II CR 825/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Warman. Sędziowie: F. Błahuta (sprawozdawca), J. Szczerski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w O. przeciwko Janowi K., Agnieszce K., Ewie K. i Władysławowi K. o 61.000 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Ośrodek Zamiejscowy w Radomiu z dnia 27 czerwca 1960 r.,uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do pozwanego Jana K. i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach - Ośrodek Zamiejscowy w Radomiu do ponownego rozpoznania; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePozwany Jan. K. pełnił obowiązki magazyniera magazynu rozdzielczego powoda i został prawomocnym wyrokiem Sądu karnego uznany za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. popełnionego przez to, że w czasie od 6 kwietnia do 31 grudnia 1957 r. nie dopełnił obowiązku należytego prowadzenia powyższego magazynu, w szczególności nie prowadził na bieżąco raportów magazynowych oraz nie sprawdzał ilości i jakości dostarczanych z magazynu towarów z dowodami dostawy, wskutek czego dopuścił do powstania nie uzasadnionego braku towarów wartości 59.786 zł 52 gr. Pozwany Jan K. został dnia 10 lutego 1958 r. zwolniony z pracy u powoda i w tym mniej więcej czasie wręczył powodowi weksel z miejscem i datą: Opatów, 11 luty 1958 r. - na sumę 61.000 zł, płatną 1 czerwca 1958 r. Na wekslu tym, dołączonym do niniejszego pozwu, figuruje podpis pozwanego Jana K. w charakterze wystawcy, a pozostali pozwani podpisali ten weksel w charakterze indosantów.Powód żądał w pozwie wydania nakazu zapłaty w stosunku do wszystkich pozwanych. Sąd uwzględnił ten wniosek. Wszyscy pozwani wnieśli zarzuty. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 27 czerwca 1960 r. uchylił powyższy nakaz zapłaty i oddalił powództwo w całości. Oddalenie powództwa w stosunku do pozwanych Agnieszki K., Ewy K. i Władysława K. nastąpiło na tej podstawie, że pozwani ci odpowiadają tylko wekslowo, roszczenie wekslowe zaś powoda przeciw nim uległo przedawnieniu (art. 70 i 103 prawa wekslowego). Pozew bowiem został wniesiony 4 lutego 1960 r., weksel płatny był 1 czerwca 1958 r., a termin przedawnienia roszczenia wekslowego przeciw indosantom wynosi rok, licząc od dnia płatności.Jeśli chodzi o pozwanego Jana K., to roszczenie wekslowe przeciw niemu jako wystawcy weksla własnego nie uległo przedawnieniu (art. 70 i art. 104 prawa wekslowego), jednakże zdaniem Sądu Wojewódzkiego powództwo nie może być uwzględnione również w stosunku do tego pozwanego, gdyż pozew wniesiono po upływie roku od ustania stosunku pracy, zebrany zaś w sprawie materiał nie daje podstawy do oparcia odpowiedzialności Jana K. na przepisie art. 134 k.z. Temuż pozwanemu nie można trafnie zarzucić, że spowodował niedobór w magazynie czynem niedozwolonym w rozumieniu art. 134 k.z. Wchodzi w grę jedynie odpowiedzialność z art. 239 k.z., która jednak uległa prekluzji z art. 473 k.z.Rewizji powoda, opartej na podstawach rewizyjnych z art. 371 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., nie można przyznać słuszności, o ile dotyczy ona pozwanych Agnieszki K., Ewy K. i Władysława K. Dowolne jest twierdzenie skarżącego, że pozwani ci odpowiadają jako poręczyciele, wobec czego przedawnienie nie nastąpiło. Powództwo przeciw tym pozwanym opiera się wyłącznie na dołączonym do akt sprawy wekslu, jego zaś treść w sposób oczywisty stwierdza podpisanie wekslu w charakterze indosantów, a nie poręczycieli. Pozwani ci podnieśli zarzut przedawnienia, który w świetle treści wekslu i daty wniesienia pozwu jest w powołanych przez Sąd Wojewódzki przepisach oczywiście uzasadniony. Zarzut nieważności i niedokładności postępowania, pomijając kwestię jego zasadności w ogóle, jest w stosunku do pozwanych indosantów weksla nieistotny. Na ich odpowiedzialność bowiem nie może mieć żadnego wpływu kwestia, czy pozwany Jan K. dopuścił się czynu niedozwolonego, czy też nie (a powyższe zarzuty dotyczą tylko tego zagadnienia), przy czym pominięcie przez Sąd Wojewódzki dowodów ofiarowanych przez powoda uważa on zupełnie błędnie za przyczyny nieważności postępowania.Natomiast uzasadniona jest rewizja, jeśli chodzi o pozwanego Jana K. Bez względu na to, czy trafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie znajdujące w materiale sprawy podstawy do przypisania pozwanemu Janowi K. spowodowania manka czynem niedozwolonym (art. 134 k.z.), nie można się zgodzić z poglądem, jakoby dochodzone roszczenie uległo prekluzji z art. 473 k.z. Pozew wprawdzie został wniesiony po upływie roku od ustania stosunku pracy, a dochodzone roszczenie wynika z umowy o pracę, jednakże Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że pozwany Jan. K. wydał powodowi, jak to niewadliwie ustalono, weksel z podpisem własnym i dalszych pozwanych, czyli zobowiązał się wekslowo do wyrównania niedoboru. W tych warunkach, jeżeli nawet nie doszło do odnowienia (art. 263-265 k.z.), wierzyciel (powód) nie był już związany terminem prekluzyjnym z art. 473 k.z. przy dochodzeniu roszczenia wekslowego. Wprawdzie przy braku odnowienia dłużnik wekslowy nie utracił prawa podnoszenia wobec wierzyciela wekslowego, któremu wręczył weksel, zarzutów opartych na swych stosunkach z posiadaczem weksla (arg. z art. 17 pr. weksl.), czyli w niniejszej sprawie pozwany nie został pozbawiony zarzutu, iż manko powstało z przyczyn od niego niezależnych (art. 239 k.z.), jednakże stracił on możność powołania się na prekluzję z art. 473 k.z. Przepis ten bowiem nie odbiera wierzycielowi możności powołania się na tytuł wekslowy, którym roszczenie z umowy o pracę zostało wzmocnione, choćby nawet tytuł ten nie stanowił nowacji. Zobowiązanie wekslowe zaś w myśl przepisów prawa wekslowego nie ulega prekluzji, lecz przewidzianemu w tym prawie przedawnieniu. Dopuszczalność zasłaniania się zarzutami płynącymi z osobistych stosunków z posiadaczem wekslu nie może iść tak daleko, żeby prowadziła do unicestwienia przepisów art. 70 i 103 pr. weksl. z powołaniem się na art. 473 k.z. Byłoby to sprzeczne z istotą wekslu i niejednokrotnie nie dałoby się pogodzić z podanym w wekslu terminem płatności, który wolno stronom ustalić na datę późniejszą od rocznego terminu prekluzyjnego z art. 473 k.z.W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok w stosunku do pozwanego Jana K. ulega uchyleniu z powodu naruszenia prawa materialnego, przy czym nie zachodzi potrzeba rozważenia pozostałych zarzutów rewizji.Konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Wojewódzki w uchylonym zakresie (art. 384 k.p.c.).Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę ponownie, uzupełni postępowanie dowodowe przez przeprowadzenie dowodów powołanych w rewizji, a prócz tego zbada zarzuty pozwanego dotyczące wysokości manka i przyczyn jego powstania.Co do pozostałych pozwanych rewizję należało oddalić (art. 383 k.p.c.).