II CZ 136/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Warman (sprawozdawca). Sędziowie: F. Błahuta, M. Kenigsberg.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Pracy i Hodowców Zwierząt Futerkowych w O. przeciwko Henrykowi B., Danucie B. i Mariannie S. o 42.900 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanych Danuty B. i Marianny S. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 22 czerwca 1960 r.,uchylił zaskarżone postanowienie w części oddalającej wniosek pozwanych Danuty H. oraz Marianny S. i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania wniosku tych pozwanych z dnia 13 maja 1960 r. o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty.Uzasadnienie faktyczneW dniu 18 lutego 1960 r. Sąd Wojewódzki w Olsztynie na podstawie dołączonego do pozwu weksla nakazał pozwanym Henrykowi B., Danucie S. i Mariannie S., aby zapłacili powódce Spółdzielni Pracy i Hodowców Zwierząt Futerkowych w O. solidarnie sumę 42.900 zł z odsetkami i kosztami w terminie trzydniowym od doręczenia nakazu albo wnieśli w tymże terminie zarzuty przeciwko roszczeniu powoda.We wskazanym terminie wszyscy pozwani wnieśli zarzuty we wspólnym piśmie procesowym z dnia 14 marca 1960 r., nazwanym przez nich "sprzeciwem".Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału pozwani zostali wezwani w dniu 19 marca 1960 r. do uiszczenia w terminie tygodniowym wpisu po 951,50 zł każdy pod rygorem zwrotu pisma. Wpis ten w otwartym terminie uiścił jedynie pozwany Henryk B., wobec czego Przewodniczący Wydziału zarządził w dniu 26 kwietnia 1960 r. zwrot zarzutów pozwanym Danucie B. i Mariannie S., o czym zawiadomienie zostało im doręczone w dniu 7 maja 1960 r.W dniu 14 maja 1960 r. pozwana Danuta B. i Marianna S. uiściły łącznie 1.903 zł wpisu, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia opłat sądowych od wniesionych zarzutów.Sąd Wojewódzki w Olsztynie trafnie potraktował to pismo jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, lecz postanowieniem z dnia 22 czerwca 1950 r. wniosek ten oddalił i zdecydował rozpoznać sprawę merytorycznie po uprawomocnieniu się postanowienia w tym przedmiocie.Sąd Wojewódzki uznał, że błąd pozwanych co do uiszczenia tylko jednokrotnego wpisu, a to wobec złożenia zarzutów w jednym piśmie procesowym, nie stanowi usprawiedliwienia wymaganego przez art. 178 § 1 k.p.c.W zażaleniu na to postanowienie pozwani Danuta B. i Marianna S. wnoszą o jego uchylenie i nakazanie nadania sprawie biegu przy jednoczesnym przywróceniu terminu do wniesienia opłat sądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Istotnym zagadnieniem prawnym wyłaniającym się w niniejszej sprawie jest zagadnienie, czy wszyscy pozwani, wnosząc wspólnie zarzuty przeciwko nakazowi zapłaty w jednym piśmie procesowym, obowiązani byli do uiszczenia łącznie połowy wpisu, oznaczonego na 951,50 zł, czy też powyższą kwotę powinien był wpłacić każdy z nich z osobna.Rozstrzygnięcia tego zagadnienia należy zasadniczo szukać w przepisie art. 2 ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. - Przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 58, poz. 528 z późniejszymi zmianami). W myśl zaś tego przepisu do uiszczenia kosztów sądowych z reguły jest obowiązana strona, która dokonuje czynności powodującej opłatę sądową, a za stronę uważa się każdego uczestnika postępowania.Wbrew stanowisku skarżących nie ma w tym przedmiocie znaczenia - dla określenia obowiązku pozwanych - zakres należności z tytułu opłat sądowych przypadających w niniejszej sprawie od strony powodowej. Niezależnie bowiem od liczby pozwanych osób (art. 63 k.p.c.) przedmiotem pozwu jest jedno roszczenie w tym sensie, że ulega ono całkowicie zaspokojeniu na skutek uiszczenia należności choćby tylko przez jedną z pozwanych i solidarnie odpowiedzialnych osób. Natomiast odmiennie przedstawia się stanowisko każdej z pozwanych osób, skoro każda z nich samodzielnie może wnosić obronę, nie wpływając przez to na zakres odpowiedzialności innych pozwanych (art. 64 § 1 k.p.c.). Tę sytuację miał zapewne na uwadze Sąd Wojewódzki, podkreślając, iż osób pozwanych w niniejszej sprawie nie łączy współuczestnictwo jednolite (art. 64 § 2 k.p.c.).Pogląd skarżących, że opłata sądowa przypada od pisma, a nie od poszczególnej czynności procesowej, jest zatem