VI KO 61/59

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu wniosku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy o rozstrzygnięcie kwestii prawnej, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rzecz uzyskana za pomocą przestępstwa w rozumieniu art. 160 i 161 k.k., albo zagarnięte mienie społeczne w rozumieniu art. 3 § 1 dekretu z 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) lub art. 4 § 1 dekretu z 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69) stanowić musi ściśle określoną co do tożsamości rzecz uzyskaną bezpośrednio za pomocą przestępstwa, czy też wystarczy, aby rzecz ta pośrednio tylko pochodziła z przestępstwa, jak np. pieniądze uzyskane ze sprzedaży rzeczy skradzionej" - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepisy art. 160 i 161 k.k. odnoszą się do rzeczy, która stanowi owoc przestępstwa, wprost przez sprawcę czynem swoim osiągnięty. Chodzi więc o rzecz bezpośrednio uzyskaną za pomocą przestępstwa. Rzecz taka, a nie inna, ma być według przepisów, o których tu mowa, wyjęta z obrotu gospodarczego (por. J. Makarewicz "Kodeks Karny z komentarzem", wyd. V., 1938 r. s. 421 i 422; podobnie - L. Peiper "Kodeks Karny i prawo o wykroczeniach", wyd. II. 1936 r., s. 343).Takie też stanowisko przeważa w literaturze i orzecznictwie obcym, a przede wszystkim w doktrynie i praktyce niemieckiej (Olshausen, II, str. 1050 i 1051, Ebermayer - Leipziger Komentar z 1929 r., str. 830, Liszt, wyd. z 1927 r. str. 698, a ostatnio R. Maurach - Deutsches Strafrecht, besonderer Teil, z 1956 r. str. 321) i szwajcarskiej (v. Schwander: "Das Schweizerische Strafgesetzbuch" z 1952 r., s. 262), gdzie powołano się też na orzeczenie Trybunału Federacji Szwajcarskiej z 1942 r.Polska ustawa karna, gdyż co do rzeczy pochodzącej z przestępstwa ma być według niej w danym przypadku miarodajne nie tylko bezpośrednie, ale również pośrednie uzyskanie tej rzeczy z przestępstwa, wyraźnie to w tekście właściwego przepisu zaznacza (art. 50 § 1 k.k. i art. 46 § 3 k.k. W.P.).Nabywca rzeczy, uzyskanej przez zbywcę bezpośrednio za pomocą przestępstwa, staje się - jeśli działał w dobrej wierze - właścicielem tej rzeczy dopiero po upływie trzech lat od chwili dokonania wspomnianego przestępstwa (art. 48 § 1 i 2 prawa rzeczowego), jednakże - w żadnym razie nie odpowiada karnie.Uwagi te mają tym więcej zastosowanie do przepisów art. 3 § 1 i art. 4 § 1 dekretów z 4 marca 1953 r., normujących karno - prawną ochronę mienia społecznego. W przepisach tych mowa o mieniu, które zostało (a więc - ono właśnie) "skradzione lub w inny sposób zagarnięte", a nie - jak w art. 160 i 161 k.k. o rzeczy, którą "uzyskano za pomocą przestępstwa".Za interpretacją przyjętą w uchwale przemawiają nadto względy na bezpieczeństwo obrotu, który mógłby ulec pewnym zakłóceniowa z obawy przed odpowiedzialnością karną w przypadku uznania, że omawiane przepisy dotyczą również rzeczy uzyskanych pośrednio za pomocą przestępstwa, a więc np. również i pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży skradzionych przedmiotów.