III CR 907/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana M. przeciwko Fabryce Lin i Drutu w S. o 41 000 zł po rozpoznaniu rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 22 maja 1958 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneStefan M. pracował u strony pozwanej jako ciągacz drutu. W dniu 21 grudnia 1954 r. doznał uszkodzenia lewego oka. Poszukiwany przez powoda, w zwoju, koniec drutu z uwagi na swe właściwości sprężyste, wyskoczył niespodziewanie, uderzając go w lewe oko, na skutek czego powód w tymże oku stracił wzrok. Powód twierdzi, że wypadek był następstwem nieprzestrzegania przez stronę pozwaną zasad b.h.p., wskutek czego winna ona wypłacić powodowi zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną w kwocie 25 000 zł, zwrot kosztów leczenia w kwocie 1000 zł oraz zwrot utraconego zarobku za czas od wypadku do chwili wytoczenia powództwa w kwocie 15 000 zł.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, przyznała, że wypadek miał miejsce, ale zarzuciła, iż był on wynikiem nieostrożności poszkodowanego, który zdając sobie sprawę z niebezpieczeństwa, winien był szczególnie ostrożnie przy drucie pracować i wypadku w ten sposób uniknąć.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda 15.967 zł, w pozostałej zaś części powództwo oddalił.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W dniu 21 grudnia 1954 r. powód założył krąg drutu na maszynę i poszukiwał w zwoju drutu jego końca. Gdy w celu odszukania końca drutu powód podniósł kilka zwoi, w tym momencie niespodziewanie wyskoczył poszukiwany koniec drutu i uderzył powoda w oko. Po leczeniu szpitalnym i ambulatoryjnym powód ponownie powrócił do pracy lecz w następstwie nadmiernego wysiłku fizycznego przy zdejmowaniu kręgu drutu utracił całkowicie wzrok w uszkodzonym poprzednio oku.Z opinii biegłego do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy wynika, że warunki bezpieczeństwa i higieny pracy w fabryce nie odpowiadały wymogom ustawowym. W szczególności biegły stwierdził brak czytelnej umieszczonej w widocznym miejscu instrukcji, niejednokrotne zdejmowanie zwoju drutu o wadze powyżej 50 kg przez jednego pracownika, zaś za bezpośrednią przyczynę wypadku uznał brak okularów ochronnych, które pracownicy strony pozwanej powinni byli posiadać, oraz okoliczność iż do wyszukania końca drutu w zwoju powinno być zatrudnionych dwóch robotników.Na tej podstawie Sąd przyjął, że wypadek, jakiemu uległ powód był następstwem nieprzestrzegania przez stronę pozwaną zasad bezpieczeństwa i higieny pracy i przyznał powodowi 15 000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz kwotę 967 zł z tytułu utraconych zarobków w okresie choroby.W rewizji opartej na podstawie z art. 371 § 1 pkt 1 k.p.c. strona pozwana wnosi o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości.Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę w granicach rewizji zważył, co następuje:W myśl art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy, przy wszelkich robotach przedsiębiorca powinien zastosować środki zapewniające ochronę życia i zdrowia pracowników. Rozporządzenie wymienia szereg sposobów zapewnienia bezpieczeństwa życia i zdrowia. Ze sformułowania jednak rozporządzenia: "a w szczególności" wynika, że jest to wyliczenie przykładowe, nie wyczerpujące całości zagadnienia.Dlatego też Sąd Najwyższy w szeregu orzeczeń wyjaśnił, że pracodawca obowiązany jest stosować nie tylko sposoby zabezpieczenia robotników przewidziane w konkretnych przepisach, ale też wynikające z ogólnych przepisów i z doświadczenia życiowego a gwarantujące bezpieczeństwo pracy (orzeczenie z dnia 30 kwietnia 1956 r. 2 CR 885/55 OSN 1957/II poz. 48).Prezydium Rządu w Uchwale nr 592 z dnia 1 sierpnia 1953 r. w sprawie zapewnienia postępu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny wyraźnie podkreśla, że każdy zakład pracy jest obowiązany zapewnić wszystkim zatrudnionym pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy, wyłączające zagrożenie ich życiu i zdrowiu. Uchwała głosi we wstępie, że w celu zapewnienia na przyszłość stałego i nieprzerwanego postępu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy... uchwala co następuje.Uchwała wskazuje więc wyraźnie na to, co wynika z powołanego przepisu art. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r., że w dziedzinie bezpieczeństwa winien być stały i nieprzerwany postęp, że pracodawca obowiązany jest wykorzystać każdą zdobycz naukową, każdy postęp techniczny, każde doświadczenie życiowe dla wzmocnienia ochrony zdrowia i życia pracowników przy pracy. Dlatego pracodawca obowiązany jest zastosować odpowiednie środki ochrony nie tylko w tych wypadkach, w których przewiduje to szczególny przepis prawny, ale i w tych przypadkach, w których doświadczenie życiowe wskazuje, że praca jest niebezpieczna i konieczne jest stosowanie środków zabezpieczenia, wynika to bowiem z powołanego przepisu art. 1 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy, który nakazuje we wszystkich przypadkach przy wszelkich robotach stosować środki zabezpieczające ochronę życia i zdrowia pracowników.Dlatego za błędne należy uznać stanowisko strony pozwanej, że okularów ochronnych należy używać tylko przy robotach, gdzie grozi uszkodzenie oczu przez odpryski, pyły oraz szkodliwe ciecze, pary i gazy. Należy ich używać nie tylko w przypadkach określonych w § 89 cytowanego w rewizji rozporządzenia, ale i w przypadkach przewidzianych w § 88, kiedy pracownik narażony jest na uszkodzenie od urazów mechanicznych może nie na całym ciele, ale w każdym razie na twarzy.Z okoliczności przypadku niniejszej sprawy wynika, że pracownicy pozwanej strony zatrudnieni przy produkcji drutu narażeni byli na urazy twarzy a tym samym oczu ze względu na sprężystość drutu. Ta okoliczność nakładała na stronę pozwaną obowiązek dostarczenia pracownikom odpowiedniej ochrony na twarz a przynajmniej okularów celem ochrony oczu, dla których skutki ewentualnych urazów mogły być najbardziej dotkliwe.Niedostarczenie tych okularów stanowi naruszenie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy i uzasadnia odpowiedzialność za szkodę wynikłą z tego naruszenia.Pozwana przyznała stan faktyczny pozwu, wskazujący na naruszenie przez nią art. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy w związku z § 88 i 89 rozporządzenia Ministrów Pracy i Opieki Społecznej, Zdrowia, Przemysłu, Odbudowy, Administracji Publicznej oraz Ziem Odzyskanych z dnia 6 listopada 1946 r. o ogólnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.Błędnym jest również pogląd strony pozwanej, że pracownik ma ponosić ryzyko zwykłych form niebezpieczeństwa łączącego się z pracą. Błędność tego poglądu uzasadniają wstępne wywody wskazujące na obowiązek stałego i nieprzerwanego podnoszenia bezpieczeństwa pracy przez pracodawcę.Z tych względów dla braku uzasadnionych podstaw rewizja nie mogła odnieść skutku (art. 383 k.p.c).