VI KO 5/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: M. Barciszewski, M. Budzianowski, Z. Chcłmicki. S. Dąbrowski, K. Dobesz, M. Dźbikowski, T. Gdowski, A. Górski, A. Kafarski, Z. Kapitaniak (sprawozdawca), Z. Kubec, J. Majewski, E. Merz. Z. Nyczaj, M. Paluch, S. Pławski, J. Potępa, J. Poźniczek, A. Pyszkowski, T. Rek, M. Szerer. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy, po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił na postawiony w trybie art. 26 § 1 u.s.p. wniosek Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 stycznia 1957 r. o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej:"Czy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania jest postanowieniem zamykającym drogę do wydania wyroku?"udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW przedstawionej do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu przez Ministra Sprawiedliwości kwestii prawnej Sąd Najwyższy zajmował różne, przeciwne sobie stanowiska.W postanowieniach KZ 61/50 z 14 czerwca 1950 r. i KZ 11/56 z 11 lutego 1956 r. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienia odmawiające wznowienia postępowania karnego nie są postanowieniami zamykającymi drogę do wydania wyroku, zaskarżalnymi na podstawie art. 353 § 1 k.p.k., gdyż odmawiają uchylenia wyroków zapadłych już w danej sprawie.W postanowieniu zaś IV KZ 12/55 z 7 maja 1955 r. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku przeciwnym, uznając, że postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zamyka drogę do wydania wyroku, mianowicie wyroku nowego w danej sprawie, do czego właśnie zmierza wniosek strony o wznowienie postępowania.Za słuszne należy uznać stanowisko stwierdzające, że postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania nie można uważać za postanowienie zamykające drogę do wydania wyroku, o którym mówi art. 353 § 1 k.p.k., i że wobec tego na postanowienie takie zażalenie nie przysługuje.Najbardziej istotna dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest kwestia, czy zasada wyrażona w art. 353 § 1 k.p.k., ustanawiająca środek odwoławczy w postaci zażalenia, odnosi się do każdego postanowienia zamykającego drogę do wydania wyroku w danej sprawie, a więc także do wyroku innego niż wyrok już zapadły i prawomocny, czy też tylko - do postanowienia zamykającego drogę do wydania pierwszego w danej sprawie wyroku.Przy rozbieżnych na ten temat poglądach teorii i praktyki należy się opowiedzieć za drugim poglądem z następujących względów:Celem zasady procesowej wyrażonej w art. 353 § 1 k.p.k., ustanawiającej środek odwoławczy od postanowień zamykających drogę do wydania wyroku, jest ustanowienie kontroli instancyjnej nad tym, czy wydarzenie faktyczne, będące przedmiotem postępowania karnego, powinno czy też nie powinno być poddane rozpoznaniu przez sąd karny w sposób przewidziany prawem procesowym, tj. w sposób dający największe gwarancje praworządności. Jeśli zatem wydarzenie faktyczne, będące przedmiotem postępowania karnego, było już przedmiotem postępowania sądowego zakończonego wydaniem wyroku, czy nawet wyrokami dwóch instancji sądowych - to cel zasady wyrażonej w art. 353 § 1 k.p.k., aby wydarzenia faktyczne poddać rozpoznaniu sądowemu, został już zrealizowany. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, żeby zażalenie mogło przysługiwać również na postanowienie zamykające drogę do wydania nowego wyroku w sprawie, w której sąd już wyrokował. Gdyby tak miało być, to postępowanie wznowieniowe, będące postępowaniem szczególnym, musiałoby takie zażalenie przewidywać. Księga XI, rozdział I k.p.k. takiego zażalenia nie przewiduje.Każda instytucja procesowa musi być i jest zawsze odpowiednio umieszczona w ramach ustanowionego ustroju sądowego, w którym funkcjonuje. Fakt, że do rozpoznawania wniosków o wznowienie postępowania właściwe są - stosownie do art. 467 k.p.k. - sądy wojewódzkie, gdy chodzi o sprawy należące do właściwości sądów powiatowych, i Sąd Najwyższy, gdy chodzi o inne sprawy a więc sądy dla tych spraw rewizyjne - stanowi o tym, że nie ma instancji sądowej, która by takie zażalenie miała rozpoznawać. Niepodobna przyjąć, żeby na postanowienie Sądu Najwyższego w składzie trzech sędziów, odmawiające wznowienia postępowania, miało przysługiwać odwołanie do powiększonego składu tego Sądu, skoro ani prawo o ustroju sądów powszechnych, ani kodeks postępowania karnego nie przewidują, aby powiększone składy Sądu Najwyższego, powołane do rozpoznawania zupełnie dokładnie określonych kategorii spraw (art. 390 i 400 k.p.k.), miały rozpoznawać także i inne jeszcze sprawy.Inaczej niż w postępowaniu karnym sprawa ta jest unormowana w postępowaniu dyscyplinarnym, uregulowanym przez prawo o ustroju sądów powszechnych.Art. 128 tego prawa wyraźnie przewiduje - w przeciwieństwie do postępowania karnego - że wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego rozpoznaje sąd I instancji i że na postanowienie takie przysługuje zażalenie.Gwarancje należytego rozpoznania tak niewątpliwie doniosłych wniosków, jak wnioski o wznowienie postępowania, kodeks postępowania karnego upatruje w wyższej, rewizyjnej dla odpowiednich kategorii spraw instancji sądowej, powołanej do ich rozpoznania, oraz w trybie postępowania określonym w księdze XI, rozdział I k.p.k.Warto również dodać, że kodeks wojskowego postępowania karnego również nie przewiduje zażalenia na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania (art. 293 i 256 § 3 k.w.p.k.).