III K 545/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka Z., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68) po rozpoznaniu założonych przez Prokuratora Wojewódzkiego w Gdańsku oraz oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 9 maja 1955 r. na zasadzie art. 375, 383 pkt 2 i 3 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok; uznał Henryka Z. za winnego tego, że jako kierownik sklepu Miejskiego Handlu Detalicznego w Gdańsku w okresie czasu od lipca do końca grudnia 1953 r., sprawując zarząd nad powierzonym mu mieniem społecznym przywłaszczył z pobranych od nabywców za rozprzedane artykuły elektrotechniczne sum kwotę 72.832 zł 13 gr, i na podstawie art. 1 § 3 p. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej oraz art. 42 § 2 k.k. skazał Henryka Z. na karę 4 (czterech) lat więzienia i grzywny w wysokości 4.000 (czterech tysięcy) złotych.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 9 maja 1955 r. Henryk Z. został skazany na podstawie art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68) oraz na podstawie art. 42 § 1 i 2 k.k. na karę 3 lat więzienia i 4.000 zł grzywny za to, że będąc kierownikiem sklepu Miejskiego Handlu Detalicznego nr 50 w Gdańsku przywłaszczył z sum uzyskanych od nabywców za sprzedane artykuły elektrotechniczne kwotę zł 72.832 gr 13.Wyrok ten zaskarżył Prokurator Wojewódzki w Gdańsku i oskarżony. Prokurator zarzucił wyrokowi zastosowanie błędnej kwalifikacji prawnej czynu, albowiem oskarżony dopuścił się zagarnięcia wspomnianej sumy, sprawując zarząd nad przywłaszczonym mieniem społecznym. Oskarżony w swej rewizji podniósł zarzuty: zastosowania błędnej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej, wówczas gdy popełnił on przestępstwo z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64); niewzięcia przez Sąd I instancji pod uwagę rozbieżności opinii biegłych złożonych na piśmie, a złożonych ustnie na rozprawie sądowej; wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Jak wynika z materiałów sprawy Henryk Z. od lipca do grudnia 1953 r. był kierownikiem sklepu elektrotechnicznego nr 50, należącego do sieci Miejskiego Handlu Detalicznego w Gdańsku. W tym charakterze oskarżony poza otrzymywanymi artykułami w trybie scentralizowanym (np. z "Argedu") również na własną rękę zaopatrywał sklep w artykuły elektrotechniczne ze źródeł zdecentralizowanych (np. z Gdańskiego Przedsiębiorstwa Elektryfikacji Rolnictwa, z Morskiej Obsługi Radiowej Statków w Gdyni). Te ostatnie instytucje, rozprzedając szereg artykułów w drodze upłynnienia swych zalegających remanentów, wyceniały je przeważnie znacznie niżej od obowiązującego cennika. Henryk Z. uiszczał za dużą ilość artykułów ceny niskie, pobierał zaś za te artykuły od nabywców ceny wyższe figurujące w cenniku obowiązującym, zagarniając różnicę na swoją korzyść.Poddając ocenie popełniony przez oskarżonego na przestrzeni szeregu miesięcy czyn przestępczy, należało zważyć, że niezależnie od tego, czy istniała pisemna instrukcja zobowiązująca kierowników sklepów do dokonywania w takich przypadkach przerachowania cen nabywanych taniej artykułów, czy też nie, różnica ceny należy bezwzględnie do instytucji handlującej, nie zaś da kierownika jej sklepu. Jest rzeczą jasną, że skoro według obowiązującego cennika detalicznego którykolwiek artykuł winien być sprzedawany po cenie określonej to cenę tę sklep pobiera niezależnie od tego, jaki jest zysk instytucji handlującej, a niekiedy może i bez zysku. Nabywając towar taniej, a sprzedając go po cenie obowiązującej w detalu, Henryk Z. powinien był całą różnicę odprowadzić do instytucji handlującej (MHD). Skoro tego nie uczynił i zagarnął tę różnicę dla siebie, dopuścił się przestępstwa z dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68).Nie można podzielić poglądu, zawartego w rewizji oskarżonego, jakoby w danym przypadku Henryk Z. nie dopuścił się zagarnięcia mienia społecznego, lecz działał na niekorzyść nabywców. Nie miał on żadnego obowiązku odprzedawania towaru nabywcom po cenie niższej od cennika obowiązującego. Taki system wprowadziłby tylko chaos w handlu i nie byłby słuszny, gdyż przypadkowy nabywca w sklepie nr 50 w Gdańsku byłby uprzywilejowany w porównaniu z nabywcą takiegoż artykułu w innym sklepie. W państwie naszym obowiązują z reguły jednolite ceny detaliczne, niezależne od cen nabycia w hurcie. Toteż interes nabywcy, płacącego cenę cennikową za artykuły odpowiedniej jakości, nie był narażony na szwank. Art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64) stanowi o pobieraniu w przedsiębiorstwie za towar ceny przysparzającej nadmierny zysk w przypadku, gdy nie ma ustalonej ceny obowiązującej. Nie ma on przeto zastosowania, gdy istnieją ustalone ceny obowiązujące i gdy sprzedawca cen tych nie przekroczył.Henryk Z. w czasie popełnienia przypisanego mu czynu przestępczego był kierownikiem wspomnianego sklepu MHD. Z tytułu tego swego stanowiska służbowego sprawował zarząd nad powierzonym mu mieniem społecznym i był za nie odpowiedzialny. Z tych względów należało zastosować doń przepis art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej.Biorąc pod uwagę nasilenie złej woli oskarżonego, dłuższy okres czasu trwania przestępstwa i wysoką sumę zagarniętego przezeń mienia społecznego, Sąd Najwyższy uważał za właściwe podwyższenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności.Z powyższych względów, uznając podniesione w rewizji Prokuratora Wojewódzkiego w Gdańsku zarzuty za słuszne, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.