błędny, jako sprzeczny z powołanym art. 2 przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Pogląd taki mógłby nawet prowadzić do nie usprawiedliwionych konsekwencji w zakresie rozkładu ogólnej sumy kosztów przypadających od dokonywanej wspólnie czynności w wypadkach, gdy np. jeden z pozwanych wnosi zarzuty w obronie przed całością dochodzonego roszczenia, a drugi tylko co do jego części lub nawet zarzutów wcale nie wnosi, albo też gdy jeden z pozwanych uzyska całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, co przecież nie wpływa na obowiązek uiszczenia kosztów przez innego pozwanego (por. sytuację wskazaną w treści uzasadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego powziętego w składzie 7 sędziów w dniu 6 grudnia 1958 r. w sprawie 1 CR 992/58 - OSN 1960, zeszyt II, poz. 45).Przeciw poglądowi skarżących przemawia również wskazówka co do minimalnej wysokości sumy wpisów stosunkowych, zawarta w art. 29 przep. o koszt. sąd. Z przepisu tego bowiem wyraźnie wynika, że w przyjętej przez ustawę z dnia 30 grudnia 1950 r. konstrukcji przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w razie zgłoszenia jednocześnie w jednym piśmie procesowym lub jednym oświadczeniu kilku wniosków, trzeba dla ustalenia należności zliczyć wszystkie opłaty wpisu stosunkowego przypadającego od każdego z wniosków z osobna.Nie jest wreszcie uzasadnione stanowisko skarżących, jakoby stosowanie przepisu "ogólnego" zawartego w art. 2 przep. o koszt. sąd. było uchylone przez wskazanie w art. 42 ust. 1 wysokości opłaty przypadającej od zarzutów w postępowaniu nakazowym. Przeciwnie, zamieszczenie art. 2 w rozdziale 1, zawierającym "przepisy ogólne" w ramach działu I o "przepisach wspólnych" omawianej ustawy, wskazuje na to, że przepis ten, jako mający charakter zasadniczy, ma zastosowanie do wszystkich dyspozycji co do pobierania opłat zawartych w dziale II ustawy, grupującym przepisy szczególne.Dodać również można, że literalna wykładnia art. 42 przep. o koszt. sąd. wskazuje na rozróżnienie pomiędzy wnoszącymi zarzuty pozwanymi a stroną powodową, której obowiązek obejmuje wówczas jedynie dodatkowo uiszczenie drugiej połowy wpisu. Natomiast z dyspozycji tego przepisu bynajmniej nie wynika, aby łączna wysokość opłat przypadających od wnoszących zarzuty pozwanych również pozostawała w jakimś ściśle określonym stosunku do kwoty pierwotnie pobranego od powoda wpisu.Pogląd, jaki reprezentują skarżący, mógłby właściwie stanowić tylko podstawę zażalenia na zwrot nie opłaconego należycie pisma (art. 16 ust. 1 i 3 przep. o koszt. sąd. w świetle uchwały Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 1955 r. 1 CO 17/55 - OSN z 1955 r., zeszyt III, poz. 48). Zażalenia takiego jednak pozwane B. i S. nie wniosły, co zresztą nie wpływa na potrzebę udzielenia powyższych wyjaśnień w związku z treścią zażalenia na odmowę przywrócenia terminu.Pomimo zajęcia prawidłowego stanowiska w omawianej kwestii, Sąd Wojewódzki, uważając wniosek o przywrócenie terminu za nie uzasadniony, pominął dwa istotne momenty przemawiające za uwzględnieniem tego wniosku. Po pierwsze, wprawdzie zarządzenie z dnia 15 marca 1960 r. podkreśla, że każdy z trojga pozwanych zostaje wezwany do uiszczenia po 951,50 zł wpisu od złożonych zarzutów, ale brak w aktach sprawy dowodu, żeby ta istotna wzmianka została zamieszczona na skierowanych do pozwanych pismach (wezwaniach); brak informacji w tym względzie mógł wywołać błędne przekonanie, że od wniesionego pisma procesowego przypada tylko jedna opłata we wskazanej w wezwaniu kwocie. Po drugie zaś, jak na to wskazują skarżący, dotychczasowa odmienna, choć nieprawidłowa praktyka stosowana w sądach na obszarze województwa olsztyńskiego mogła ich utwierdzać w podobnym błędnym mniemaniu. Rozstrzygnięcie więc wniosku pozwanych Danuty B. i Marianny S. o przywrócenie terminu powinno nastąpić przez Sąd pierwszej instancji po wzięciu pod uwagę również wskazanych okoliczności.Z tych przeto względów należało zaskarżoną część postanowienia uchylić, umożliwiając Sądowi Wojewódzkiemu ponowne rozpoznanie wniosku skarżących o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, od których należne opłaty zostały już zresztą uiszczone przez obie pozwane w terminie otwartym do złożenia tego wniosku (art. 394 § 3 w związku z art. 384 k.p.c.).