1 CO 12/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Konic. Sędziowie: J. Kamiński, J. Krzyżanowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Mojżesza K. przeciwko Józefowi S. i innym o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy na postanowienie Sądu Powiatowego odmawiające ponownego wydania tytułu wykonawczego w zamian utraconego służy zażalenie?"uchwalił:"Na postanowienie Sądu Powiatowego odmawiające ponownego wydania tytułu wykonawczego w zamian utraconego służy zażalenie".Uzasadnienie faktycznePostępowanie w przedmiocie wydania duplikatu tytułu wykonawczego uregulowane w art. 544 k.p.c. jest częścią postępowania egzekucyjnego, w stosunku do którego obowiązuje ogólna zasada art. 520 § 1 k.p.c., że na postanowienia wydane w tym postępowaniu przysługuje zażalenie tylko wówczas, gdy przepisy tej księgi kodeksu wyraźnie to dopuszczają.Zagadnienie tytułów egzekucyjnych oraz trybu nadawania tym tytułom klauzuli wykonalności, jak również wydawania tytułów wykonawczych unormowane zostało w rozdziale II tytułu I omawianej księgi. Końcowy przepis tego rozdziału (art. 545 § 1 k.p.c.) stanowi, że na postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. Właściwa odpowiedź na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie uzależniona jest przeto od rozważenia granic zasięgu art. 545 § 1 k.p.c., a w szczególności od rozstrzygnięcia, czy obejmuje on również postanowienia w przedmiocie odmowy wydania tytułu wykonawczego, czy też te postanowienia co do swej istoty są czymś odmiennym w rozumieniu tego przepisu od wymienionych w nim postanowień co do nadania klauzuli wykonalności.Stosownie do art. 533 k.p.c. podstawą egzekucji jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony klauzulą wykonalności. Sam tytuł egzekucyjny w znaczeniu formalnym jest dokumentem publicznym stwierdzającym istnienie określonego roszczenia nadającego się do przymusowego urzeczywistnienia. Aby egzekucja była dopuszczalna, niezbędne jest jeszcze dodatkowe stwierdzenie przez sąd, że tytuł egzekucyjny jest wykonalny. Cel ten spełnia klauzula wykonalności, którą nadaje sąd po zbadaniu, że zachodzą wszystkie warunki, od których - według obowiązujących przepisów - zależy wykonalność w drodze przymusowej danego orzeczenia czy aktu.Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jest momentem decydującym dla egzekucji i stanowi istotny przedmiot postanowień sądu unormowanych w art. 536 i nast. k.p.c. a wyrażających generalne zezwolenie sądu na egzekucje na podstawie danego tytułu egzekucyjnego.Nic też innego prócz wykazania, że zachodzą obie przesłanki, od których ustawa uzależnia dopuszczalność egzekucji w drodze przymusowej, nie stwierdza wydawany przez sąd tytuł wykonawczy. Jest on bowiem tylko dokumentarnym stwierdzeniem przez sąd, że roszczenie wierzyciela ujęte w tytule egzekucyjnym jest wykonalne i podlega przymusowemu wykonaniu i że istnienie tych przesłanek przez nadanie klauzuli sąd ustalił.Każdy też wniosek o wydanie tytułu wykonawczego prowadzi w konsekwencji do podjęcia przez sąd postanowienia co do nadania lub odmowy nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu.Z powyższego wynika, że postępowanie związane z wydaniem tytułu wykonawczego jest w swej istocie zawsze postępowaniem w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności, postępowaniem, które dopiero w ostatecznym wyniku przybiera zewnętrzną formę tzw. tytułu wykonawczego.Ujęcie postanowienia sądu w pisemną formę tytułu wykonawczego nie zmienia jego charakteru, zawsze bowiem pozostaje ono postanowieniem co do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że zamykający określony dział postępowania przepis art. 545 k.p.c. dotyczy wszelkich postanowień sądu związanych z nadaniem klauzuli wykonalności, o których mowa w poprzedzających ten przepis artykułach, a więc obejmuje również i te postanowienia w których wyniku, wobec uznania przez sąd braku przesłanek do nadania klauzuli wykonalności, nastąpiła odmowa wydania dalszego tytułu (art. 543 k.p.c.) lub tytułu wykonawczego w zamian utraconego (art. 544 k.p.c.).Uznać przeto należy, że na postanowienie odmawiające wydania tytułu wykonawczego w zamian utraconego zażalenie jest dopuszczalne.Stanowisko to potwierdza również treść art. 545 § 2 k.p.c., który wyraźnie przewiduje termin dla wierzyciela do zgłoszenia zażalenia na postanowienie odmawiające mu wydania tytułu wykonawczego, nie czyniąc żadnej różnicy co do tego, czy chodzi o wydanie pierwszego tytułu lub następnych (art. 543 k.p.c.), czy też tytułu w zamian utraconego (art. 544 k.p.c.).Wykładnia odmienna od przyjętej w uchwale prowadziłaby przy tym do niemożliwej do przyjęcia i na pewno niezgodnej z intencją przepisu konsekwencji, że wierzyciel w wypadku zagubienia tytułu wykonawczego i nieuzasadnionej odmowy przez sąd powiatowy wydania jego duplikatu mógłby być pozbawiony możliwości przymusowej realizacji swego uprawnienia ustalonego w prawomocnym orzeczeniu.Z tych względów należało na pytanie przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu udzielić odpowiedzi zawartej w uchwale.