IV CR 781/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, H. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tomasza W. przeciwko Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, o wydanie rzeczy, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 14 lipca 1955 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zobowiązania strony pozwanej do wydania mu wymienionych w pozwie nieruchomości domowych lub zasadzenia ich równowartości.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Uzasadnienie prawneNa skutek rewizji powoda, żądającej zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak słusznie żali się skarżący, Sąd Wojewódzki nie rozważył zeznań świadków M. G., J. M. i F. M., z których mogłoby wynikać, że sporne ruchomości zabezpieczył Komitet Folwarczny i że przewodniczący tegoż Komitetu wraz z przedstawicielem Urzędu Bezpieczeństwa i Partii wysiedlili powoda z folwarku, nie pozwalając mu zabrać spornych ruchomości. Jeżeliby rzeczywiście tak było, strona pozwana odpowiadałaby za wydanie spornych ruchomości; wbrew bowiem zdaniu Sądu Wojewódzkiego Komitet Folwarczny, jak to wynika z treści art. 7 dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13), był organem Władzy Ludowej przy przeprowadzaniu reformy rolnej.W związku z ustaleniami Sądu Wojewódzkiego, iż niektóre ze spornych ruchomości są obecnie w posiadaniu osób trzecich, należy zważyć, że powód może albo dochodzić wydania rzeczy od ich dzierżycieli, albo od strony pozwanej odszkodowania za niewypełnienie obowiązku wydania rzeczy powodowi. Stosuje się przy tym przepisy art. 311 i 312 pr. rzecz. oraz posiłkowo art. 239 i n. k.z. Jeżeliby zatem należało przyjąć, że strona pozwana przez Komitet Folwarczny miała w swym władaniu ruchomości, przy czym Komitet Folwarczny wiedział, że rzeczy te nie są państwowe, rzeczą strony pozwanej, żeby zwolnić się od obowiązku odszkodowania za niewydanie spornych ruchomości, byłoby udowodnić, że utraciła je z przyczyny, za którą nie odpowiada. Jeżeliby strona pozwana nie mogła udowodnić, że utraciła ruchomości z przyczyn, za które nie odpowiada, obowiązana byłaby wynagrodzić szkodę, według wartości z czasu utraty ruchomości, który to czas powinna udowodnić strona pozwana.