4 CZ 67/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Meszorer. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojskowego Przedsiębiorstwa Handlowego w K. przeciwko Jerzemu K. o 97.275,17 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 9 lutego 1959 r.,postanowił zaskarżone postanowienie uchylić.Uzasadnienie faktyczneNa skutek pozwu wniesionego przez powodowe przedsiębiorstwo przeciwko nie znanemu z miejsca pobytu pozwanemu Sąd Wojewódzki, rozpoznawszy sprawę z udziałem kuratora ustanowionego do zastępowania nieobecnego (art. 153 k.p.c.), wydał w dniu 20 grudnia 1957 r. wyrok uwzględniający powództwo.Wobec niezaskarżenia przez kuratora wyrok ten uprawomocnił się.W dniu 20 grudnia 1958 r. pozwany wniósł osobiście do Sądu Wojewódzkiego pismo procesowe zawierające wniosek o "przywrócenie terminu od wyroku" zapadłego w niniejszej sprawie.Sąd Wojewódzki, traktując powyższe pismo jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od wyroku z dnia 20 grudnia 1957 r., wniosek ten odrzucił, jako spóźniony, z tym uzasadnieniem, że pozwany dowiedział się o zapadłym wyroku w dniu 14 października 1958 r., gdy odmówił przyjęcia wysłanego mu odpisu wyroku. Tę ostatnią datę Sąd Wojewódzki przyjął jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu, od której należy liczyć tygodniowy termin przewidziany w art. 179 k.p.c. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pozwany natomiast złożył wniosek dopiero w dniu 20 grudnia 1958 r., a więc po terminie.Postanowienie odrzucające wniosek zaskarżył pozwany zażaleniem, wnosząc o jego uchylenie i polemizując z ustaleniem Sądu Wojewódzkiego, że pozwany dowiedział się o wyroku w dniu 10.X.1958 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie nie jest istotna okoliczność, czy pozwany dowiedział się o zapadłym wyroku w październiku czy grudniu 1958 r. Wyrok zapadł po rozpoznaniu sprawy z udziałem kuratora ustanowionego w trybie art. 158 k.p.c. dla pozwanego, którego miejsce pobytu było w czasie trwania procesu nie znane. Ustanowienie w tym trybie kuratora ma na celu zastąpienie osoby nieobecnej w procesie, służy więc z jednej strony ochronie praw tej osoby w postępowaniu przed sądem, z drugiej zaś - zabezpiecza interesy przeciwnika procesowego, który w przeciwnym razie wobec niemożności wskazania adresu dłużnika byłby pozbawiony możności sądowego dochodzenia swych praw.W świetle art. 153 k.p.c. kurator zastępuje stronę nieobecną, jest więc jej przedstawicielem w procesie z mocy postanowienia sądu i z tego względu wszelkie czynności kuratora skuteczne są wobec osoby przez niego zastępowanej.Niezaskarżenie przez kuratora wyroku zapadłego w sprawie niniejszej spowodowało, że wyrok ten stał się prawomocny, wobec czego strona zastępowana przez kuratora nie może się domagać przywrócenia jej terminu do wniesienia środka odwoławczego na tej podstawie, że o wyroku dowiedziała się później. Zajęcie odmiennego stanowiska, jakie reprezentuje zarówno skarżący, jak i Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu, prowadziłoby do wniosku, że każde orzeczenie wydane w postępowaniu z udziałem kuratora osoby nieobecnej mogłoby być przez tę osobę zaskarżone. Jeżeli bowiem przyjąć, że termin przewidziany w art. 179 k.p.c. biegnie od chwili dowiedzenia się przez stronę nieobecną o zapadłym wyroku, i jeśli byłby on przez tę stronę zachowany, to nie byłoby podstawy do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Taka jednak konsekwencja nie leżała chyba w intencji ustawodawcy i jest nie do przyjęcia.Jak wynika z powyższych rozważań, odrzucenie wniosku pozwanego o przywrócenie terminu było w zasadzie - choć z odmiennych założeń niż to przytacza Sąd Wojewódzki - trafne.Niemniej zaskarżone postanowienie z innych przyczyn nie może być utrzymane w mocy.Z treści pisma pozwanego zawierającego wniosek o "przywrócenie terminu od wyroku" wynika, że intencją wnioskodawcy jest żądanie ponownego rozpoznania sprawy. Ponieważ żądanie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego jest z przyczyn wyżej wyłuszczonych oczywiście bezzasadne, Sąd Wojewódzki, kierując się zasadą wyrażoną w art. 137 § 1 k.p.c., obowiązany był nadać pismu pozwanego właściwy bieg zgodnie z jego intencją dopuszczalną według przepisów postępowania.Skoro pozwanemu celem wzruszenia prawomocnego wyroku może przysługiwać jedynie skarga o wznowienie postępowania, obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było rozważyć pismo pozwanego w ramach przepisów art. 400 i nast. k.p.c. i zbadać, czy zachowany został termin do wniesienia skargi.W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie należało uchylić i akta sprawy przesłać Sądowi I instancji celem rozpoznania pisma pozwanego we właściwym trybie.