4 CR 559/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński. Sędziowie: M.Piekarski, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Waltera S. przeciwko Irenie S. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 22 maja 1958 r.,odrzucił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się orzeczenia rozwodu z winy pozwanej. Powód twierdził, że nie zna miejsca jej pobytu i z tej przyczyny wniósł o ustanowienie dla niej kuratora. Sąd Wojewódzki uwzględnił wniosek powoda i po rozpoznaniu sprawy z udziałem kuratora orzekł wyrokiem z dnia 22 maja 1958 r. rozwód z winy pozwanej oraz zawiesił władzę rodzicielską stron nad ich małoletnią córką.W dniu 27 czerwca 1958 r. wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego pismo pozwanej, nadane na pocztę w dniu 26.VI.1958 r., w którym żąda ona wznowienia postępowania w sprawie rozwodowej oraz wstrzymania wykonania wyroku rozwodowego.W związku z wniesieniem tego pisma założono nowe akta II C 74/59 oraz przyznano pozwanej zwolnienie od kosztów sądowych i przydzielono adwokata z urzędu. Ustanowiony dla pozwanej pełnomocnik pismem z dnia 31 stycznia 1959 r. wniósł o przywrócenie pozwanej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozwodowego.Sąd Wojewódzki w sprawie II C 74/59 przywrócił pozwanej termin do złożenia wniosków o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozwodowego zapadłego w sprawie II 2 C 6/58, uzasadnił ten wyrok i w dniu 18.IV.1959 r. doręczył stronie pozwanej.W dniu 2 maja 1959 r. pozwana wniosła rewizję od wyroku rozwodowego, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W rewizji zarzuciła, że powód, zatajając znane mu miejsce pobytu pozwanej, bezpodstawnie uzyskał ustanowienie kuratora dla rzekomo nieznanej z miejsca pobytu pozwanej. Nadto skarżąca zwalczała orzeczenie Sądu Wojewódzkiego co do zawieszenia władzy rodzicielskiej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki bezpodstawnie przywrócił pozwanej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku.Z akt sprawy bowiem wynika, że istniały podstawy z art. 153 i 155 k.p.c. do ustanowienia kuratora dla pozwanej. Kurator taki formalnie reprezentuje stronę w procesie oraz jest uprawniony i obowiązany do dokonywania za nią wszystkich czynności procesowych. Czynności procesowe dokonane przez kuratora są ważne i wiążą stronę pozwaną. Kurator pozwanej mógł więc zażądać sporządzenia uzasadnienia wyroku rozwodowego i wyrok ten zaskarżyć w terminie przewidzianym dla tej czynności procesowej.W tych warunkach pozwana mogłaby, opierając się na art. 178 k.p.c., domagać się przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku lub do wniesienia rewizji tylko wtedy, gdyby niedokonanie tych czynności było nie zawinione przez kuratora.Okoliczność, że po ustanowieniu dla pozwanej kuratora z art. 153 k.p.c. Komenda Powiatowa MO powiatu W. w dniu 11 kwietnia 1958 r. podała aktualny adres pozwanej, a Sąd Wojewódzki wbrew art. 236 i 156 k.p.c. nie przeprowadzał odpowiedniego dochodzenia celem stwierdzenia, czy pozwana rzeczywiście przebywa pod wskazanym adresem - nie uzasadnia wniosku o przywrócenie pozwanej terminu do wniesienia rewizji. Uchybienie to jednak spowodowało, że pozwana osobiście pozbawiona była możności działania i z tej przyczyny zachodzi podstawa z art. 401 ust. 2 k.p.c. do wznowienia postępowania.Toteż pozwana prawidłowo wniosła w dniu 27 czerwca 1958 r. skargę o wznowienie postępowania rozwodowego. Sąd Wojewódzki obowiązany jest przeto, stosownie do art. 401 i nast. k.p.c., nadać bieg postępowaniu wszczętemu na skutek tego pisma pozwanej i rozpoznać sprawę o wznowienie postępowania rozwodowego.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 374 k.p.c. odrzucił rewizję pozwanej.Przy rozpoznawaniu sprawy o wznowienie postępowania Sąd Wojewódzki zwróci uwagę na niedopuszczalność wznowienia w wypadku z art. 435 k.p.c., jak również na treść art. 143 k.p.c. Z mocy tego ostatniego przepisu strony mają obowiązek zawiadomienia sądu o każdej zmianie swego zamieszkania. Obowiązek ten jednak istnieje tylko do chwili prawomocnego zakończenia procesu. Nie odnosi się zatem do doręczenia stronie odpisów nadzwyczajnych środków odwoławczych, a więc np. do doręczenia stronie odpisu skargi o wznowienie. Konieczne zatem będzie doręczenie odpisu tej skargi powodowi w aktualnym miejscu jego rzeczywistego zamieszkania.