IV KO 64/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes S. Kurowski. Sędziowie: A. Kafarski, J. Zembaty (sprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa Z. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Kielcach Ośrodek w Radomiu, w trybie art. 390 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy osoba prowadząca punkt sprzedaży detalicznej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" na zasadzie umowy ajencyjnej odpowiada za zagarnięcie powierzonego jej mienia społecznego na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) lub art. 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69), czy też na podstawie art. 1 § 1 pierwszego lub drugiego z tych dekretów, zależnie od wartości mienia?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW orzeczeniu z dnia 11 sierpnia 1956 r., sygn. IV KO 60/55, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ajent handlowy działający na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem handlu uspołecznionego odpowiada karnie za przywłaszczenie powierzonego mu mienia tego przedsiębiorstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68), gdy wartość tego mienia przekracza 300 zł.Kwalifikowana bowiem postać przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) zachodzi wówczas, gdy sprawca zagarnie mienie społeczne, nad którym sprawuje zarząd lub za którego ochronę, przechowywanie lub zabezpieczenie jest odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska lub sprawowanych funkcji.Warunki te u ajenta handlowego działającego na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem uspołecznionym nie zachodzą.Do istoty obowiązków ajenta handlowego względem przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego, z którym wiąże go umowa ajencyjna, należy pośredniczenie w zawieraniu umów na rzecz tego przedsiębiorstwa lub w zawieraniu umów w jego imieniu (art. 568 k.h.). W szczególności ajent taki za określoną w umowie prowizję ma sprzedawać odbiorcom towary otrzymane w tym celu od przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego. Do istoty jego obowiązków nie należy ani ochrona, ani przechowanie, ani zabezpieczenie tych towarów. Nie "zarządza" on też towarami. Za braki w towarach odpowiada majątkowo przed przedsiębiorstwem, od którego przyjął zlecenie działania na jego rzecz. Odpowiedzialność tę określa się na podstawie stosownych rozliczeń. W razie niedokonania takiego rozliczenia lub niepełnego rozliczenia się ajent handlowy podlega ściganiu karnemu w myśl art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w wypadku, gdy wartość mienia przekracza 300 zł, jeśli ustalono, że w celu rozporządzenia jak swoją własnością zatrzymał on towar lub pieniądze, o których wiedział, że po uwzględnieniu jego roszczeń należą do przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego.Ponieważ Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska", która prowadzi handel, jest przedsiębiorstwem handlu uspołecznionego, więc zasadę prawną wyrażoną w tym orzeczeniu należy stosować również do kwestii wymienionej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośrodek w Radomiu.