M., Franciszki M., Reginy B., Kazimierza B., Krzysztofa J.-W. i Ireny P., tj. czynu przewidzianego w art. 27 w związku z art. 196 k.k.;Zbigniewa P. za winnego tego, że w 1958 r. w W. udzielał pomocy Kazimierzowi U. do korzystania przy sprzedaży wyrobów złotych z cudzych dowodów tożsamości, wręczając mu dowody osobiste Jerzego P., Jerzego S. i Janiny S., a nadto że w marcu i maju 1958 r. w W., zbywając w sklepach Przedsiębiorstwa Handlu Detalicznego "Jubiler" wyroby złote stanowiące własność Kazimierza U., korzystał z dowodów osobistych Jerzego P. i Ignacego S., tj. czynu przewidzianego w art. 196 k.k.Sąd Wojewódzki w związku z tym skazał: Kazimierza U. na mocy art. 196 k.k. na 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 200 dni aresztu zastępczego; Jerzego B. na mocy art. 27 w związku z art. 196 k.k. na 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 20 dni aresztu zastępczego; Zbigniewa P. na mocy art. 27 w związku z art. 196 k.k. na 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 20 dni aresztu zastępczego, a na mocy art. 196 k.k. na 2.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 40 dni aresztu zastępczego, łącznie zaś - na mocy art. 32 k.k. - na 2.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 40 dni aresztu zastępczego.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego jako rewizyjnego założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny na niekorzyść oskarżonych, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na przypisaniu: oskarżonemu Kazimierzowi U. i Zbigniewowi P. przestępstwa z art. 186 k.k., mimo że czyny ich zawierają znamiona przestępstwa z art. 187 k.k.; temuż Zbigniewowi P. i Jerzemu B. przestępstwa z art. 27 w związku z art. 196 k.k., jakkolwiek działanie ich zawiera znamiona przestępstwa z art. 27 k.k. w związku z art. 20 dekretu z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382).W konkluzji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 1960 r. i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 5 listopada 1959 r.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Rewizja nadzwyczajna jest słuszna, ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego wydany został z obrazą przepisów prawa materialnego.Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 8 listopada 1960 r., Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie uzasadnia zastosowania przepisu art. 187 k.k. Skoro bowiem "dowód skupu" został sporządzony przez pracownika PHD "Jubiler" w momencie dokonywania transakcji, to oskarżony, podpisując ten dowód cudzym nazwiskiem, nie podrabiał ani nie przerabiał "dowodu skupu", czyn zaś jego mieści się w granicach ustawowego stanu faktycznego z art. 196 k.k. i podpada pod pojęcie "korzystania z cudzego dowodu tożsamości".Stanowisko to jest niesłuszne. "Dowód skupu" jest dokumentem w rozumieniu art. 91 § 3 k.k. Dokument taki łączy się z osobą wskazaną w nim jako zawierającą transakcję, a nie z osobą, która podpisuje "oświadczenie zbywającego" i przyjęcie należności za sprzedany przedmiot cudzym nazwiskiem. Sporządzenie takiego "dowodu skupu" przy nadaniu pozorów, jakoby dokument ten pochodził od innej osoby, a nie od sprawcy, jest podrobieniem tego dokumentu w rozumieniu art. 187 k.k.Błędny również jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że dekret z dnia 22 października 1951 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 382) nie ma zastosowania w sprawie "ze względu na to, że dotychczas nie ukazało się rozporządzenie wykonawcze do tego dekretu".Zgodnie bowiem z art. 29 dekretu z dnia 22 października 1951 r. o dowodach osobistych (Dz. U. Nr 55, poz. 382) dekret ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia, a przewidziane w nim rozporządzenia dodatkowe, które mają być wydane, nie odnoszą się do rozdziału 3 tegoż dekretu dotyczącego przepisów karnych, w szczególności art. 20, który w sposób dorozumiany (milcząco) uchyla moc obowiązującą art. 196 k.k. w zakresie unormowanym przez ten przepis. Użyczenie zatem cudzych dowodów tożsamości traktować należy jako pomoc do przestępstwa z art. 20 cytowanego dekretu, a nie do przestępstwa z art. 196 k. k.Z podanych względów wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 1960 r. został uchylony, a wyrok Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 5 listopada 1959 r. utrzymany w mocy.