III KO 3/55

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Alfonsa M. i Anieli M., oskarżonych z art. 239, 262, 266 i 256 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy ugoda zawarta między stronami w postępowaniu karnym w sprawie z oskarżenia prywatnego, dotycząca roszczeń cywilnych, wpisana do protokołu rozprawy i podpisana przez strony - jest tytułem egzekucyjnym i czy może stanowić podstawę dla nadania klauzuli wykonalności?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI.Stosownie do art. 14 prawa o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1950 r. Nr 39, poz. 360) Sąd Powiatowy rozpoznaje sprawy karne i cywilne, należące na podstawie przepisów postępowania sądowego do jego właściwości oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawy szczególne.W sądzie powiatowym podział czynności między poszczególnych sędziów jest dokonywany przez prezesa sądu (art. 31 prawa o ustroju sądów powszechnych), jednakże spełnienie czynności przez innego sędziego niż ten, który był do niej powołany według wspomnianego wyżej podziału czynności, nie wpływa na jej ważność (art. 34 prawa o ustroju sądów powszechnych), a zatem o ważności dokonanej czynności decyduje, by dana sprawa z mocy przepisów postępowania sądowego (cywilnego i karnego) należała do właściwości rzeczowej sądu powiatowego.Sąd powiatowy z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 15 w związku z art. 17 k.p.k. jest właściwy do rozstrzygania spraw o przestępstwa prywatno-skargowe. Również jest on właściwy do przeprowadzenia pojednania stron w sprawach cywilnych (art. 453 k.p.c.). Z uwagi na powyższe, ugoda zawarta przez strony co do roszczeń cywilnych przy okazji toczącego się procesu karnego prywatno-skargowego przed składem rozstrzygającym sprawę karną nie może być uznana z tego tylko względu za przekraczającą zakres uprawnień sądu i w ślad za tym za nieważną.II.Kodeks postępowania karnego przewiduje możność pojednania się stron w procesie karnym prywatno-skargowym (art. 64 i 442 lit. b k.p.k.), regulując jego skutki w zakresie procesu karnego, lecz nie zajmuje się kwestią pojednania się stron co do roszczeń cywilnych pozostających w związku ze sprawą karną, mogących być niejednokrotnie przedmiotem procesu adhezyjnego.W przypadkach istnienia roszczeń mogących być przedmiotem procesu, strony są uprawnione do zawarcia ugody przed sądem powiatowym w trybie przewidzianym w art. 253 k.p.c. Z uwagi na dopuszczalność zawierania tego rodzaju ugód, zagadnienie ich ważności sprowadzałoby się do kwestii, czy ugoda została zawarta przed sędzią powołanym na mocy podziału czynności w sądzie do załatwienia spraw cywilnych, co byłoby zbędnym formalizowaniem, niezrozumiałym dla obywatela.III.Kwestia ugód co do roszczeń cywilnych jest uregulowana przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Zawarta przez strony ugoda pod względem procesowym nie pozostaje w związku z toczącą się sprawą karną prywatno-skargową. Z tych względów ugody co do roszczeń cywilnych, wpisane do protokołu rozprawy karnej, winny być zawarte z zachowaniem przepisów kodeksu postępowania cywilnego, a mianowicie art. 453 i 231 § 2 k.p.c.Zgoda sądu na zawarcie ugody, o której mowa w art. 231 § 2 k.p.c., niekoniecznie musi być wyrażona wyraźnie w odrębnym postanowieniu, bowiem wystarczy jeśli wynika ona z innego orzeczenia. Takim orzeczeniem jest postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie karnej prywatno-skargowej, bowiem oskarżyciel odstępuje od oskarżenia, zawierając ugodę co do roszczeń cywilnych, a zatem warunkiem jego odstąpienia od oskarżenia jest zawarcie ugody. Sąd umarzając postępowanie karne w tych warunkach wyraża również, że ugodę zawartą przez strony uznaje za skuteczną i ją akceptuje.IV.Ugoda zawarta przed sądem powszechnym, a więc również w trybie przewidzianym w art. 453 k.p.c., jest tytułem egzekucji sądowej na podstawie art. 534 pkt 1 k.p.c. Z uwagi na powyższe ugoda, dotycząca roszczeń cywilnych wpisana do protokołu rozprawy w sprawie karnej z oskarżenia prywatnego, odpowiadająca warunkom wskazanym w art. 453 k.p.c. stanowi tytuł egzekucyjny i może być jej nadana klauzula wykonalności.